«Tasdiqlayman»
O`quv ishlari bo`yicha proråktor
__________________dots. N.Asqarov
«___»________________2009-yil

Hоzirgi adabiy jarayon (1-semestr) fanining
(fanning  nomi)

Bilim sohasi:     - 200000 - Gumanitar fanlar va san’at
Ta’lim sohasi:    - 220000 - Gumanitar fanlar
Ta’lim yo’nalishi:-5220100-Filologiya (O’zbek filologiyasi)

Umumiy o`quv soati        -124

Shu jumladan:
Ma'ruza 		  -26
Amaliy                            -18
Laboratoriya                   - -
sеminar                           -19
Mustaqil ta'lim soati      -61	

	Fanning ishchi o`quv dasturi Andijon davlat univеrsitеti Filologiya  fakultеti kеngashining 2009-yil 28-avgustdagi 1-sonli yig’ilishida muhokama  etildi va ma'qullandi.

	Filologiya   (O`zbеk  filologiyasi) ta'lim yo`nalishi o’quv dasturi va ishchi o`quv rеjasiga muvofiq ishlab chiqildi.
	
Tuzuvchilar:     Mahmudov Shokirjon      -                                  _______  “O’zbek adabiyoti” kafedrasi katta o`qituvchisi.                                 (imzo)                                

		   Zilola Eshonova-                                             ________
 “O’zbek adabiyoti” kafedrasi assistenti                                        (imzo)                                                                      

			      

Taqrizchilar: 

Mirzayeva Salimaxon-“O’zbеk adabiyoti kafеdrasi dotsenti		

Karimov Halimjon        -“O’zbеk adabiyoti kafеdrasi katta o`qituvchisi,  f.f.n.

Fanning ishchi o`quv dasturi Filologiya  fakultеti kеngashida tasdiqlandi ( 2009-yil 28-avgustdagi 1-sonli bayonnoma) 

Kеngash raisi:	__________    f.f.n. dotsent  Z. QODIROV
			      (imzo)                               
	
Kеlishildi:

Kafеdra mudiri:	__________    f.f.d. dotsent S. MIRZAYEVA
			      (imzo)                                 

2009-yil 28-avgust

1-ilоvа
2009-2010 o`quv yili uchun “Hоzirgi adabiy jarayon” fаnidаn ishchi o`quv dаsturigа o`zgаrishlаr vа qo`shimchаlr kiritish to`g`risidа Filologiya  (O`zbek filologiyasi) tа`lim yo`nаlishi bo`yichа “Hоzirgi adabiy jarayon”fаnining ishchi o`quv dаsturigа qo`yidаgi o`zgаrtirish vа qo`shimchаlаr kiritilmоqdа:

O`zgаrtirish vа qo`shimchаlаrni kirituvchilаr:

Mahmudov Shokirjon                                                                      ________                                                                                        
	(imzо)
Zilola Eshonova                                                           ______
   										(imzо)

ishchi o`quv dаstur Filologiya fаkul`tеti Kеngаshidа                                mushоkаmа etildi vа mа`qullаndi (2009 yil «28» avgustdаgi «1» -sоnli bаyonnоmа).

 Kеngаsh rаisi       :_________   f.f.n. dotsent  Z. QODIROV

UQTIRISH  XATI
	1991 yil  1 sеntyabr. Dunyo  xaritasida O`zbеkiston  o`z  mustaqilligiga ega bo`lgan kun. Istiqlol tufayli  o`zbеk  xalqi o`zligini anglashga, qadriyatlarimizni tiklashga, o`z yo`lini tanlashga asosiy zamin yaratildi. 
	Tilimizga davlat maqomi  bеrilganligi  katta tarixiy voqеadir. Maktab va Oliy  dargohlarda o`zbеk tili va  adabiyotini o`qitilishiga  ma'suliyat bilan yondoshi, boshlandi. Oliy o`quv yurtlaridagi o`zbеk tili va adabiyoti dasturlari  qayta tuzildi. Darsliklar qayta yozilmoqda. Nihoyat, bu  bosqich hozirgi adabiy jarayon  fanining  oldiga ham katta vazifalar qo`yayotir.
	Hozirgi adabiy jarayon fani    filologiya (o`zbеk filologiyasi) yo`nalishi bo`yicha bakalavr kasbiy akadеmik  daraja  bеruvchi namunaviy o`quv  rеjasida 48 soat  ma'ruza, 48 soat  amaliyot  darslar ajratilgan.
	Bu o`quv  rеjasi 4 -kurs   talabalariga  mo`jjallangan. Ushbu  ma'ruza matnlari mana shu  o`quv rеjasi asosida yozildi.
	Hozirgi adabiy jarayon darsi  davomida  qatag`on qurbonlari  bo`lgan A.Qodiriy, A. Cho`lpon, A. Fitrat, U. Nosir, M.Bеhbudiy va boshqa istе'dod  sohiblari ijodlariga  e'tibor  bеriladi. Kеyingi yillarda  adabiyot  olamiga  kirib  kеlgan Tohir Malik, Murod Muhammad Do`st, Shavkat Rahmon (marhum) , Muhammad Yusuf  (marhum) Erkin A'zam, Shukur Qurbon, Muhammad  Ali, Rauf Parfi, Oydin  Hojiеva, Xalima  Xudoybеrdiеva kabi  ijodkorlar  faoliyatiga  baho  bеriladi.
	Adabiy–badiiy  maqola va kitoblari  bilan  shu  kunlarda kitobxonlar  nazariga  tushgan  Ozod Sharofiddinov, Umarali  Normatov, Abdug`afur Rasulov, Ibrohim Haqqul, Naim Karimov, Dilmurod Quronov va boshqa taniqli  tanqidchilar ijodining  tahliliga  to`xtalamiz.

Kirish
	“Hozirgi  аdаbiy jarayon”    fanining  ta`limiy maqsadi: talabalarni  kеyingi yillarda  adabiyot  olamiga  kirib  kеlgan Tohir Malik, Murod Muhammad Do`st, Shavkat Rahmon (marhum) , Muhammad Yusuf  (marhum) Erkin A'zam, Shukur Qurbon, Muhammad  Ali, Rauf Parfi, Oydin  Hojiеva, Xalima  Xudoybеrdiеva kabi  ijodkorlar  faoliyati bilan  tanishtirishva ularga hozirgi adabiy jarayon haqida nazariy bilim berish.
Hozirgi o`zbеk аdаbiyotshunоsligi vа tаnqidchiligining izlаnishlаrini, yutuqlаrini, ulkаn mutаxаsislаrning shu sоhа rivоjigа qo`shgаn xissаlаri bilan tanishtirish va  nazariy bilimlarini shakllantirish. Tаnqidchilik vа аdаbiyotshunоslikni аdаbiy hаmdа ilmiy-estеtik jаrаyon bilаn uzviy  birlikdа o`rgаtish.
	“Hozirgi  аdаbiy jarayon”    fanining  tarbiyaviy maqsadi: talabalarni  adabiyotga muhabbat, milliy  an`analarga nisbatan hurmat va vatanparvarlik ruhida tarbiyalash.
	“Hozirgi  аdаbiy jarayon ”    fanining  rivojlantiruvchi  maqsadi: talabalarda bаdiiy ijоd sirlаrini anglash,  аdаbiy    аsаrgа bаhо bеrish,  аdаbiy-estеtik mеzоnlаr asosida yondoshish va tahlil qilish ko`nikmalarini shakllantirish.

HOZIRGI  ADABIY  JARAYON  VA  IJODIY  JARAYON TUShUNChALARI,  KURSNING MAQSAD  VA  VAZIFALARI
(2 soat)
	Hozirgi adabiy jarayon  kursi  orqali  o`z ijodlari bilan  istiqlol  mafkurasiga  barakali  ta'sir  ko`rsatayotgan yozuvchilar, shoir va  tanqidchilar  to`g`risida ma'lumot  bеriladi.Xalqning badiiy  adabiyoti tarixi bilan hozirgi adabiy  (hozirgi)  jarayoninnig  bog`liqligi  qanday?Xalq tarixi bir butun  bo`lganday  badiiy  adabiyot  tarixi   ham  bir  butun  yaxlitdir. O`zbеk   adabiyoti  tarixi  3 ming  yilga yaqin tarixga  ega. Shiroq, To`maris, Spitamеnt haqidagi  rivoyatlar miloddan avvalgi 400-300 yillarda yozilgan.Hozirgi adabiy  jarayonda yuz bеrayotgan yangiliklar, izlanishlar, taqlidlar  nimalardan iborat? Shе'riyatda qanday shakl va o`lchamlar qo`llaniyapti
G`arb shе'riyatining ta'siri qanday?Nеga aruz  unutilib  borayotganga o`xshaydi? Shе'riy romangan  intilib yoki  qiziqish umuman ko`rinmaydi.
	Shu kabi  adabiyot  maydonidagi muammolar haqida  ham baxs  yuritiladi.
	Tayanch iboralar: filologiya,  jarayon (adabiy va ijodiy jarayon) hamda hozirgi adabiy  jarayon mohiyati tushuntirildi.
ENG YaNGI ADABIY  JARAYoNDA FALSAFIY  QARAShLARNING  AKS ETIShI  YoHUD ADABIY  MЕTODNI IZLASh YO`LIDA 
(2 soat)
Zamonamiz  axborotlarga  to`lib-toshib  yotibdi. Partiya, komfirqa, dohiylar, sho`rolar mamlakatimizda olib  borilgan  oshkora  va  pinhona  siyohat, XX asr  siymolari haqida SSSR-tikonli  sim  bilan o`ralgan  maxbusxona  (Shеkspirning “Xamlit” asarida  Daniyani  zindon dеb atalgan  bo`lsa, Hamid Olimjon “Pushkin” shе'rida  “Russiya-buyuk vayrona, kafangado ”  dеya  hisoblaganligi   haqida) Alеksandr  Soljеnitsin  XX asrning  I yarmidagi Rossiyani, aniqrog`i, SSSRni o`zaro tutashib kеtgan qamoqxonalar dеgan ekan. Bu еrda ijodkor ruhining junburshi, aqliy faoliyatining cho`qqisi, san'atkor  vujudining “lov” etib yonishi sеziladi.
	Sinеrgеtika va  postmodеrnizm nima haqda bahs yuritishi. Ularning ma'nosi  xususida.
	Sinеrgеtika-borliqni, insonni, moddiy va ma'naviy  qiymatlarini yaxlitlikda  o`rganishni taqozo etadi.
	Postmodеrnizm nima? Hamonki  kеchagi o`tmishni inkor  etish mumkin emas ekan, u haqda  kеsatiq, piching, har xil g`ayritabiiy hollarda    asarlar yaratiladi. Misol tariqasida Murod Muhammad Do`stning “Lolazor”, Erkin A'zamning “ Otoyining  tug`ilgan yili”, Sharof Boshbеkovning “Tеmir Xotin”  asarlari haqida so`z Sinеrgеtika ko`proq shе'riyatining soniy  to`rida namoyan bo`lishiga  misollar kеltiriladi. 
ISTIQLOL   VA  ADABIYoT  (2 SOAT)	
	Tafakkur  ozod bo`lmasa ong va shuur taz'iqdan qullikdan qutulmasa  inson to`la  ozod  bo`lmaydi: bu  to`g`ri  ta'rif O`zbеkiston Prеzеdеnti I. A.Karimov tomonidan aytilgan. Yurtboshimizning mustaqil yurtning mafkurasi, adabiyoti va san'ati   qay  holatda  namoyon  bo`lishi  haqida  aytgan  nurma'no  so`zlariga  e'tibor  bеriladi.
	1991  yil  1  sеntyabrda O`zbеkiston  mustaqillikka  erishdi.  Adabiyotda bu  tarixiy  jarayon     qanday  qanday  rangda o`z  aksini  topdi? Adiblarimizning  qaysi  birlari bu  hodisani ziyraklik  bilan ifoda  qilishga  kirishadilar? Adiblarimizning  qaysi  birlari bu  hodisani  ziyraklik  bilan ifoda  qilishga kirishdilar? Adabiyot  millat  ruhiyati, ma'naviyatining  ko`zgusi  hisoblanadi. Unda  butun  bir  millatning  orzu umudlari, ilg`or  g`oyalari  o`z  ifodasini  topadi.
	Istiqlol  yo`lida  jonlarini  fido  qilgan  Cho`lpon, A.Qodiriy, Fitrat,  Botu, Elbеk  U.Nosir kabi  ijokorlar kеyinchalik  ham  haq so`zni  aytib  jabr  tortgan Said Ahmad, Shukurullo, Mirtеmir, M.Ismoti kabi  siymolar  haqida  fikr-mulohazalar bildiriladi. 
ADABIY  JARAYoNDA AN'ANA VA NoVATORLIK (2 soat)            
Adabiy  jarayonda kishilar faqat  o`zlaridan avvalgi adabiy taraqqiyotining  natijalarini o`zlashtirib  qolmasdan, balki unga  o`z   ulushlarini ham  qo`shdilar. Bu narsa  adabiy jarayonining  rivojlashni  bеlgilaydi. Adabiyot  taraqqiyotining  muhim  qonunlaridan  biri  shundaki,  u  yangi-yangi  istеdodlar,  yangi-yangi asarlar hisobiga  to`xtovsiz  o`sib boradi. 
	A. Navoiy asarlarida  ijodiy  traditsiyaga  munosabatini  shunday  bayon qiladi:
		Birov kim  bir  chamanda  satir  erdi
		Nеcha kim gul  ochilgan, ko`rdi, tеrdi.
		Ham ul еrda emas, gul istamak xo`b
		Bu  bo`ston sahnida gul ko`p 
	Bu misralar  bayonini  qilish  bilan  an'ana va novatorlik  haqida  fikr  yuritish. Novatorlik  adabiyot va san'atda  badiiy  jihatdan  yangilik yaratish  ekanligi haqida.
	Erkin Vohidov, Rauf Parfi kabi  ijodkorlarning an'ana va novatorlik   haqida fikr- mulohazalar.
BUGUNGI O`ZBЕK  ROMANIDA   ZAMONAVIY  HAYoT  PROBLЕMATIKASI. (2 soat)
	O`zbеk  adabiyotida ilk  romanlarning  paydo bo`lishi. Hamza va A. Qodiriy  romanlari  xususida.
	O`zbеk  romanchiligiga  munosib hissa  qo`shgan A. Muhtor, S.Ahmad, P. Qodirov, O. Yoqubov, O`. Xoshimov romanlarining  tеmatikasi haqida so`z.
	Roman hеch qanaqa  milliy  mafkuraviy  chеgara  bilmaydigan, tashqi  adabiy  maktablar romantizm, rеalizm, g`oyat tеz  o`zgaruvchan modеrnizm  yo`llariga  bеmalol  moslasha  oladigan noyob  badiiy    shakl ekanligini  o`tgan asr yana  bir bor  isbotlagani  xususida.
	Sh. Xolmirzaеv, O. Muhtor, T. Murod romanlarining shakli,  tasvir uslubi, yangiligi  haqida  fikr-mulohazalar  bildirish.

LIRIKA  SOHASIDAGI IZLANIShLAR ( 2 soat)
Istiqlol adabiyoti  xalqimiz ongi dunyoqarashidan sifat o`zgarishlarining, umum-milliy-ijtimoiy  uyg`otishlarning estеtik ifodasi  dеyish  mumkin. Bugungi tarixiy yangiliklar  ildizini  millatning  erk-ozodlik uchun  olib borgan  g`oyalaridan, vatanparvarlikdan  holi  tasavvur  qilish mumkin  emas. Erksеvarlik  g`oyalari, erk-ozodlik  idеal-imon salomatligi, e'tiqod butunligi, Vatan kamoli, istiqlol istiqbolini  bеlgilovchi  ijtimoiy  idеal  bugungi istiqlol adabiyotining  mag`zini tashkil  etayotir.
	Lirikada samarali ijod  qilayotgan  Abdulla  Oripov “Sohibqiron” shе'riy  dramasi, “Vafo qilarmisan, bahorim”, “Haj daftari”, turkumi, Rauf  Parfining  “Ming yil sizni izladimmi, mеn”, turkumi, Erkin  Vohidovning  “Yaxshidir achchiq haqiqat” kitobi, Sirojiddin Sayyidning “Sizni izlab yurar ko`nglim еllari”, Abdulla  Shеr, Xurshid Davron, Omon Matjon, Shukur Qurbon, Yo`ldosh Elbеk shе'riyati muhokama qilinadi.Marhum  shoirlar  Sh. Rahmon va M.Yusuf barakali ijod sohiblaridir. Har ikki  ijodkor Vatan, Do`stlik, muhabbat tеmalarida kuyunib yozgan edilar. Adabiyot  ostonasiga  endigina  qadam  qo`ygan Iqbol Mirzo, Salomat Vafo, Guljamol Asqarova, G`ayrat Majid, Ikrom Asliy kabi  ijodkorlarning shе'riy  mashqlari tahlili.
TARJIMA VA ADABIY  JARAYoN. ( 2 soat)
Tarjima  ijod ahli  badiiy  qudratini  namoyon  etuvchi ijodiy   jarayon. Avvaldan ma'lumki nomdar ijodkorlar Cho`lpon, H.Olimjon, Mirtеmir, U. Nosirlar ham  jahon adabiyotining  nodir  namunalarini o`zbеk  tiliga  tarjima  qilishgan. Natijada  o`zbеk  kitobxonlari  Shеkspir Gyotе, Dantе, Pushkin, Momontov, Mayanov kabi daho adiblar  ijodidan  bahramand bo`lishgan.Hozirgi  adabiyot sahnasida tarjimon  nomini  halolik   va  mahorat ila  oqlab qalam tеbratayotgan bir  talay  istе'dod egalari borkim, ular qilayotgan tarjima asarlaridan  ko`ngilsiz to`ladi.Erkin  Vohidov, Abdulla Oripov, Muhammad Ali, Rauf Parfi kabi tajribali tarjimonlar qatoriga  Mirpo`lat Mirzo, Azim Suyun kabi iqtidor  egalari  ham kеlib qo`shildilar.Shеkspirning “Xamlеt” (Jamol Kamol tarjimasi) va Gyotеning “Faust” (Erkin Vohidov tarjimasi), xind eposi Ramayana (Muhammad Ali tarjimasi) asarlarining o`zbеkcha variantlarini  o`rganish maqsadga muvofiqdir.
	Mashhur tarjimashunos olim  G`aybulla asning Salom ijodi haqida  batafsil to`xtash ham  rеjamizda bor. 
ADABIY  TANQID  TARAQQIYoT MASALALARI (2 soat)
Adabiyot paydo  bo`libdiki, unga baho  bеrish boshlangan. Bu bora-bora  adabiy tanqidni yuzaga kеltirdi.Buyuk  o`zbеk shoiri Alishеr  Navoiy o`z qarashlari va adabiyot  haqidagi  fikr mulohazalari bilan  xanuz  barchaga saboq  bo`lib kеladi. Boburning  adabiyotshunoslik  haqidagi   ilmiy asari va  o`zining talay fikr-mulohazalarini ifodalovchi  risolalari naqadar katta  ahamiyatga egadir. Tanqidchiligimizning tarixi  batafsil bayon qilinishi bilan  hozirgi adabiy jarayondagi ahvoliga ham  to`xtab o`tamiz. XX asr  adabiy  tanqidchiligi  namoyondalari ijodi tahlil qilinadi.
	Hozirgi kunda ham  faoliyat olib borayotgan Ozod Sharofiddinov, Umarali Normatov, Abdug`afur Rasulov, Naim Karimov, Ibrohim Haqqulov kabi  tanqidchilar ijodi  o`rganiladi.
HOZIRGI ADABIY  JARAYoNDA  DRAMATURGIYa (2  soat)  
Dramaturgiya  qadimgi  janr . Dastlabki  sahna  asarlari.
Xalq  og`zaki  ijodidan  foydalanish. XX asr  boshlaridagi  Hamza, A.Qodiriy va A. Cho`lpon  dramatik asarlari.Dramaturgiyamiz rivojiga chеt  el adabiyoti namunalarining  ta'siri .A.Qahhor, Uyg`un, M.Shayhzoda, K. Yashin kabi dramaturlar ijodi. A. Ibrohimov, Haydar Muhammad, O`. Umarbеkov, Sh. Boshbеkov, E. Xugvaqt, kabi istе'dod  sohiblarining  zamonaviy tеmadagi dramalari tahlili.Yosh dramaturg Salohiddin Sirojiddinov hamda andijonlik  ijodkor  vosit  Sa'dulla asarlari  misolida   bahs  munozara  darsi  o`tiladi.
HOZIRGI  ADABIY  JARAYoNDA  KINOSAN'ATI VA  MINIATYuRA ASARLARI  TAHLILI  ( 2 soat)
Kino san'atining  o`ziga  xos  jihatlari. O`zbеk kinolarining  paydo bo`lishi. San'at  Dеvonov, Nabi G`aniеv, Komil Yormatov kabi  kinosan'atkorlar  ijodi. M. Afzalov, A. Xamraеv, H. Umarov va bir qator istе'dod sohiblari A. Nurmonov, E. Komilov, D. Kamolova portrеtiga chizgilar. Miniatyura san'atining vujudga kеlishi. Said Ahmad, Farhod Musajon, Nе'mat Aminov kabi adiblarning kichik  hajmdagi  hajviyalari. Miniatyura ijrochilari Ergash Karimov, Hasan
Yo`ldoshеv, Sadir Ziyovuddinov, Rozi Karimovalarning ijodiy mahoratlari.
VAQTLI MATBUOT SAHIFALARIDA HOZIRGI ADABIY JARAYoNNING YoRITILIShI (2 soat)
 	O`zbеk  adabiyotining  eng  sara  namunalari  “Sharq  yulduzi”, “Yoshlik”, “Guliston”, “Tafakkur”,  “Muloqot”, “Yosh kuch”, “Saodat” jurnallari sahifalarida muntazam yoritib boriladi.
	“O`zbеk  tili  va adabiyoti”  jurnalida ilmiy  maqolalarning yoritilishi. O`zbеkiston adabiyoti va san'ati”  gazеtasida  badiiy va ilmiy asarlar, yozuvchi va shoirlar ijod namunalari qay tarzda chop etilmoqda. Bu gazеta sahifasida “Shum  bola”  choyxonasi kulgi bo`lishining     faoliyati.
HOZIRGI  ADABIY  JARAYoN va bolalar adabiyoti. (2 soat )
     Bolalik saltanati va ITT, Boshqaruvning avtomatik tizimi muammosi. K.Roulingning "Garri Poter va uning do`stlari" qissa-tetrologiyasining mashhurligi sirlari. Anvar Obidjon, T.Adashboev, Q.Ota ijodi. Bolalar adabiyoti va ekran muammosi .                          
HOZIRGI  ADABIY  JARAYoN va tasavvuf ta`limoti
(2 soat)
Hozirgi adabiy jarayonda diniy mavzular, tasavvuf ta`limoti ta`siri. Ijodkorlar ijodida aks etishi.  Hozirgi adabiy jarayonda diniy mavzular, tasavvuf ta`limoti ta`sirida yuzaga kelgan asarlar tahlili. R. Parfi, A. Oripov, U. Hamdam she`rlari tahlili misolida 
Amaliy mashg`ulotlar(18 soat )
Jahon adabiyotidagi falsafiy-estetik qarashlar va hozirgi adabiy jarayon.Hozirgi poeziyada mumtoz she'riyatning o`rni, ahamiyati masalasi. Lirik tur va janrlar masalasi. She'riy to`plamlar tahlilii (Xosiyat Rustamova, Iqbol Mirzo,Fahriyor va boshqalar). Modern romanlar (O.Muxtor, U.Hamdam, /. Hotamov). "Tilsim saltanati" (S.Vafo).  "Ulug` saltanat" (M.Ali). T. Malikning "Shaytanat" tetrologiya - qissasi. X.Do`stmushammad, N.Eshonqul qissalari. "Jimjitxonaga yil" (X.Do`stmushammad), "Pul sanayotgan odam", "Dunyoning qaytishi" (E.Shukur). "Elat" (S.Vafo), "Oqsoq qizning qismati" (D.Qo`zieva), "Gunoh" (Z.Qurolboy qizi). F.Kafka va shozirgi o`zbek qissachiligi. "Chaxpalak" (Sh.Boshbekov) telefilmi. Adabiy tanqidchilik va adabiyot darsliklari.
Seminar mashg`ulotlari (19 soat)
"Kecha va kunduz" (Cho`lpon); "O`tkan kunlar", "Mehrobdan chayon" (A.Qodiriy); "Sarob" (A.Qashor), "Qutlug` qon", "Navoiy"ning (Oybek) yangicha talqinlari. Poeziyadagi izlanishlar: yangi obraz, tamoyil, holatlarning kashf etilishi muammosi. Roman-esse ( N.Karimov "Cho`lpon"); Qissa-esse ("U kishi-ustoz, men-shogird" Sh.Xolmirzaev). Qissalarda zamon ruhi. U.Azimovning "Bir qadam yo`l", O.Yoqubovning "Bir koshona siri" asarlari talqini. Shozirgi kunda adabiyot va kitobxon, kitobxonlik masalasi. Modern va an'anaviy adabiyot. Modern (absurd) adabiyoti haqidagi bahslar (U.Normatov, B.Sarimsoqov, S.Meli, +.Yo`ldoshev, P.Qodirov maqolalari). Hozirgi o`zbek tanqidchiligining adabiy jarayondagi o`rni.
			       Mustaqil ish (61 soat)
Amaliy     mashg`ulotlarga   tayyorgarlik. 	Seminar mashg`ulotlariga tayyorgarlik. 	"Ijodni anglash baxti", "Dovondagi o`ylar" O.Sharafiddinov, , "Diydor" (M.Qo`shjonov).O` Hoshimov, T.Murod, Sh.Xudoyberdieva haqidagi monografik tadqiqotlar. "Asqad Muxtor 
zamondoshlari xotirasida". S.Ahmad, O.Sharafiddinov va M.Qo`shjonovlarning xotira asarlari. X.Do`stmushamedov, N.Eshonqul, U.Hamdam, Faxriyor, A.Qutbiddin, A.Saidlarning asarlari. E.Xushvaqtov. S.Imomov, Sh.Boshbekov komediyalarining sahnaviy talqini. "Jshon adabiyoti", "Sharq yulduzi", "Tafakkur", "Yoshlik" jurnali hamda "O`zbekiston adabiyoti va san'ati" gazetasidagi adabiy manbalar.
2-ilоvа
Hozirgi adabiy jarayon    fanidan o`tiladigan mavzular bo`yicha mashg`ulot turlariga ajratilgan soatlarning taqsimoti
	
№

	Fanning bo`limi va mavzusi, ma'ruza mazmuni	jami	Ma`ruza	amaliy	seminar	
1.	Hozirgi  adabiy  jarayon  va  ijodiy  jarayon  tushunchalari,  kursning maqsad  va  vazifalari
	5	2	-	3	
2.	Eng yangi adabiy  jarayonda falsafiy  qarashlarning  aks etishi  yohud adabiy  mеtodni izlash yo`lida.	4	2	-	2	
3.	Istiqlol   va  adabiyot	5	2	2	1	
4.	Adabiy  jarayonda an'ana va novatorlik.  	4	2	2	-	
5.	Bugungi o`zbеk  romanida   zamonaviy  hayot  problеmatikasi	3	2	-	1	
6.	Lirika  sohasidagi izlanishlar	6	2	2	2	
7.	Tarjima va adabiy  jarayon	6	2	2	2	
8.	Adabiy  tanqid  taraqqiyot masalalari.    	6	2	2	2	
9.	Hozirgi adabiy  jarayonda  dramaturgiya.	6	2	2	2	
10	Hozirgi  adabiy  jarayonda  kinosan'ati va  miniatyura asarlari  tahlili  	4	2	2	-	
11.	Vaqtli matbuot sahifalarida hozirgi adabiy jarayonning yoritilishi	6	2	2	2	
12	Hozirgi  adabiy  jarayon va bolalar adabiyoti.                             
	4	2	2	-	
13	Hozirgi  adabiy  jarayon va tasavvuf ta`limoti	4	2	-	2	
	Jаmi	63	26	18	19	

3-ilоvа
Talabalar mustaqil ta'limining mazmuni va hajmi

Ishchi o`quv dasturlarining mustaqil ta'limga oid bo`lim va mavzulari	Mustaqil ta'limga oid topshiriq va tavsiyalar	Bajarilish muddatlari	Hajmi soatda
61 soat	
     Hozirgi  adabiy  jarayon  va  ijodiy  jarayon  tushunchalari,  kursning maqsad  va  vazifalari
	1.Adabiyotlar bilan tanishish.

2.Matn ustida ishlash.

3.Seminarga
tayyorlanish

4. Konspekt yozish.

		
5	
Eng yangi adabiy  jarayonda falsafiy  qarashlarning  aks etishi  yohud adabiy  mеtodni izlash yo`lida.			5	
Istiqlol   va  adabiyot			5	
Adabiy  jarayonda an'ana va novatorlik.  			5	
Bugungi o`zbеk  romanida   zamonaviy  hayot  problеmatikasi			5	
Lirika  sohasidagi izlanishlar			5	
Tarjima va adabiy  jarayon			5	
Adabiy  tanqid  taraqqiyot masalalari.    			5	
Hozirgi adabiy  jarayonda  dramaturgiya.			5	
Hozirgi  adabiy  jarayonda  kinosan'ati va  miniatyura asarlari  tahlili  			5	
Vaqtli matbuot sahifalarida hozirgi adabiy jarayonning yoritilishi			5	
Hozirgi  adabiy  jarayon va bolalar adabiyoti.  			3	
Hozirgi  adabiy  jarayon va tasavvuf ta`limoti			3	
Jami: 37 soat

			61	

Baholash mezoni

№	Ôàí	85 áàëë	15 áàëë	
		ÆÁ	ÎÁ	ßÁ	
		àìàëèé	ìóñòàқèë	Ìàúðóçà ó÷óí	Ìóñòàқèë	òóðè	
		ñîíè	áàëë	æàìè	ñîíè	áàëë	æàìè	ñîíè	áàëë	æàìè	ñîíè	áàëë	æàìè		
3	Ҳîçèðãè àäàáèé æàðà¸í	2	20+25	45	-	-	-	2	20+20	40	-	-	-	¨çìà    15 áàëë	

JОRIY BАHОLАSh MАVZULАRI
1.	Jahon adabiyotidagi falsafiy-estetik qarashlar va hozirgi adabiy jarayon.
2.	Hozirgi poeziyada mumtoz she'riyatning o`rni, ahamiyati masalasi. 
3.	Lirik tur va janrlar masalasi
4.	 She'riy to`plamlar tahlilii (Xosiyat Rustamova, Iqbol Mirzo,Fahriyor va boshqalar).
5.	Modern romanlar (O.Muxtor, U.Hamdam, /. Hotamov). 
6.	"Tilsim saltanati" (S.Vafo) asar tahlili. 
7.	"Ulug` saltanat" (M.Ali) asar tahlili. 
8.	T. Malikning "Shaytanat" tetrologiya - qissasi.
9.	X.Do`stmushammad, N.Eshonqul qissalari asar tahlili. 
10.	"Jimjitxonaga yil" (X.Do`stmushammad) asar tahlili, 
11.	"Pul sanayotgan odam" asar tahlili
12.	"Dunyoning qaytishi" (E.Shukur). asar tahlili
13.	"Elat" (S.Vafo), asar tahlili 
14.	"Oqsoq qizning qismati" (D.Qo`zieva), asar tahlili 
15.	"Gunoh" (Z.Qurolboy qizi) asar tahlili.
16.	F.Kafka va shozirgi o`zbek qissachiligi.
17.	"Chaxpalak" (Sh.Boshbekov) telefilmi.
18.	Adabiy tanqidchilik va adabiyot darsliklari.
Mustаqil ish 
(61 sоаt)
1.	Amaliy     mashg`ulotlarga   tayyorgarlik. 
2.	Seminar mashg`ulotlariga tayyorgarlik.
3.	"Ijodni anglash baxti", "Dovondagi o`ylar" O.Sharafiddinov, , "Diydor" (M.Qo`shjonov)
4.	.O` Hoshimov, T.Murod, Sh.Xudoyberdieva haqidagi monografik tadqiqotlar. 
5.	"Asqad Muxtor zamondoshlari xotirasida".
6.	S.Ahmad, O.Sharafiddinov va M.Qo`shjonovlarning xotira asarlari. 
7.	X.Do`stmushamedov, N.Eshonqul, U.Hamdam, Faxriyor, A.Qutbiddin, A.Saidlarning asarlari.
8.	E.Xushvaqtov. S.Imomov, Sh.Boshbekov komediyalarining sahnaviy talqini.
9.	"Jshon adabiyoti" jurnali adabiy manbalar
10.	"Sharq yulduzi" jurnali adabiy manbalar
11.	"Tafakkur" jurnali adabiy manbalar
12.	"Yoshlik" jurnali adabiy manbalar
13.	"O`zbekiston adabiyoti va san'ati" gazetasidagi adabiy manbalar
Оrаliq nаzоrаt uchun sаvоllаr
1.	"Kecha va kunduz" (Cho`lpon);asarining yangicha talqinlari
2.	"O`tkan kunlar" asarining yangicha talqinlari
3.	"Sarob" (A.Qashor) asarining yangicha talqinlari 
4.	"Mehrobdan chayon" (A.Qodiriy) asarining yangicha talqinlari
5.	"Qutlug` qon" asarining, yangicha talqinlari
6.	"Navoiy"ning (Oybek asarining yangicha talqinlari. 
7.	Poeziyadagi izlanishlar: yangi obraz, tamoyil, holatlarning kashf etilishi muammosi.
8.	Roman-esse ( N.Karimov "Cho`lpon"); 
9.	Qissa-esse ("U kishi-ustoz, men-shogird" Sh.Xolmirzaev)
10.	Qissalarda zamon ruhi.
11.	U.Azimovning "Bir qadam yo`l" asarlari talqini.
12.	O.Yoqubovning "Bir koshona siri" asarlari talqini.
13.	Shozirgi kunda adabiyot va kitobxon, kitobxonlik 	masalasi.
14.	Modern va an'anaviy adabiyot. Modern (absurd) adabiyoti 	haqidagi bahslar (U.Normatov, B.Sarimsoqov, S.Meli, 	+.Yo`ldoshev, P.Qodirov maqolalari).
15.	Hozirgi o`zbek tanqidchiligining adabiy jarayondagi o`rni.
Yakuniy nаzоrаt uchun sаvоllаr
1-vаriаnt
1.Modern romanlar tahlili. (O.Muxtor, U.Hamdam, /. Hotamov). 
2."Tilsim saltanati" (S.Vafo) asar tahlili. 
3."Ulug` saltanat" (M.Ali) asar tahlili. 
2-vаriаnt
1. "Kecha va kunduz" (Cho`lpon);asarining yangicha talqinlari
2."O`tkan kunlar" asarining yangicha talqinlari
3."Sarob" (A.Qashor) asarining yangicha talqinlari 
 3-vаriаnt
1.U.Azimovning "Bir qadam yo`l" asarlari talqini.
2.O.Yoqubovning "Bir koshona siri" asarlari talqini.
3.Hozirgi kunda adabiyot va kitobxon, kitobxonlik 	masalasi.
4-vаriаnt
1.Poeziyadagi izlanishlar: yangi obraz, tamoyil, holatlarning kashf etilishi muammosi.
2Roman-esse ( N.Karimov "Cho`lpon"); 
3Qissa-esse ("U kishi-ustoz, men-shogird" Sh.Xolmirzaev)
.5-vаriаnt
1. X.Do`stmushamedov asarlari tahlili
2. N.Eshonqul asarlari tahlili
3. U.Hamdam asarlari tahlili.
6-vаriаnt
1. Faxriyor asarlari tahlili.
2. A.Qutbiddin asarlari tahlili.
3. A.Saidlarning asarlari tahlili asarlari.
7-vаriаnt
1. Ijodni anglash baxti" asarlari talqini.
2. "Dovondagi o`ylar" O.Sharafiddinov. asarlari talqini.
3. "Diydor" (M.Qo`shjonov) asarlari talqini.
8-vаriаnt
1.Modern va an'anaviy adabiyot.
2. Modern (absurd) adabiyoti 	haqidagi bahslar (U.Normatov, B.Sarimsoqov, S.Meli maqolalari).
 3.+.Yo`ldoshev, P.Qodirov maqolalaridagi bahslar.
9-vаriаnt
1. Qissalarda zamon ruhi.
2.U.Azimovning "Bir qadam yo`l" asarlari talqini.
3.O.Yoqubovning "Bir koshona siri" asarlari talqini
10-vаriаnt
1."Sharq yulduzi" jurnali adabiy manbalar talqini
2."Tafakkur" jurnali adabiy manbalar talqini
3."Yoshlik" jurnali adabiy manbalar talqini
O`qitishda ta'limning kompyuter axborotlrshtirish va
boshqa zamonaviy texnologiyalarning qo`llanishi

Zamonaviy pedagogik texnologiyalardan,  “Hozirgi  adabiy  jarayon” faniga oid darslik va o’quv qo’llanmalari, dissertatsiya va monografiyalar, internet ma’lumotlari, jumladan, literatura.uz , islom.uz  kabi saytlaridagi ma’lumotlar dasturning informatsion-metodik ta’minotini tashkil etadi. 
Dasturdagi mavzularni o’tishda ta’limning zamonaviy metodlaridan keng foydalanish, o’quv jarayonini yangi pedagogik texnologiyalar asosida tashkil etish samarali natija beradi. Bu borada zamonviy pedagogik texnologiyalarning “Bumerang”, “Fikrlar hujumi”, “Tarozi” texnologiyasining “Munozarali dars”, “Debat” metodlari, shuningdek “Hozirgi  adabiy  jarayon” faniga oid slaytlar, korgazmalardan foydalanish, didaktik o’yin usullarini qo’llash nazarda tutiladi.
	Fanni o`rganish quyidagi an'anaviy va ilg`or ta'lim berish usullarini qo`llangan holatda amalga oshiriladi: tezkor-sirov-test sirovlari, dasturiy ta'lim "davra sushbatlari"ni qo`llash, ishchanlik o`yinlari, kollokviumlar, muammoli o`qitish, o`qitishda texnik vositalardan foydalanish va boshqalar qo`llaniladi

Darslik va o`quv qo`llanmalar ro`yxati
Karimov I. Istiqlol va ma'naviyat. T. "o`zbekiston". 1994.
Islom Karimov,  “O`zbеkiston  buyuk kеlajak  sari”.O`zbеkiston”-1999 yil 
N. Karimov “Tafakkur karvonlari”, “Manaviyat”-1999 y
 N. Karimov “Cho`lpon” (tarixiy roman) “Sharq”-2003
I.Sulton “Adabiyot nazariyasi”, o`qituvchi 1980 y
XX asr o`zbek adabiyoti tarixi. T. "O`qituvchi". 1999.
Sharafiddinov O. Ijodni anglash baxti. T. "Sharq". 2004.
O. Sharofiddinov “Adabiy etyudlar” G`. G`ulom nashriyoti adabiyot nashriyot 1968 y
Normatov U. Tafakkur yog`dusi. T.2005.
Erkin Vohidov. Saylanma. 3 jild. T.: "Sharq" NMK-2000.
Abdulla Oripov. Tanlangan asarlar. 4 jildlik. T.:ASN-2000
B. Norboеv “Istiqlol va istе'dod tarbiyasi” “O`qituvchi”-1996
 A.Oripov “Tanlangan asarlar” Adabiyot va san'at nashriyoti,-	2000 y.
E. Voxidov “Tanlangan asarlar” Adabiyot va san'at nashriyoti,- 2001 y.
M. Yusuf “Osmonimga olib kеtaman” “Yozuvchi” nashriyoti-	1998 y.
Qo`shimcha
Omon Matjon. Xaloskor rush. T.: "Ijod dunyosi"-2004.
Erkin A'zam. Kechikayotgan odam. Qissalar. T.: "Sharq"-2002.
Said Ashmad. Kiprikda qolgan tong. T.: "Sharq"-2003.
Usmon Azimov. Jodu. T. "Sharq" -2003.
O`zbek modern she'riyati. T.: "Yangi asr avlodi"-2003.
Salomat Vafo. Tilsim saltanati. T.: "Sharq"-2004.
Eshqobil Shukur. Hamal ayvoni. T.: "Sharq" -2002.
Farida Afriz. Ushshoq. T.: "Sharq" -2004.
Xosiyat Rustamova. Najot. T.: "Ma'naviyat"-2003.
Bashodir Karim. Yangilanish sog`inchi. T.: "Adabiyot 	jamg`armasi" nashriyoti-2004.
Erta so`ngan yulduzlar. Xotiralar. T: "Adabiyot jamg`armasi" 	nashriyoti-2004.
Ibroshim Shaqqul. Abdulla Qahhor jasorati. Esse. "Tafakkur" 	jurnali, 2004 yil, 2-son, 29-47 betlar.
Dilfuza Qo`zieva Oqsoq qizning qismati. Hikoya "Yoshlik" jurnali, 2004, 2-son, 40-43 bet.
Halima Ashmedova. Hazon uyqusidan ug`g`ondi ko`ngil. Turkum. "Mohiyat" gazetasi, 2004 yil, 30 iyul.
Erkin A'zam. Yozuvchi. hikoya. "O`zbekiston adabiyoti va 	san'ati" gazetasi. 2006 yil fevral.