O`zbekiston Respublikasi  Oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi

Samarqand  Davlat Chet tillar instituti
Osiyo mamlakatlari tillari kafedrasi

Tarjima fakulteti Yapon tili yo`nalishi bitiruvchisi
Islamov Ibrohimning
“O’zbek va yapon tillarida yuklamalarning qiyosiy taxlili” mavzusida yozgan

BITIRUV MALAKAVIY  ISHI

Ilmiy  rahbar: O’rokov Sh. T

Taqrizchilar:

Samarqand-2015

Mundarija
Kirish………………………………………………………………..…………...3
I.Bob. YUKLAMALARNING TILDAGI O’RNI
1.1.O’zbek tilida yuklamalar ...........…………………....……………………….10
1.2. Yuklamalarning ma’no turlari.....................…............…………...................16
II.Bob. YUKLAMALAR VA ULARNING USLUBIY AHAMIYATI
2.1 Yapon tilida yuklamalarning ifodalanishi .......................................................23
2.2 O’zbek va Yapon tilida yuklamalarning o’xshash va farqlari .........................40
2.3.Yapon tilida yuklamalarning gaplarni bog’lashdagi o’rni……………...…….45
Xulosa…………………………………………………………………….............49
Foydalanilgan  adabiyotlar………………………………………………...........52

Kirish
           Mamlakatimizda hayotning barcha sohalarida 
amalga oshirilayotgan islohotlarning taqdirida, odamlar
                                            dunyoqarashining  o`zgarishida, buyuk davlat barpo
                                         etishdek oliyjanob orzuimizning ro`yobga chiqarishda
                                            zamon talablariga javob beradigan kadrlar tayyorlash       
                                            muhim kasb etadi
       Karimov I. A. 
Mavzuning dolzarbligi: O’zbekiston Respublikasi Prezidenti I. A. Karimovning ta’biri bilan aytganda, “Bugun jahon hamjamiyatidan o’ziga munosib o’rin egallashga intilayotgan mamlakatimiz uchun, chet ellik sheriklarimiz bilan hamjihatlikda, hamkorlikda o’z buyuk kelajagini qurayotgan xalqimiz uchun xorijiy tillarni mukammal bilishning ahamiyatini baholashning hojati yo’qdir”. Chet tillarni chuqur o’rganish va o’rgatishga katta e’tibor qaratilayotgan hozirgi paytda, bir guruh tilshunoslarning, qolaversa yosh tadqiqotchi olimlarning tilshunoslik sohasida olib borayotgan ko’plab ilmiy tadqiqotlari o’ziga xos ahamiyat va ta’sir kuchiga, hamda mazmun-mohiyatga egadir. Ular o’z salohiyati bilan bir-biridan ajralib turadi. Shunday ekan, tilshunoslik fani va til ta’limi kelajakdagi yosh tilshunoslar oldiga dolzarb masalalar yechimini topish, zamon talablariga javob beradigan darajadagi, shuningdek, aynan xorijiy tillarni o’rganish yuzasidan Xalqaro Yevropa ta’lim standartlariga mufoviq til ta’limi tizimini yanada takomillashtirish bo’yicha ulkan ishlarni amalga oshirish singari o’ta ma’suliyatli  vazifalarni yuklaydi.
Bu o’rinda shuni qayd etib o’tish lozimki, mamlakatimizda O’zbekiston Respublikasining “ Ta’lim to’g’risida ”gi Qonuni, hamda Kadrlar tayyorlash milliy dasturini amalga oshirish doirasida chet tillarga o’qitishning kompleks tizimi, ya’ni uyg’un kamol topgan, o’qimishli, zamonaviy fikrlovchi yosh avlodni shakllantirishga, respublikaning jahon hamjamiyatiga yanada integratsiyalashuviga yo’naltirilgan tizimi yaratildi. 		
Til-insonlar orasidagi eng muhim aloqa qurolidir. Jamiyat a’zolari hamma joyda uyda ham  o’qishda ham ishda ham  til orqali munosabatga kirishadilar.Bir-birlari-ni til orqali tushunadilar, o’z bilganlarini og’zaki yoki yozma  ifodalaydilar.
Til odamlar faoliyatining hamma sohasi bilan bog’lanadi. Ishlab chiqarishni tashkil etishda ham odamlarning o’z ishini uyushtirishda ham eng muhim vosita bo’lib xizmat qiladi.
Til odamlarga jamiyat shaklida birlashib, ijtimoiy ishlab chiqarishni tashkil etishda, tabiat kuchlari ustidan hukmron bo’lishlarida, qisqasi taraqqiyotning ho-zirgi darajasiga ko’tarilishigacha doimo yordam berdi.
Til-eng qulay aloqa qurolidir. Odamlar o’z maqsadlarini so’z va gaplar yordamida ifodalaydilar va bir-birlarini tushunadilar. Tilning yozma shakli bo’lgani uchun biz masalan hatto turli joylardagi kishilar bilan aloqa qila olamiz. Telefon orqali biz dunyoning istalgan yeridagi kishimiz bilan so’zlasha olamiz. Shunday qilib til bizga o’zaro aloqa qilish uchun har qanday sharoitda imkon yaratib beradigan yagona vosita sanaladi.
Demak, insonlar uchun tushunarli va umumiy til bo’lmasa jamiyat ishlab chiqarishi to’xtaydi, uning o’zi buzulib, tarqalib ketadi va jamiyat shaklini yo’qotadi. Bu ma’noda til jamiyatning uyushish, kurash va rivojlanish quroli hamdir.
Ona tili - jamiyat ahlining eng yaqin va doimoiy muallimidir. Uning yordamida tarixni ham tabiatni ham o’rganamiz. Ma’lum ma’noda til odamlarga tabiat va jamiyatni oson tushuntiradigan o’qituvchilik vazifasini ham bajaradi. Til bilan odamlarga hayot bag’ishlash mumkin.” Yaxshi so’z hatto dushmanni do’stga aylantirmog’i mumkin ”- deydi Navoiy. Yomon so’zdan odamzod nafratlanadi. So’zi qo’pol kishidan mumkin qadar qochamiz va atrofdagilar ham undan bezib qoladigan bo’ladilar. Shunday qilib til- odamlarni o’zaro inoq, ahil va yagona oila a’zolari qilib birlashtiruvchi tugun hamdir. Til shaxsiy hayotda ham muhim o’rin tutadi. Ona tili – bu millatning ruhidir”.Til bilish – madaniyat belgisi. Chunki bu boshqa millat vakillari bilan erkin muloqot qilish, ulardan o’rganish va ular bilan tinch-totuv, hamkor-u hamnafas bo’lib yashash imkonini beradi. Ayni vaqtda jamiyatimizda til madaniyatini oshirishda ko’p ish qilishimiz lozim. Chunki til masalasi hozirgi tobora taraqqiy etib borayotgan jamiyatda katta ahamiyatga ega. 
Hozirgi kunda yapon tili o’rganuvchilar soni ortib bormoqda. Til insonlar o’rtasida aloqa vositasi bo’lishi, tabiat va jamiyatdagi narsa va hodisalar to’g’risida xabar berishidan tashqari suhbatdosh yoki tinglovchiga ma’lum ta’sir o’tkazish, hissiyotni qo’zg’atish kuchiga ham ega. Til o’rganuvchilar ushbu tilni yetarli darajada egallashlari uchun tildagi me’yorlarni, uning grammatik jihatdan tuzilishini, uning uslublarini nazariy jihatdan mustahkam o’rganib olishlari lozim. Shunda ular o’z fikrlarini og’zaki nutqda bemalol til vositalari bilan to’g’ri, aniq va ta’sirchan ifodalay oladilar. Hozirgi kunda yapon tilini o’rgatish keng yo’lga qo’yilgan bo’lsa-da, uning nazariyasini to’la o’zida mujassamlashtirgan o’quv qo’llanmalar o’zbek tilida yetarli darajada deb bo’lmaydi. O’zbek tiliga tarjima qilingan “ Minna no Nihongo ” kitobida yapon tilidagi yuklamalar alohida mavzu holida ajratib ko’rsatilmagan. Ular turli xildagi grammatik mavzular ichida qisqacha yoritib o’tilgan. Vaholanki, yuklamalarning gap qurilishidagi vazifasi juda muhim sanaladi. Ularning o’zi mustaqil bir katta mavzu bo’lib, jiddiy yondashishni talab qiladi. Mazkur ish bizga hali yapon tilidagi islohotlari haqida o`zbek tilida mavjud bo`lmagan ma’lumotlardan xabardor qilgan holda, yapon tili grammatikasidagi o`ziga xos yuklamalari haqidagi islohotlarni yoritib beradi. Yapon tili grammatikasidagi yuklamalar turli xil bo’lib, tilni o`rganuvchilar uchun bu yetarlicha muammo tug`diradi. Tadqiqot davomida yapon tilidagi yuklamalar, ularning uslubiy ahamiyati va gaplarni bog’lashda ishtiroki, undagi har bir so’zlarga asosiy e’tibor qaratilib, tilda olib boriladigan islohotlar qatoriga kiruvchi ushbu so’zlarning islohoti qay tarzda rivojlanib borganligi yoritiladi. Shuningdek, yuklamalarning yapon tilini o`rganuvchi o`zbek talabalari uchun qiyinlik darajasiga qarab, shu bilan birga so`z turkumlariga qarab qay darajada murakkabligi ko’rib o`tiladi. BMIda o`tkaziladigan tadqiqot natijasi esa asosiy qismda taqdim etiladi. Yapon tilida yuklamalarning xilma-xilligi, ularning har biri yapon jamiyatida qaysi jabhalarda qo`llanilishi kabilar yoritib boriladi. yuklamalarning qay tarzda o`zgarib borishi, bu o`zgarishlarning tarixi tadqiq qilinadi.
Mavzuning maqsadi va vazifalari: O’zbek tili va yapon tillaridagi yuklamalar haqida umumiy ma’lumot berish, ularni izchil o’rganib, bitiruv malakaviy ishi orqali yapon tili o’rganuvchilar diqqatiga o’zbek va yapon tillaridagi yuklamalarni qiyoslagan holda, kelib chiqadigan tushunmovchiliklarni osonroq tushuntirish demakdir. Yapon tilidagi tartibsiz jamlanmagan yuklamalarni, o’zbek tilidagi qonun qoidalar orqali guruhlarga bo’lib,o’rganuvchilar uchun qulay bo’lishini ta’minlash demakdir. Va shu mavzu yuzasidan kelib chiqadigan muammolarni bartaraf etish, yuklamalarga oid adabiyotlardan keng ko’lamli foydalangan holda har bir so’zning ma’noviy guruhlari ustida chuqur mulohaza qilishga bag’ishlanadi. Maqsaddan kelib chiqqan holda bitiruv malakaviy ishining vazifasi quyidagilardan iborat:
O’zbek yapon tilida yuklamalar haqida aniq tushuncha berish;
O’zbek tili va yapon tillarida yuklamalarning o’xshash va noo’xshash jihatlarini tushuntirib berish;
Yuklamalarning  o’ziga xos xususiyatlari haqida chuqur mulohaza yuritish;
O’zbek tilining o’ziga xos imkoniyatlarni tahlil qilish;
Yuklamalarning qo’llanilishini misollar ko’rinishida tahlil qilish.
Ushbu bitiruv malakaviy ishining mavzusi kelajakda yapon tilshunosligi va yapon tili o’rganuvchilar uchun kerakli bilim deb hisoblaymiz va shuni anglagan holda ushbu tadqiqot mavzusini  hozirgi kundagi eng dolzarb va bebaho bilimlarni beradi deb hisoblaymiz.
Mavzuning predmeti va ob’yekti: Tadqiqotning predmeti sifatida o’zbek va yapon tilidagi yuklamalar asos qilib olindi. Ulardan tashqari yuklamalarning xususiyatlari, turlari ham ushbu mavzuning predmeti sifatida asos qilib olindi. Bevosita tadqiqot predmeti sifatida yapon tilini o’rganuvchilar va o’rgatuvchilar uchun yaratgan qo’llanmalar va darsliklardan, shu jumladan rus, ingliz, fransuz olimlarining maqolalaridan keyin esa Toshkent Davlat Sharqshunoslik institutida faoliyat yuritayotgan professor saytlaridan foydalandik. Ilmiy tadqiqot obyekti sifatida  yapon va o’zbek tilida yuklamalarning qiyosiy tahlilini ko’rib chiqamiz. 
Bitiruv malakaviy ishida  o’zbek tillaridagi materiallar va rus tillardagi tilshunos olimlarning asarlaridan tashqari, yapon olimlarining ushbu mavzudagi yapon tilidagi adabiyotlardan shuningdek, o’zbek tiliga tarjima qilgan holda foydalanildi.
	Bitiruv malakaviy ishning kirish qismida umumiy ma’lumot, mavzuning o’rganilganlik darajasi, mavzuning dolzarbligi, maqsadi va vazifalari, tadqiqot metodlari va bitiruv malakaviy ishining muhim jihatlari yoritib berildi.
Tadqiqotning metodologik asoslari va metodlari. Malakaviy bitiruv ishida dialektikaning umumiylik-xususiylik, butun-qism, imkoniyat-voqelik, sabab-natija, mohiyat-hodisa kabi kategoriyalaridan, sistemologiya va sistemaviy tilshunoslikning zamonaviy tushunchalari hamda ko`rsatmalaridan, bilish nazariyasining induktiv va deduktiv, analiz va sintez metodlaridan foydalanildi. Ushbu bitiruv malakaviy ishini yozishda  eng ko’p qiyosiy metoddan foydalanildi. Yapon tili grammatikasini o’zimizning ona tilimiz bilan qiyoslagan holda o’rganib chiqdik. Qiyosiy metod ko’pchilik tan olgan va o’qitishda foydalanadigan metodlardan biri hisoblanadi. Tarjima metodi samarali metodlardan bo’lib, ayniqsa chet tili o’rganishda keng qo’llaniladi. Chunki biror bir chet tilini o’z ona  tiliga tarjima qilgan holda o’rganiladi. Tarjima metodlari orasida eng ko’p tarqalgani bu grammatik tarjima metodidir. Ammo tarjima metodida matnning faqatgina bir bo’lagini yoki uni og’zaki tarjima qilish g’ayri metodik usul hisoblanib, muayyan maqsadda tarjima  qilish man etiladi.
Tadqiqotning nazariy ahamiyati: Har bir fanni nazariy jihatdan mustahkamlash muhim sanaladi. Chunki nazariya uni amaliyotda qo’llash uchun poydevor vazifasini bajaradi. Bitiruv malakaviy ishining nazariy ahamiyatiga keladigan bo’lsak, yapon tilidagi yuklamalarni to’laroq yoritish, u haqidagi ma’lumotlarni boyitishdan iboratdir. 
Tadqiqotning amaliy ahamiyati: Bitiruv malakaviy ishida yuklamalar haqida umumiy ma’lumot berilib, ularning gapda qanday vazifalarda kelishi haqida chuqur mulohaza qilingan. Yapon tilini endi o’rganuvchilar uchun tushunarli misollar orqali yoritib berishga harakat qildik. Bundan tashqari mazkur tadqiqot  ishimiz orqali talabalar va yapon tili o’rganuvchilari yuklamalar haqida nazariy ma’lumotga ega bo’lib, ularni amalda qo’llay olish va uning hayotda qo’llanilish ahamiyati to’g’risida yetarlicha ma’lumot olishlari mumkin. Ushbu BMI o`quvchilar tasavvurida yapon tilidagi yuklamalarning xilma-xilligi, ularning qaysi vaziyatlarda qo`llanilishi, yuklamalarning  ko`rinishi nima sababdan yapon tilida ahamiyatga molik ekanligi, uning qay tarzda rivojlanib, hozirgi kunga qadar yetib kelganligi, qaysi grammatik qoidalar to`plami asosida foydalanilishi kabilarni yoritib berishda yordam beradi, degan umiddamiz.
        Mazkur ish keyingi tadqiqotlar uchun asos yoki qo’shimcha material bo’lishi mumkin, shuningdek u tilshunos talabalar, ayniqsa, sharq madaniyati bo’yicha mutaxasislar va yapon tilshunosligi bilan shug’ullanuvchilar, qiziquvchilar uchun qo’llanma vazifasini  o’tay oladi.
Bitiruv malakaviy ishining tuzilishi: Kirish, ikki bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlari ro’yxatidan iborat. Dastlab bitiruv malakaviy ishimiz bilan tanishtiriladi. Shuningdek birinchi va ikkinchi boblarda mavzu haqida yaqqol tushuncha berib o’tiladi.
	Ushbu mavzu yuzasidan masalalar yechimi haqida so’z yuritiladi. Ushbu bitiruv malakaviy ishimizda tilshunoslikning tavsifiy, tahliliy, umumlashtirish, qiyosiy va albatta tarjima metodlardan foydalanildi.
	Birinchi bobda o’zbek tili yuklamalariga avvalo nazar tashlandi. Yordamchi so’z turkumi, yuklama haqida umumiy ma’lumot beriladi. Yordamchi so’z turkumining leksik, grammatik, morfologik xususiyatlari, tuzilishi, yuklamalarning ma’no turlari haqida batafsil tushuntirilib o’tiladi. O’zbek tili va yapon tillaridagi yuklamalarning o’ziga xos umumiy va xususiy jihatlari yoritib beriladi. Ushbu masalalar ta’rif -tasnif va misol – masalalar orqali tushuntirishga harakat qilindi.
	Ikkinchi bobda esa yapon tili yuklamalarining ifodalanishi va ahamiyati, o’xshash va noo’xshash, ularning qo’llanilishi haqida batafsil to’xtalib o’tilgan. Shuningdek yuklamalar ma’nosini beruvchi grammatik qo’shimchalar hamda ularning hayotda qo’llanishi haqida fikr yuritiladi.
	Ushbu bitiruv malakaviy ishimda dastlab bir tilda mavjud bo’lgan yuklamalarga oid bo’lgan birliklardan misollar orqali izoh berildi. So’ngra yapon tilidagi yuklamalarga oid so’zlardan grammatik tahlili va ilmiyligiga izoh beriladi va yapon tili lug’atlaridan foydalangan holda  yapon jamiyatiga oid bo’lgan  kundalik hayotda qo’llaniladigan yuklamalar ularning amaliy ahamiyati haqida bayon qilinadi. Shuning bilan birgalikda ularning gapdagi ma’nosi izohlanadi, qo’llanilish maydoni, qanday qilib ushbu yuklamalar tizimi bu shaklda paydo bo’lganligi to’g’risida ham chuqur tadqiq qilinadi.
Ushbu bitiruv malakaviy ishimda albatta kelajakda yapon tili tilshunosligiga qiziquvchilar hamda mustaqil o’rganuvchilar uchun yordamchi so’z turkumi hamda yuklamalar haqida kerakli va yetarli ma’lumot oladilar deb hisoblaymiz. Kelajagimiz poydevori uchun kichik bo’lsada o’z hissamizni qo’shishga harakat qilamiz va bu kabi ilmiy ishlarni albatta davom ettirish niyatidamiz. 

I. BOB. YUKLAMALARNING TILDAGI TUTGAN O’RNI
1.1. O’zbek tilida yuklamalar.
Grammatika tilshunoslik fanining bir qismi bo’lib, u tilning grammatik qurilishini tekshiradi. Demak, u so’z va gapning har bir tildagi grammatik tomonlarini, so’zning forma o’zgarishlarini, so’z qo’shishning so’z birikmalarining turli ko’rinishlarini, vositalarini va gapning strukturasini, tiplarini o’rgatadi.
Ko’pgina tillarning grammatik qurilishi o’xshashlik tomonlari bor, lekin ikkinchi tomondan, bir oilaga kiradigan tillarning orasida ma’lum farqlari bor.
Grammatika ikkita qismdan ya’ni morfologiya va sintaksis qismlardan iborat :
So’zlarning grammatik ma’nolari va ularni ifodalovchi grammatik shakllarni o’rganuvchi tilshunoslik bo’limi morfologiya sanaladi .
Sintaksis grammatikaning ikkinchi qismi bo’lib unda so’z birikmalari, gap turlari o’rganiladi. Demak, sintaksis so’z birikmasi sintaksisi va gap sintaksisi degan ikkita bo’limni o’z ichiga oladi. Barcha til birliklari (tovush, qo’shimcha,so’z, so’z birikmasi va gap) mana shu sintaksis bo’limida amaliy jihatdan o’zlarini namoyish qiladi.
Ma’lumki, leksik sath birliklari ikkita katta guruhga bo’linadi:mustaqil va yordamchi so’zlar. Ular orasidagi zidlanishni ma’noviy va vazifaviy nomustaqillik tashkil  etadi. Bu ziddiyat belgisiga ko’ra yordamchi so’z belgili ,mustaqil so’z esa belgisiz mavqeini  egallaydi. Yordamchi so’z hech qachon mustaqil qo’llanmaydi, bog’liq qurshovdagina kela oladi. Mustaqil so’z esa mustaqil qo’llanilish va ma’no ifodalash qobiliyatiga ega. So’zlar ma’lum  so’roqqa javob bo’lishi yoki bo’lmasligi  atash ma’nosining mavjudligi yoki mavjud emasligi  gapda ma’lum gap bo’lagi vazifasida kelish-kelmasligiga ko’ra mustaqil va yordamchi so’zlarga bo’linadi. Nutqda mavjud so'zlar bir-biridan ma'no va grammatik xususiyatlari jihatidan farq qiladi. Shunga ko'ra so'zlar ma'no va grammatik xususiyatlarning o'xshashligi jihatidan ayrim-ayrim leksik-grammatik guruhlarga-turkumlarga .
ajratiladi. So'zlarni turkumlarga ajratish uch tamoyilga tayanadi:	
1.	leksik-semantik tamoyil;
2.	morfologik tamoyil;
3.	sintaktik tamoyil.
Leksik-semantik tamoyiliga ko'ra so'zlarni guruhlarga ajratishda uning leksik ma'nosiga qaraladi.
Ayrim so'zlar predmet, belgi, miqdor (men, sen, bu, shu, qachon, qancha, har kim, hech nima, qandaydir) kabilarni nomlab ko'rsatmasa ham, ularning mavjudligiga ishora qiladi. Bunday so'zlar olmoshlar deb nomlangan.
Ayrim so'zlar bormoq, kelmoq, yozmoq, kulmoq, uxlamoq kabilar harakat va holat ma'nosini (fe'l deb nomlangan) ifodalaydi.
Tilda shunday so'zlar ham (bilan albatta, yo'q va ammo, uchun, chunki -mi, -chi, -eh, -oh, dupur-dupur kabi) borki, ular mustaqil holda leksik ma'no ifoda etmaydi, biror hodisaning atamasi nomi bo'la olmaydi. Bunday so'zlar hozirgi o'zbek tilida ko'makchi, bog'lovchi, yuklama, modal, undov, taqlid so'zlar deb yuritiladi.
Demak, bu tamoyilga ko'ra so'zlarni guruhlarga ajratishda ularning leksik-semantik xususiyati e'tiborga olinadi.
Morfologik tamoyilga ko'ra so'zlarni guruhlarga ajratishda ularning morfologik shakllari asos qilib olinadi. So'zlarning qanday morfologik shaklda kelishi uning  ma'no xususiyati bilan bog'liq. Masalan: predmet tushunchasini bildirgan so'zlar-otlar, egalik, kelishik, son kabi grammatik shakllarga ega; predmetning belgisini bildirgan so'zlar (sifat va ravishlar) daraja shakliga;harakat yoki holat ma'nosini bildirgan so'zlar -fe'llar nisbat, zamon, shaxs-son, mayl kabi shakllarga ega bo'ldi.
Predmet yoki shaxsga ishora qilgan olmoshlar ham son, egalik, kelishik qo'shimchalarini olib, morfologik jihatdan o'zgarish xususiyatiga ega.
Yuqorida sanab o'tilgan mustaqil holda tushuncha ifoda etmaydigan ko'makchi, bog'lovchi, yuklama, modal, undov va taqlid so'zlar otlashganda shakllarga ega emas. Undov va taqlid so'zlar otlashganda morfologik jihatdan o'zgaradi.
Sintaktik tamoyilga ko'ra so'zlarni guruhlarga ajratishda so'zlarning
sintaktik tomoni, ya'ni gapda bajaradigan sintaktik vazifasi, qanday so'zlar bilan munosabatga kirish etiborga olinadi.
Predmet ma'nosini anglatuvchi so'zlarning shakllari ularning gapda bajaradigan vazifasi (ega, kesim, to'ldiruvchi, aniqlovchi, hol), qanday so'zlar grammatik munosabatga kirishishini bildiradi.
Belgi bildiradigan so'zlar predmet yoki harakat ifodalovchi so'zlar bilan grammatik munosabatga kirishib, gapda aniqlovchi yoki hol vazifasini bajaradi. Bunday so'zlarga sifat, son, ravish kabi so'z turkumlari kiradi.
Predmet, belgi, miqdorning mavjudligiga ishora qiluvchi, ular o'rnida almashinib qo'llanuvchi so'zlar, ya'ni olmoshlar ham gapda turli xil grammatik shakllarda kelib, gap bo'lgan (ega, kesim, to'ldiruvchi, aniqlovchi, hol) vazifasini bajaradi.
Tilda mavjud bo'lgan ayrim so'zlar leksik ma'no ifodalamaydi, morfologik shakllarga ega emas. Demak, ular gapda sintaktik vazifa bajarmaydi. Bularga ko'makchi, bog'lovchi, yuklamalar kiradi. Bunday so'zlar yuqorida sanab o'tilgan uch xususiyatga ega emas. Bunday so'zlar leksik ma'no anglatuvchi so'zlar orasidagi grammatik munosabatni shakllantiradi, gap yoki uning tarkibidagi ayrim so'zlarga qo'shimcha ma'no qo'shadi.      	                                                                                     Ayrim so'zlar  (bor, yo'q, kerak, oh, uf, voy, duk-duk, piqir-piqir) biror hodisaning nomi bo'lmasa ham gapda gap bo'lagi, so'z-gap sifatida qo'llanadi. Masalan: Uzoqdan duk-duk ovoz kelardi. Boyagidek dupur bor, lekin qayoqdagi kelayotgani ma'lum emas. (M.Ism). Suv shildir-shildir oqmoqda.
So'zlarning leksik-sematik, morfologik va sintaktik tamoyiliga ko'ra guruhlarga ajratilishiga so'z turkumlari deyiladi. Demak, hozirgi o'zbek tilidagi barcha so'zlar shu uch tamoyilga tayangan holda so'z turkumlariga ajratilgan shunga  ko'ra so'zlar quyidagi guruhlarga bo'linadi.
Mustaqil so'zlar: Ot, sifat, son, olmosh, fe'l, ravish. Mustaqil holda leksik ma'no ifoda eta oladigan, biror morfologik shaklda kelib, gap bo'lagi vazifasini bajaradigan so'zlarga mustaqil so'zlar deyiladi.
Yordamchi so'zlar: ko'makchi, bog'lovchi, yuklamalar. Ular leksik ma'no ifoda etmaydi va gap bo'lagi vazifasini bajarmaydi. So'z va gaplar orasidagi munosabatni belgilaydigan yoki ularga qo'shimcha ma'no qo'shadigan so'zlarga yordamchi so'zlar deyiladi.
Modal so'zlar. So'zlovchining aytilayotgan fikrga bo'lgan turli munosabatni bildiradigan  so'zlar deyiladi. Modal so'zlar yuklamalar singari modal ma'no ifodalash uchun xizmat  qiladi, lekin yuklamadan farqli ravishda gapda gap bo'lagi, butun bir gap tarzida kela oladi. Modal so'zlar biror so'zning atamasi emas.
Undov va taqlid so'zlar. Undov so'zlar so'zlovchining his-hayajonini, buyruq-xitobini bildirsa; taqlid so'zlar turli tovush, shu'la-harakat, holat kabilarga tovush orqali taqlidni bildiradi. Undov taqlid so'zlar gap bo'lagi sifatida ham qo'llanadi. Lekin mustaqil so'zlar kabi biror hodisaning atamasi, nomi bo'la olmaydi. Shuning uchun ham undov va taqlid so'zlar ham alohida guruhni tashkil etadi.
Fe’l, ot, sifat, son, ravish, olmoshlar ma’lum bir so’roqqa javob bo’ladi. Ularning barchasi olmoshlardan tashqari atash ma’nosiga ega. Ot borliqdagi shaxs-narsalarning voqea hodisalarning nomini, sifat va ravish belgilarini, son esa miqdorini ifodalaydi. Olmosh esa yuqoridagi so’zlardan qaysisining o’rnida kelsa o’shaning vazifasini bajaradi.
Yordamchi so’zlarga ko’makchilar, bog’lovchilar va yuklamalar kabilar kiradi.   
  	Yordamchi so'zlarning funktsional belgisi "bog'lash"dir. Shu belgi asosida ko'makchi, bog'lovchi, yuklamalar so'z va gaplarni bir-biriga bog'lash uchun xizmat qiladi. Ammo bu vazifa bog'lovchi va ko'makchilar uchun o'zgarmas, barqaror sanaladi. Yuklamalarning o'ziga xos xususiyati shundaki, ular so'zlarga yoki gaplarga so'roq, ta'kid, kuchaytiruv, ayirish-chegaralash, o'xsha-tish kabi qo'shimcha ma'nolarm beradi va funktsional "bog'lash" belgisiga nisbatan beqaror, o'zgaruvchan sanaladi, ya'ni "bog'lash" belgisi bo'lishi ham, bo'lmasligi ham mumkin. Chunonchi, na-na yordamchisi teng bog'lovchilarning bir tun sifatida inkor bog'lovchisi sanalib kelgan. G'.Abdurahmonov esa uni mkor bog'lovchisi deb atash bilan birga, unda yuklamalik xususiyati ham borligini ko'rsatadi. Haqiqatan ham, bu yordamchi ham bog'lovchilik, ham yuklamalik vazifasini bajaradi. Bog'lovchi vazifasida kelganda ayrim teng huquqii bo'lak (komponent)larga inkor ma'nosini berib, ularni bog'laydi: Na so 'zlarida ma 'no bor, na ishlarida hayo. (Oyb.) Bu yordamchi so'z yuklama vazifasini bajarib, mazmunidan inkor anglashilgan gaplar tarkibida keladi va inkor ma'nosini ko'rsatadi: Raisning erkatoy o'g'li na o'qiydi, na birorjoyda ishlaydi.
Go'yo yordamchisi mazmunidan o'xshatish yoki chog'ishtirish ma'nolari anglashilgan sodda va qo'shma gaplar tarkibida ishtirok etadi. Sodda gaplardagi funksiyasiga ko'ra ko'proq yuklamalarga yaqin turadi: Tursunoy go'yo qalbi bilan ashulaga jo'r bo'lar edi. (A.Mux.) Kampirning yuzida go'yo kulgiga о 'xshagan bir narsa aks etdi. (A.Qah.) Go'yo yordamchisi qo'shma gaplarda sodda gap qismlanni biriktiruvchi grammatik vositalarning biri sifatida xizmat qiladi, ya'ni qo'shma gapdagi vazifasiga ko'ra sodda gapdagi vazifasidan farqli o'laroq, u faqat yuklamagina emas, balki bog'lovchi-yuklama sanaladi: ertaga nikoh bo'ladi, go'yo men uningxotini. (Oyb.) Shunday baqirdiki, go'yo butun xona larzaga kelgandek bo'ldi. (A.Qah.) Aytdimi, qiladi, Qo'ydi-da, chiqdi gaplarida ham -mi, -da, qo'shimcha-simon yuklamalarning bog'lovchilik xususiyatini kuzatish mumkin. Demak, yuklamalarning qo'shma gap tarkibiy qismlarini o'zaro bog'lash vazifasi keng uchraydigan hodisa ekan va bu tilshunosligimizda ma'lum darajada o'rganilgan.
        Yuklama asosan gap shaklga bir butun holda, ba'zan biror sintaktik bo‘lakka qo‘shilib, so‘roq, ta'kid, taajjub kabi grammatik ma'nolarni ifodalaydi.
Yuklamalarning bir qismi ko‘rinishi jihatidan affiksga o‘xshaydi, shunga ko‘ra affiks ko‘rinishli yuklamalar deyiladi; bunday yuklamalardan mi, gina (kina, qina), oq/yoq, ov/yov yuklamalari leksema shaklga qo‘shib yoziladi; chi, ku, da, e, a/ya, u/yu, ey/yey yuklamalari esa chiziqcha bilan (yarim qo‘shib) yoziladi. Yuklama leksema shakl tarkibiga kirmaydi, leksema shaklga qo‘shiladi; shuni hisobga olib yuqorida sanalgan barcha yuklamalarni chiziqcha bilan yozish to‘g‘ri; faqat mi (shuningdek dir gumon yuklamasi) leksema shakl tarkibida tuslovchidan oldin kelsa, qo‘shib yozish shart bo‘ladi: kelgan edingmi, lekin kelganmiding; kelgandir, lekin kelgandirman kabi.
Ayrim yuklamalar tashqi ko‘rinishi jihatidan leksemaga o‘xshaydi, shunga ko‘ra leksema ko‘rinishli yuklamalar deyiladi va leksema shakldan ayrim yoziladi; axir, faqat, nahot[ki], hatto[ki], xuddi, ham, esa. O'z mohiyati bilan yuklamalar modal so'zlarga yaqin turadi. Shu tufayli bu ikkisi ko'pincha birgalikda tasvirlanadi. Ammo modal so'zlar bilan yuklamalarni tenglashtirib bo'lmaydi. Yuklamalar:
1)	yuklamalar rang-barang ma'nolarni ifodalaydi,
shulardan ba'zilarigina modal ma'noga yaqin keladi;
2)	yuklamalar ko'pincha mustaqil ishlatilmaydi, biror
so'zga tirkalib yuradi. Modal so'zlar esa:
1) gap tarkibida gap modalligini kengaytiruvchi, murak-kablashtiruvchi vosita sifatida ro'yobga chiqadi. Boshqacha qilib aytganda, gap qurilish qolipining qismida mujassamlangan va xilma-xil vositalar bilan ifodalanadigan tasdiq inkor, taxmin, gumon, shubha, ishonch, shart, qat'iylik, istak, imkoniyat kabi modal ma'nolar gapning boshqa bo'laklari bilan tobe-hokimlik munosabatiga kirishmaydigan modal so'zlar, tasdiq-inkor so'zlar vositasida kengaytiriladi: Kanizak, aftidan, shuni aytmoqchi edi...(A..Qah.)
2) mustaqil ravishda yakka o'zi bitta gap bo'lib kela oladi
va modal so'z-gaplar deb yuritiladi. Bunday so'z-gaplarning
barchasida kesimlik kategoriyasi ma'nosi so'zni lug'aviy
ma'nosida mujassamlangan bo'ladi: Kelasizmi? - Albatta.
3) yuklamalar morfologiyada yordamchi so'zlar guruhida,
modal so'zlar so'z-gaplar doirasida o'rganiladi;
4)	boshqa so'z guruhlari kabi modal so'zlar ham,
yuklamalar ham o'ziga xos morfologik, sintaktik, ma'noviy
belgilarga ega. Modal so'zlar bilan yuklamalaming o'zgarmasligi
ulaming morfologik belgisiga kiradi. Sintaktik jihatdan esa modal so'zlar ajraluvchilik (ya'ni kirish so'z vazifasida kela oladi), yuklama esa muchalanmaslik (gap bo'lagi bo'la olmaslik) belgisiga ega. Semantik jihatdan modal so'zlar fikrning voqelikka munosabatini ifodalaydi va butun gapga taalluqli bo'ladi. Yuklamalar esa ta'kid, o'xshatish, kuchaytirish kabi qo'shimcha ma'no ifodalaydi. Yuklama ifodalagan ma'no butun gapga bevosita taalluqli bo'lmay, avvalo o'zi tirkalib kelgan bo'lakning ma'nosini bo'rttirishga xizmat qiladi va shu bo'lak orqali butun gapga taalluqli bo'ladi.                     
1.2.Yuklamalarning ma’no turlari.
Yuklamalar odatda quyidagi ma'no turlariga ajratiladi: 1) kuchaytiruv va ta'kid yuklamalari, 2) so‘roq va taajjub yuklamalari, 3) ayiruv va chegaralov yuklamalari, 4) aniqlov yuklamasi, 5) gumon yuklamasi. Ayni bir yuklama qanday leksema shaklga qo‘shilib kelishiga, qanday ohang bilan aytilishiga qarab yuqoridagi boshqa  bandlarda ta'kidlangan ma'nolarni ifodalashi mumkin. Shuni hisobga olib yuklamalarni birmabir keltirib, ular bilan ifodalanadigan ma'nolarni ta'kidlashni ma'qul topdik: Ko'pgina leksoid yordamchi so'zlarning affiksoid ko'rinishlari mavjud, bu yuklamalarga ham tegishlidir: ham, -am /-yam; uchun, -chun; -u, -yu; bilan, -Ha, -la shular jumlasidandir. 
Yuklamalar shakliy jihatdan uch xil ko'rinishga ega:
1. Qo'shimchasimon yuklamalar (-mi, -chi, -a, -ya...).
2.Sof yuklamalar (xuddi, faqat, axir...).
3.Nisbiy yuklamalar (yolg'iz, ba'zan. tanho, bir...).
Ularning shakliy va vazifaviy turlari. Yuklamalar vazifaviy jihatdan quyidagi ma'no turlarga bo'linadi:
1. So'roq yuklamalari: -mi, -chi, -a. -ya, nahotki. Bu yuklamalar turli so'z turkumlariga qo'shilib, so'roq ma'nosini bildiradi. Ba'zan so'roq ma'nosidan tashqari taajjublanish, hayratlanish ma'nolarini ham ifodalaydi.
-mi affiks yuklamasi o'zidan oldingi so'zga qo'shib yoziladi, -chi, -a, -ya yuklamalari esa o'zidan oldingi so'zdan chiziqcha bilan ajratib yoziladi: 1. Kiyganingiz ipakmidi, kimxobmidi, Sevganingiz bizlardan ham ortiqmidi? 2. Opang-chi? Sen-chi? Men-a? Meni-ya? 2. Nahotki shu gaplarga ishongan bo’sangiz.
2. Ayirish-chegaralash yuklamalari: faqat, faqatgina, -gina (-kina,- qina).
Bu yuklamalar ayrim narsa va hodisalami boshqalardan ajratish, harakatni chegaralash uchun qo'llaniladi. -gina affiks yuklamasi o'zidan oldingi so'zga qo'shib yoziladi: To'yga Sheraligina kelmadi, xolos. O'ktam indamadi, faqat yuragida to'lqinlangan mehr bilan onasiga tikildi. Faqat yuklamasining o'rnida yolg'iz so'zini ham qo'llash mumkin. Sifat so'z turkumiga oid bu so'z nisbiy yuklama hisoblanadi: Sobir, yolg'iz senga suyandim (Sobir, faqat senga suyandim).
3.	Ta'kid yuklamalari: -ku, -da, -u, -yu. Gapda ifodalan-
gan biror voqeani ta'kidlash uchun qo'llaniladi: Sobir-ku keldi,
Mahmud kelmadi-da!
4.	Kuchaytiruv yuklamalari: axir, hatto, hattoki, -oq
(-yoq).
-oq, (-yoq) affiks yuklamasi o'zidan oldingi so'zga qo'shib yoziladi. Harakatning birin-ketin tezlik bilan davom qilishini, boshlanish paytini, ta'kidlashni ko'rsatadi: Gullarni ko'riboq ко 'ngli yorishdi. Axir, hatto, hattoki yuklamalari ham fikrni kuchli ta'kidlash, awalgi voqeani eslatishni ifodalaydi: Axir do'stimsan-kul
5.	O'xshatish-qiyoslash yuklamalari: xuddi, naq, go'yo,
go'yoki. Bahorda bu bog'lar go'yoki kelindek yasanadi.
(CHirildoqlarning mayin musiqasi hamma yoqni to'ldirgan, go'yo
kechaning o'zi kuylaydi kabi gaplarda yuklama-bog'lovchi
vazifasini bajaradi.)
6.Inkor yuklamasi: na. Takror holda ishlatilib inkor
ma'nosini ifodalaydi:
Na ko'kiting fonari о 'chmasdan,
Na yulduz sayr etib ко'chmasdan. (U.)
Na o’qiydi na ishlaydi.
Na uxlaydina uxlatadi bu bola 
1. mi yuklamasi:
1) so‘roq ma'nosini ifodalaydi: Xolposh daladami? (O‘tkir Hoshimov) kabi;
2) noaniqlik ma'nosini ifodalaydi, bunda takroran ishlatiladi: a) kesimga qo‘shilib keladi: Uning ovozidagi shu qahr sabab bo‘ldimi, boshqami – Otaqo‘zi buni bilolmay qoldi (Odil Yoqubov) kabi; b) to‘ldiruvchiga qo‘shilib keladi: Yo‘ldosh qopmi, brezent palatkami - iflos bir narsaga cho‘qqayib o‘tirib .. (Asqad Muxtor) kabi; v) hollovchiga qo‘shilib keladi: Shu haftaning oxiridami, narigi haftaning boshidami ziyofat qilamizu, (Odil Yoqubov) kabi. 
2. a/ya yuklamasi:
1) so‘roq ma'nosini ifodalaydi: Qotil kim bo‘ldi ekana? (Hamid G‘ulom) kabi;
2) taajjub ma'nosini ifodalaydi: Bolaga o‘xshaydiya! (Oybek) kabi.
3. chi yuklamasi: 
1) so‘roq ma'nosini ifodalaydi: Xotiningchi? U ham hech narsa demadimi? (O‘tkir Hoshimov) kabi ;
2) harakatga undash ma'nosini ifodalaydi:  o‘z yog‘ingda o‘zing qovrulguncha dardingni aytsangchi! (Asqad Muxtor) kabi.
4. nahot[ki] yuklamasi so‘roq bilan taajjub' ma'nosini ifodalab, odatda kesimi sa affiksi bilan shakllangan gaplarda ishlatiladi: N a h o t  Otaqo‘zi .. boshiga ko‘tarib yurgan Jamol Bo‘riboyev shu odam bo‘lsa?! (Odil Yoqubov).  
N a h o t k i  hamma ishni boshdan boshlashga to‘g‘ri kelsa? (Odil Yoqubov) kabi.
5. ham yuklamasi ta'kid ma'nosini ifodalab: I) egaga qo‘shilib keladi: a) yakka holda ishlatiladi: Orqa aravadagilar  h a m  yerga tushib, olomon tomon kela boshladilar (Hamid G‘ulom) kabi; b) takroran ishlatiladi: Boshining guvullashi     h a m,  ko‘zlarining achishishi h a m darrov bosildi (O‘tkir Hoshimov) kabi;        2) to‘ldiruvchiga qo‘shilib keladi: a) vositasiz to‘ldiruvchiga: Shu payt u boshliq ekanini  h a m,  obro‘si tushishini  h a m  unutib ko‘ziga yosh oldi (Asqad Muxtor) kabi; b) vositali to‘ldiruvchiga: Rahimjonning boshiga  tushgan kaltakning bir uchi sizga  h a m  tegadi (Abdulla Qahhor) kabi; 3) hollovchiga qo‘shilib keladi: a) payt hollovchisiga: Тemir yo‘l vokzalining boshlig‘i bilan gaplashganda  h a m .. dilozorlik qildi (Asqad Muxtor) kabi; b) o‘rin hollovchisiga: .. egniga  h a m  shunaqa matodan qopga o‘xshatib tikilgan ko‘ylak kiygan .. edi (O‘tkir Hoshimov) kabi; v) tarz hollovchisiga: U chindan  h a m  hozir jahon bo‘ylab keza boshlaydi, chang yutadi ... (Asqad Muxtor) kabi. 4) qaratuvchiga qo‘shilib keladi: Nahot uning boshiga tushgan musibatlar qizining  h a m  boshiga tushsa? (Odil Yoqubov); 5) kesim vazifasidagi qo‘shma fe'l qismlari orasida ishlatiladi: Hatto boshda .. erxotin ancha xafa  h a m  bo‘lishgan, uni qizlariga ravo ko‘rishmagan edi (Odil Yoqubov) kabi; 6) ergash bog‘lovchiga qo‘shilib keladi:  Sh u n i n g   u ch u n  h a m  Botirali otryadi keyin-gina jang qildi (Hamid G‘ulom) kabi; 7) ham yuklamasi uyushiq qator qismlari oldida takror ishlatilganida bog‘lovchiga o‘xshab ketadi, lekin ta'kid yuklamasiligicha qatnashadi: Fazilatxon bizda  h a m  klub boshlig‘i,  ham  kutubxona mudiri bo‘lib ishlaydilar (Odil Yoqubov) kabi. Bunday ishlatishni klub boshlig‘i bo‘lib  ham,  kutubxona mudiri bo‘lib  h a m  tarzida transformatsiya qilinsa, ham yuklamaga tengligi ochiq ko‘rinadi.
6. esa yuklamasi ta'kid ma'nosini 'eslatish' ma'no qirrasi bilan birgalikda ifodalaydi, odatda egaga qo‘shiladi: Ko‘pchilik unga  so‘z berilishini talab qilar, rais  esa  bosh tortar edi (Abdulla Qahhor). Тussiz tagdo‘zi do‘ppi qo‘ndirilgan boshi  e s a  qori chala erigan cho‘qqini eslatar edi (Hamid G‘ulom) kabi.
7. hatto yuklamasi ta'kid ma'nosini kuchli darajada ifodalaydi:
1) odatda kesimga qo‘shiladi: Keyinkeyin Salimxon uning fikriga tushuna boshladi,  h a t t o  ba'zi bir masalalarda u bilan bahslashadigan bo‘ldi (Abdulla Qahhor) kabi; 
2) ta'kid ma'nosini yanada kuchaytirish uchun ham yuklamasi bilan birga ishlatiladi: ..h a t t o  otani xushlamaydigan Haydar  h a m  dadasining yonini olmadi (Odil Yoqubov) kabi. Ushbu jumlalarda yuklamalar egaga qo‘shib ishlatilgan.
8. ku yuklamasi ta'kid ma'nosini 'hissiyot ma'no qirrasi bilan birgalikda ifodalaydi: 1) kesimga qo‘shiladi: Bu ishning har bir varag‘idan shaxsiy g‘araz hidi keladiku! (Abdulla Qahhor) kabi; 2) egaga qo‘shiladi: Vohid Mirobidovku uning achchiq kinoyalarini kulgiga olib qulog‘ining yonidan o‘tkazib yubordi (Odil Yoqubov) kabi.
9. da yuklamasi ta'kid ma'nosini pisanda' ma'no qirrasi bilan birgalikda ifodalaydi: Boshqa odam quribdida bu qishloqni! (Odil Yoqubov). Yuboraveringda, shu yerda o‘lib netib qolsa,.. (Abdulla Qahhor) kabi.
10. xuddi yuklamasi 'ta'kidlab o‘xshatish' ma'nosini ifodalaydi: I) ba'zan yolg‘iz o‘zi ishlatiladi: Sherzodning ko‘nglidagi istak ham  xuddi  shunaqa arzimagan narsadan boshlanadi (O‘tkir Hoshimov).  .. x u d d i  namgarchilik kuz kechasini boshlab kirgan edi dahlizga (Asqad Muxtor) kabi; 2) ko‘pincha dek affiksoidi bilan birgalikda ishlatiladi: a) ot leksemaga qo‘shiladi: Shukurov esa  x u d d i  mashhur donishmandning so‘zini tinglayotgan yosh talabadek hadeb bosh irg‘irdi (Odil Yoqubov) kabi; b) fe'lning sifatdosh shakliga qo‘shiladi: Sirojiddin   x u d d i  arvohga duch kelgandek ko‘zlari olaygancha yonbosh tomonga surila boshladi (O‘tkir Hoshimov) kabi; d) bor kesimlik leksemasiga qo‘shiladi: .. boshqarma oldidan o‘tib ketayotganida esa x u d d i  b i r  zarur ishi borday kirgisi keldi (Abdulla Qahhor). 
11. faqat yuklamasi chegaralab ta'kidlash ma'nosini ifodalaydi: I) yolg‘iz o‘zi ishlatiladi: Kulolning ko‘zlari hech narsani ilg‘amay  f a q a t  qizchani ko‘rayotgandek edi (Asqad Muxtor) kabi; 2)  ma'noni kuchaytirish uchun gina yuklamasi bilan birgalikda ishlatiladi: F a q a t  .. ishga sho‘ng‘ib ketganda-gina bu o‘ylar sal yodidan ko‘tarilib,.. (Odil Yoqubov) kabi.
12. gina yuklamasi 'faqat' ma'nosini ta'kidlab ifodalaydi: Shunda-gina Farida boshini ko‘tardida, .. auditoriyaga bir daqiqa qiziqsinib qarab qo‘ydi (O‘tkir Hoshimov) kabi. Asli bu yuklamani chiziqcha bilan shundagina kabi yozish to‘g‘ri. Faqat va gina yuklamalarini birbiriga qo‘shib ishlatish ham uchraydi: .. u  f a q a t - g i n a  o‘zini ovutishga uringanday.. (Asqad Muxtor).
13. u/yu yuklamasi:
1) keyingi harakatning oldingi harakat tugashi bilan boshlanishi ma'nosini ifodalaydi: Birdan momaqaldiroq gumburladiyu, ketidan shiddat bilan jala quya boshladi (O‘tkir Hoshimov). Ichkaridan yalangbosh, yalangoyoq Oliya yugurib chiqdi, chiqdiyu, eriga otildi (Odil Yoqubov) kabi;
2) ta'kidlab sanash ma'nosini ifodalashga xizmat qiladi:. birikki xonali boshpana qurib olsamu, xonalarning bittasini kutubxona, bittasini qiroatxona qilib, yoshyalanglarga.. ko‘rgankechirganlarimni gapirib berib o‘tirsam (Odil Yoqubov). Hammani to‘ydirish g‘amida yuradiyu, o‘zi to‘yib non yemaydi (Hamid G‘ulom) kabi.
14. da yuklamasi:
1) 'keyingi harakat oldingi harakatga tezda ulanib ketishi' ma'nosini ifodalaydi: Devor tomonga qarab oldida, sochlarini tekislay boshladi (O‘tkir Hoshimov). E'zozxon Uchqunni Тozagulning qo‘lidan oldida, o‘tirib emiza boshladi (Hamid G‘ulom) kabi;
2) ta'kid ma'nosini istehzo ma'no qirrasi bilan birgalikda ifodalaydi: Qancha shohona shiypon soldirganingda ham, o‘zing poygakda o‘tirib, to‘rda yonboshlab yotgan amiringga choy quyib berasanda (Abdulla Qahhor).
15. oq/yoq yuklamasi:
1) 'tezda* ma'nosini paytga, o‘ringa bog‘lab ifodalaydi: Ikki qadah ichishi bilanoq boshi o‘zo‘zidan aylanib, (O‘tkir Hoshimov). U shu lahzadayoq o‘tirgan stuli bilan chalqonchasiga yiqila boshladi (O‘tkir Hoshimov). Ochil buva odati bo‘yicha ko‘chaning boshidayoq mashinadan tushib, piyoda yurdi (Asqad Muxtor) kabi;
2) ma  s  dan  shaklidagi sifatdoshga qo‘shilib, hali boshlanmay turib ma'nosini ifodalaydi: Komil kitobdan boshini ko‘tarmasdanoq savolga savol bilan javob berdi (Hamid G‘ulom) kabi.
16. dir yuklamasi taxmin ma'nosini ifodalaydi: Men bu kitobni o‘qimagandirman kabi.
I7. na.., na.. yuklamasi ta'kidli inkor ma'nosini ifodalaydi: Qoni miyasiga urib darg‘azab bo‘lib ketganidan na ko‘zini uqalash, na ust-boshini qoqish xayoliga kelar, atrofga alanglar edi (Asqad Muxtor) kabi. Bu yuklama bo‘lishsiz shakldagi fe'l leksemali jumlada ishlatilsa, faqat ta'kid ma'nosini ifodalashga xizmat qiladi: .. na ko‘zini uqalash, na ust boshini qoqish xayoliga kelmas edi kabi.

II. Bob. YUKLAMALAR VA ULARNING USLUBIY AHAMIYATI
2.1 Yapon tilida yuklamalarning ifodalanishi
Yapon tilida yuklamalar grammatik vazifasiga ko’ra turli xil ko’rinishlarga ega. Ularning gapdagi vazifasi o’zbek tilidagi yordamchi so’zlar kabi mustaqil so’z turkumlarini bir–biriga bog’lash, ularning ma’nolariga qo’shimcha ma’no yuklashdan iborat hisoblanadi. Yapon tili grammatikasida yuklamalarning bir qancha turlari mavjud bo’lib, ularning har biri gapda turli xil ma’no yuklaydi. O’zbek tili grammatikasida yuklamalar ma’lum bir tartibga solingan holda, har biri mavzu qilib o’rganiladi. Chunki ularning har biri alohida yondashuvni talab qiladi. Ushbu so’z turkumlari  yordamchi so’z turkumlari sanalsa-da ,ularning gapdagi vazifasi juda katta hisoblanadi. O’zbek tili olimlari tomonidan ushbu mavzu keraklicha o’rganilgan, tadqiq etilgan deb o’ylayman. Ammo yapon tili grammatikasida ushbu mavzular umumiy yondashuv bilan chegaralanib qolingan. Uning nazariy jihatlari unchalik yoritilmagan. Bu esa ba’zi til o’rganuvchilarga ayrim qiyinchiliklarni tug’dirishi mumkin. Yapon tili grammatikasi o’zbek tili grammatikasidan ko’pgina jihatlari bilan farq qiladi. Ayrim gaplarni yapon tilidan o’zbek tiliga tarjima qilganimizda uning farqli jihatlarini payqashimiz mumkin. Yapon tili grammatikasida yuklamalarni ham alohida mavzu qilib olinsa maqsadga muvofiq bo’ladi. Lekin bundan tashqari yapon tilida gaplarni birlashtirishning ko’pgina turlari mavjud. Ularni biz faqat yodda saqlab qolish orqali o’rganib olishimiz mumkin. Aslida yapon tili grammatikasida yuklama vazifasida keluvchi juda ko’plab so’z va qo’shimchalar mavjuddir.
Yapon tilida yuklamalar じょしdeb nomlanadi. Ular gapda qo’shimcha ma’no yuklash uchun xizmat qiladi. Ular savol berilganda xuddi o’zbek tilidagi kabi ular birikkan mustaqil so’zlarga bog’lab savol beriladi. 
Masalan: Yapon tili va o’zbek tilida ham  mavjud bo’lgan ham yuklamasini misol qilib keltiradigan bo’lsak, unda : Mening ham boshim og’riyapti, isitmam ham bor ishga bormayman.      
あたまもいたいしねつもあるしきようしごとへいきません。
Bu gapda ham yuklamasi gapdagi so’zlarni bir –biriga bog’lab keladi.  
Yuklamalar o’zi bilan birga gaplarda turli xil ma’no ifodalaydi. Bundan tashqari yordamchi so’zlarning  ko’makchi va yuklamalar  kabi turlari ham mavjud bo’lib, ularning konteksdagi amaliy vazifalari ahamiyatlidir. Yapon tilida yuklamalar kundalik hayotda ko’p qo’llanadi. Biroq, o’zbek tili imkoniyati darajasidagidek keng qo’llanilmaydi. Yapon tilida yuklamalar alohida mavzu qilib olinmagan, lekin kontekstda ularning ma`nosini beruvchi noturg`un yuklamalar bor. Ushbu so’zlar gapda joylashish o’rniga qarab, ma’nosiga qarab tarjima qilinadi. Shuning uchun mazkur bitiruv malakaviy ishimizda yuklamalarga aloqador bo’lgan boshqa ma’noviy guruhlari haqida ma’lumot berishni joiz deb topdim. Bu imkoniyat yapon tilida ma’lum doirada chegaralangandir.
Yapon tili misolida ko’rib chiqadigan bo’lsak, yuklamalar o’zbek tilidagi yuklamalardan biroz farq qiladi. Chunki yapon tilida yuqorida ta’kidlab o’tganimizdek yordamchi so’zlar ma’lum tartibga solinmagan .Ularni aniq bir turg’un so’zlar orqali alohida guruhlarga ajratilmagan. Bu borada o’zbek tilining ustunligini ko’rishimiz mumkin. O’zbek tili grammatikasida yuklamalar ma’no jihatidan alohida qilib o’rganiladi. Bu esa til o’rganuvchilarga katta qulayliklar tug’diradi. Yapon tilida esa yuklamalarning  bir nechtagina turi keltirilgan xolos. Ularni biz faqat konteksda yodlash orqali o’rganishimiz mumkin bo’ladi. Ushbu bitiruv malakaviy ishida biz yuklamalar va ularning ma’no jihatdan har bir turini alohida ko’rib chiqamiz va o’zbek tilidan farqli jihatlarini o’rganib chiqamiz. Quyida esa yuklamalarni har birini o’xshash va farqli tomonlarini misollar  yordamida ko’rib chiqamiz.

So’roq  va  taajub  yuklamalari	
Gapning mazmuniga so’roq, taajub  ma’nosini yuklovchi so’zlarga so’roq yuklamasi deb ataladi .
-mi ,  -chi  , - a , - ya ,  nahotki.
- Mi  yuklamasi :
So’roq  ma’nosida: dars  tayyorladingmi?
Yapon tilida esa ushbu ma’nolarni ifodalash uchun が, かkabi qo'shimchalardan foydalaniladi. Ularning ishlatilishi vaqtida ohang ham muhim o’rin tutadi. Chunki so’zlovchining qay ohangda ushbu qo’shimchalarni qo’llashiga qarab, gapning ma’nosini oson tushunib olishimiz mumkin . Masalan:
1.しんかんせんからふじさんがみえますか。
Shinkansendan fuji tog’i ko’rinadi-mi?
2.あしたわたしととうきようへいきませんか。
Ertaga men bilan birga Tokioga borasizmi?
3.ちょっとてつだっていただきませんか。
Bitta yordam berib yubora olmaysizmi?
Yapon so’zlashuv rasmiy –maishiy nutqi so’z so’ngidagi turli xildagi undov yuklamalar bilan xususiyatlanadi, ularning har biri ifodaga alohida urg’u beradi. Masalan:
わ- “sizni ishontirib aytamanki, albatta” (ayollar tilida)
昨日は本当に面白かったわ。
Kecha juda qiziqarli bo’ldi.
このシャツはきれいわ
Bu ko’ylak chiroyli.
この料理おいしいわ。
Bu ovqat shirin.
さ- “sizni ishontirib aytamanki, albatta”  (erkaklar tilida, shuningdek so’z boshida).
ぜva ぞ- erkaklar tilida qo’llaniladi, qat’iy da’voni beradi, ayrim hollarda tanbeh ohangida: yoshlar orasida yoki o’zidan kichiklarga ishlatiladi.
あぶないぞ。
Ehtiyot bo’l!
いくぞ。
Bor!
な（なあ）- erkaklar tilida.
きれいだなあ。
Naqadar go’zal!
こまったなあ。
Qiyin bo’ldi.
どうしようかなあ。
Nima qilsam ekan.
よ-  sizga aytaman  quloq soling,  shuningdek iltimosni yengillashtiradi, buyruq.
早くかえてきてよ。
Tezda qaytib kel！
忘れるなよ。
Unutma!
兄さんから聞いたよ。
Sen buni akamdan eshitding !
か- so’roq yuklamasi odatda axborot, xolislik – muloyimlik va nazokatlik ohangida qo’llaniladi.
すみません、今何時ですか。
Kechirasiz, soat necha bo’ldi ?
すみません田中さんはいますか。
Kechirasiz tanaka janoblari bormilar?
岩崎先生はこの本を新宿でかったんですか。
Iwasaki ustoz bu kitobni Shinjukuda sotib oldingizmi? 
が (ga), gapning subyekt yuklamasi.
Ish – harakatning bajarilishiga  qaratilgan  o`timli  fel bilan  izohlangan  so`zga  qarashli   to`ldiruvchilardan  so`ng を ( o) yuklamasi  qo`shiladi . Biroq ( arimasu / vakarimasu )  fe’llariga  tegishli  to`ldiruvchilardan  so`ng  が  (ga)  yuklamasi qo`shiladi, shuningdek, ( sukidesu, kiraydesu, jyozudesu va  hetadesu )  sifatlaridan  oldin ga  yuklamasi  qo`yiladi. To`ldiruvchiが  (ga) yuklamasi  bilan  ifodalangan gapdagi sifat va fe’llar afzallik, qobiliyat va tegishlilik kabi munosabatlarni anglatadi .
わたし は ねこ が いる (vatashi va neko ga iru ): "mening mushugim bor" ("men so`zini oladigan bo`lsak , (menda - 'vatashi')  mushuk bor ('neko')");	
Yuqorida gap namunasi biror predmet yoki tirik jonnin mavjudligini bildirish uchun  qo`llaniladi . Gapda ushbu predmet yoki jonli obyektlar ega vazifasida kelib , ular が yuklamasi bilan birga ifodalanadi.
 Ko`p hollarda ta’sir etuvchi obyekt gapning mavzusi hisoblanadi . Вunday hollarda  , は, qoidaga ko`ra , が yuklamasi bilan almashadi . 
きみ は つよい ( kimi wa tsuyoyi) : "Siz - kuchlisiz";
あれ は でんわ だ ( are va den va da ): "Bu - telefon" ("denva" - "telefon ");	
は yuklamasi gap harakatida aksent hosil bo`ladi. Yani kimga nisbattan ishlatilayotgani nomalum , が :bo`lsa bu vaziyatda aniq bir subyektga nisbattan, aniq holda ishlatiladi
きみ が つよい ( kimi ga tsuyoyi ): "Siz – kuchli" (aynan siz, boshqa bir kishi emas );
あれ が でんわ だ (are ga denva da): "Bu - telefon" ( aynan manashu narsa telefon hisoblanadi );	
かい- so’roq yuklamasi rasmiy erkaklar tilida qo’llaniladi.
どこかへ行くかい。
Qaygadir borayapsanmi? 
何をかうかい。
Nima sotib olasan?
いつこの仕事をするかい。
Qachon bu ishni qilasan?
かしら- so'roq yuklamasi savolga shubhalanish, ikkilanish ma'nosini beradi. Fe'l shaklining qo'polligini yumshatadi.
この歌手の名前はなんだったかしら。
Bu ashulachini qanday atashardi ?
彼は来ないかしら。
Qo’rqamanki, kelmaydi.
あの人は私のこと覚えているかしら。
U kishi mendan o’raganayaptimi?
の- yakuniy yuklama rasmiy va xolislik -muloyimlik tiliga xos, qachonki, suhbatdoshning e'tiborini muloyimlik bilan suhbat predmetiga qaratish lozim bo'lganda ishlatiladi. Hikoya uslubida ham, so’roq gaplarda ham ishlatiladi.
あなたに言いたいことがあるの。
Senga ayrim narsalarni aytmoqchi edim .
これからなにかしたいことがあるの。
Bundan so’ng nimadir qilmoqchi bo’lgan narsang bormi?
どうして携帯電話を持たないの。
Nima uchun telefonni olmading?
もの-yakuniy yuklamasini ayollar rasmiy va xolislik –muloyimlik tiliga xos , u yoki bu harakatning sababini tushuntirishda ishlatiladi.
一緒に行ってくれない？一人じゃ面白くないもの。
Ehtimol, birga borarmiz ? Bir o’zimga qiziq emas. 
帰れるものなら、今すぐ国へ帰りたい。
Qayta olish bo’sa hozirdarxol vatanimga qaytmoqchiman.
パーテイーニハ行かなかったよ。知らなかったもの。
Bazmga bormadingiz? Bilmay qolibman.
子供はよく風を引くものだ。
Bola tez –tez kasal bo’lib turadi.
-Chi yuklamasi:
So’roq  ma’nosida : Agar qaytmasa-chi ?
Buyruq ma’nosida  :Qani o’qichi?
Do’q ma’nosida : Yonimga  kelib  ko’r-chi.
Iltimos  ma’nosida :Qalamingni  berib  tur-chi.
Xoxish  ma’nosida : Avval  o’qib chiqay-chi.
Qistash  ma’nosida  : Tez  yursang –chi. Ta’kid  ma’nosida  :  Umrida-chi  kitob  o’qimagan.
Yapon tilida –chi yuklamasi “よ” qo’shimchasi orqali ifodalanadi. “よ”－yuklamasi lug’aviy shakldagi fe’llardan, kesim vazifasida kelgan sifatlardan so’ng gapning oxirida kelib, suhbat paytida tinglovchini bilmaydigan xabarni ta’kidlash uchun qo’llaniladi. His –hayajonni ham bildiradi.
1.はやくいこうよ！
Tezroq yur-chi! Bu gapda  “よ” yuklamasi buyruq ma’nosini ifodalab kelmoqda.
3.まだでんわしようよ！
行って見ようよ! 
Borib ko’raylik-chi 
Yana telefon qil-chi! Bu gapda esa  qistash ma’nosini ifodalamoqda.
4.このかさはわたしのですよ！
Bu mening soyabonim! Tasdiq ma’nosida kelyapti.
-A , -ya  yuklamalari:
a)So’roq ma’nosida: o’zgarib ketibsiz –a?
b)Taajublanish ma’nosida: Ajoyib gul ekan –a?
c)Tasdiq  ma’nosida: Ovqat nuqul moy –a?
-a,  -ya yuklamalari ma’nosini ifodalash uchun  yapon tilida  ね qo’shimchasi orqali qo’llaniladi. Bunda ohang biroz cho’zibroq talaffuz qilinadi. Bundan tashqari bu qo’shimcha rozilik yoki tasdiqni  talab qiluvchi darak va so’roq gaplarda qo’llanadi. “ね”- yuklamasi gapning  oxirida kelib, so’zlovchi ega bo’lgan ma’lumot, tinglovchi ega bo’lgan ma’lumot bilan bir xilda ekanligini yoki unday emasligini tasdiqlash uchun ishlatiladi.  ね-  "shunday emasmi ".   Misol:
1.わたしもそうおもいますね。
Men ham shunday o’ylayman! (qat’iy tasdiq)
2.いつしょにいきましょうね。
Birga boramiz, bo’ptimi?!
3.おかしとおちゃですね。
Shirinlik bilan choy, shunday-a?
4.きれいなはなですね。どこでかったんですが。
5. Chiroyli gul ekan-a? Qayerdan sotib oldingiz?
いいてんきですね。
Ob-havo yaxshi, shunday emasmi?
2. Kuchaytiruv  va ta’kid  yuklamalari. Gapning  ma’lum bir  bo’lagi yoki butun gapning ma’nosini kuchaytirib ,ta’kidlab keluvchi yuklamalar kuchaytiruv, ta’kid yuklamalari deyiladi. M: hatto , ham, g’irt, - ku ,  -u, - yu, - da, -oq, yoq kabilar.
Izoh: Nutqqa tasviriylik  berib  so’z  ma ‘nosini  kuchaytiruvchi  so’zlar  ham  yuklama  deyiladi . 
Masalan : liq  to’la  , tim  qora .
-Oq, -yoq yuklamasi bosh, chiqish, o’rin- payt kelishigi bilan qo’llanadi. 
Masalan: Konsert boshlanmasdanoq ketdi .
Shu kunning o’zidayoq keldi.
       Kuchaytiruv va ta’kid yuklamalari yapon tilida aniq turg’un so’zlar yoki qo’shimchalar orqali belgilab qo’yilmagan. Ularni biz konteksda gapning mazmuniga qarab boshqa yuklamalar yordamida ifodalashimiz mumkin. Misol uchun yuqorida keltirilgan “よ”  yoki  “ね” yuklamalari yordamida gapdagi mazmunni kuchaytirib ta’kidlashimiz  mumkin.Masalan:
1.A: それはにほんのざつしですか。
Bu Yaponiyaning jurnalimi?
B:  いいえわたしのくにのざつしですよ。
Yo’q, mening vatanimning jurnali-ku!
は- shuningdek so'zning ikkinchi darajali yuklamasini kuchaytirish yoki ma’noni umumlashtirishga xizmat qiladi.Masalan :
あきこにはあにがいます。
Akikoning akasi bor.
サマルカンドには遺跡とてもふるいものだ。
Samarqandning tarixiy joylari juda eskidir.
1.も-shuningdek, ham ma’nosida bosh kelishiklarning ko’rsatkichlari bilan ishlatilib, oldingi kontekstidan aniqki, ushbu harakat nafaqat ushbu ega tomonidan, balki boshqalarga ham tegishli bo’ladi. Masalan :
わたしはいきます。あなたもいきますね。
Men boraman. Sen ham borasan-ku.
りんごを買いました。みかんも買いました。
Olma xarid qildim . Mandarin ham oldim.
体重が１０キロも増えました。
2. ”hatto,  butun, yaxlit “ ma’nosida. Masalan: 
体重が１０キロも増えました。
Men yaxlit 10 kilogrammga to’lishibman.
3.”ham, ham” ma’nosida. Masalan:
この店には和食も外食もあります。
Ushbu restoranda  ham yapon,  ham yevropa taomlari bor.
試験がそんな簡単ならば、私でも受かります。
Imtihonlar bu qadar yengil bo’lsa,  hatto men ham topshiraman.
先生でも間違えることがあります。
さえ-“hatto” ma’nosida qo’llaniladi.
が va を almashtiriladi, ko'p jihatdanでもga o'xshash, biroq ko'pincha inkor gaplarda ishlatiladi. Masalan:
彼はそんな簡単な言葉さえ読めないんです。
U hattoki shunday oson so’zni ham o’qiyolmaydi.
そこは電車さえない場所です。
Bu yer shunchalar ovloq joyki, hatto elektrichka ham yo’q.
こそ-aynan,  chunonchi ma’nolarini ifodalash uchun qo’llaniladi.
が va を bilan aytilayotgan ma’noni kuchaytirish uchun ishlatiladi.
Bundan tashqari ushbu yuklama salomlashish vaqtida ham ishlatiladi.
-どうぞよろしく。
-こちらこそ。
 -Marhamat,  tanishing.
 -Marhamat.
今度こそ試験を合格したいです。.
Bu safar aniq imtixondan o’taman.
あなただからこそこの問題解決できます。
Sen bo’lganing uchun aynan bu muommoni hal qila olasan.
O’zi qo’shilayotgan so’zning ma’nosini ayirib, chegaralab keluvchi yuklamalar ayiruv, chegaralov yuklamalari deyiladi. M:  faqat ,  kina , gina , qina , atiga  kabi yuklamalar kiradi . 
Faqat  yuklamasi sof yuklama hisoblanadi.
-gina , kina , qina  vazifadosh yuklamalar sirasiga kiradi.
Gina, kina, qina  egalik, kelishik , ko’plik  qo’shimchalaridan  keyin  kelsa  yuklama  hisoblanadi. 
Masalan :  Bolalarimgina.
Gina, kina , qina egalik, kelishik, ko’plik qo’shimchalaridan oldin kelsa achinish ma’nosini ifodalovchi  lug’aviy shakl qo’shimchasi hisoblanadi.
Masalan : Oyoqqinalarim ,  bolaginalarim..
Ayiruv va chegaralov ma’nolarini ifodalash uchun biz yapon tilida “しか” “ばかり”“まで”“のみ”“だけ” kabi yuklamalardan foydalanib ma’noni ifodashga harakat qilamiz.
“しか" yuklamasi ot, son va hokazolardan keyin kelib, har doim fe'lning inkor shaklida ishlatiladi. Bu so'z gapdagi barcha boshqa vaziyatlarni inkor qilib, faqatgina o'zidan oldin kelgan so'znigina inkor etmaydi. U "が" yoki "を" ning o'rnini bosadi,  lekin boshqa yuklamalardan keyin keladi. Misol uchun:
1.ひらがなしかかけません。
Men hiraganadagina yoza olaman.
2.にほんごしかわかりません。
Yapon tiligagina tushunaman.
3.わたしはひらがなだけかけます。
Men faqat hiraganada yoza olaman.
4.わたしはきのうにほんご１じかんしかべんきようしませんでした。
Men kecha 1 soatgina yapon tili bilan shug’ullandim.
5.わたしはにほんごしかはなせません。
Men yapon tilidagina gaplasha olaman.
Cheklovchi yuklama だけ “faqat” ot va olmoshdan so’ng ayni sharoitda narsa yoki shaxs yagona sub’ekt yoki ob’ekt ekanini ko’rsatadi:
Masalan:
えきに集まったのは男の学生だけでした。
Stansiyada faqat talabalar (erkaklar) yig’ildi.
Sonlarda だけmazkur kattalikning aniq o’lchamini, “aniq qancha’ ma’nosida ko’rsatadi.
５円だけ。
Aniq 5 yen.
Yakunlovchi yuklama “ばかり” “faqat” mazkur narsa muhim ahamiyatga ega sifatida qolganlaridan ajratilib olinishini  ko’rsatadi. Masalan：
部屋の中はどこを見ても本ばかりならんであった。
Xonada, qayoqqa qaramay, faqat kitoblar taxlanib tashlangan. 
た(ている)shakldagi fe’ldan so’ng, vaqtinchalik yuklama vazifasida kelib, “hozir” ni ifodalaydi.
食べたばかりです。
Hozir ovqatlandim.
Fe’llarning 3-negizidan so’ng ifodalaydi: “faqat…qoladi”
もう片付けるばかりです。
Faqat yig’ishtirish qoldi.
TGKda …てばかりいます”faqat…qiladi” ma’nosiga ega.
テレビを見てばかりいます。
Qiladigan ishi faqat shu- televizor tomosha qilish.
O’xshatish,  qiyoslash  yuklamalari.
 ほど-   o’xshatish , qiyoslash  yuklamasi deyiladi.
Masalan: xuddi , go’yoki , kabi , go’yo  kabilar.
Masalan: O’g’li  otasining  xuddi  o’zi. Go’yo sharpa o’tganday bo’ldi.                                                                        Yapon tilida ham o’xshatish,  qiyoslash  ma’nolarini ifodalash uchun,  xuddi o’zbek tili misolidagi kabi so’z va qo’shimcha yuklamalaridan foydalaniladi. Masalan: ほど– o’zbek tilida ot oldidan kelib,  « - dek » degan ma’noni anglatadi va bu ham o’xshatish  tushunchasini ifodalashga xizmat qiladi. ほどgrammatik qo’shimchasi  yozma nutqda ayniqsa keng qo’llaniladi. ほどーgrammatik qo’shimchasi ma’noni bo’rttirib ko’rsatadi.
1.あしたはすることやまほどある。
Ertaga qiladigan ishim tog’dek.
2.こんしゅうはせんしゅうほどあつくありません。
Bu hafta o’tgan haftadagidek issiq emas.
3.これもおいしかったですけど、きのうたべたものほどではありません。
Bu ham shirin ekan-u, lekin kecha yegan narsamdek emas.
Yuqoridagi misollardan ko’rinib turibdiki, ほど grammatik qo'shimchasi ham o'xshatish,  ham qiyoslash ma'nolarini anglatib kelmoqda. Bundan tashqari yapon tilida o’xshatish ma’nosini ifodalash uchun ような, とおりにso’zlaridan ham ko’p foydalaniladi.
1.まるでにほんじんのようなじょうずにはなします。
Xuddi yaponlardek gaplasha olar ekan.	
2.せいようのちずはにほんのようなげむです。
G’arbning chizu deb ataluvchi o’yini xuddi yaponlarnikidek o’yin.
3.せんせいがいったとおりにかいてください。
Xuddi o’qituvchi aytganidek yozing.
4.わたしが見せたとおりにご飯おつくってください。
Xuddi men ko’rsatganimdek ovqatni pishiring.
Yuqorida keltirilgan misollardan bilishimiz mumkinki, ような yoki ように yordamchi so'zlari faqat o'xshatish ma'nosini ifodalab kelmoqda. Ularning ほどyordamchi so'zdan farqi, ほど gapda o’xshatish ma’nosidan tashqari, ikki narsani bir-biri bilan qiyoslashimizda ham ishlatiladi. Ammo ularning har ikkalasi ham xuddi o'zbek tilidagi kabi ot so'z turkumidan so'ng keladi. Bu esa ularning o'zbek tili bilan o'xshash jihati desak ham bo'ladi. とおりにyordamchi so’zi esa gaplarda fe’l so’z turkumlaridan so’ng qo’llaniladi.
 や (ya), birlashtiruvchi yuklama. や (ya), yuklamasi bir xil turdagi otlarni o`zaro bog`laydi. Agar と  yuklamasi hamma predmetlarni birma – bir sanab o`tsa,や (ya) yuklamasi bir qancha predmetlardan  bir – ikkita predmetni misol qilish bilan kifoyalanadi (va bunda qolgan buyumlar aytib o`tilmaydi ) gohida gap oxirida shu turga oid boshqa predmetlar ham borligiga  urg`u beruvchi (などnado) o`zbek tilida “ kabi “ yoki “ va hokazo “ qo`shimchasi qo`shiladi .
   Gumon  yuklamasi. So’zga gumon ma’nosini yuklovchi -dir qo’shimchasi gumon yuklamasi hisoblanadi. Bularga:  -man,  san   qo’shimchalari qatorida turuvchi 3-shaxs qo’shimchasi  -dir  bilan shakldoshdir.
Masalan : Suv  hayot  manbaidir. (bog’lama )
Urug’ingdir - aymog’ingdir,  biror og’iz  maymog’ingdir. (yuklama )
Izoh : Dir  yuklamasi urg’u olmaydi!
Gumon ma’nosini ifodalash uchun yapon tili grammatikasida ko’proq “か” qo’shimchasini so’roq so’zlarga qo’shib yasashimiz mumkin. Misol qilib keltirsak:
1.きようはだれかがきますか。
Bugun kimdir keladimi?
2.ひるごはんになにかたべたいです。
Tushlikka nimadir yegim kelyapti.
3.あにはきのうどこかにいってきました。
Akam kecha qayergadir borib keldi.
4.このしゃしんとてもきれいですね、だれかにあげませんか。
Juda chiroyli rasm ekan-a, kimgadir tuhfa qilasizmi? 
か(か…か) chegaralovchi yuklamalar  “yoki” bir turdagi bo’laklar orasida ayiruvchi yuklama vazifasini bajaradi,quyidagi so’z birikmalarida:
ジュースかお茶
Kofe yoki choy.
私かあんたか
Men yoki sen.
かdan so’ng keladigan otlar, biriktiruvchi bog’lovchilar kabi kelishik ko’makchisi bilan ifodalanmaydi. と、やMasalan:
ペンか鉛筆をください。
Iltimos, ruchka yoki qalamni uzatib yuboring!
Bu misollardan kelib chiqadigan bo’lsak, so’roq olmoshlariga “か” qo’shimchasini qo’shish orqali biz gapda gumon ma’nosini ifodalashimiz mumkin. Bu qo’shimcha yapon tili grammatikasida ko’proq so’roq gaplarni yasashda foydalaniladi va shu bilan birga ushbu qo’shimcha hozir ko’rib o’tganimizdek, gumon ma’nosini ifodalash uchun gumon yuklamasi vazifasini ham o’tab kelmoqda. Xuddi shunga o’xshash qo’shimchalarni biz yapon tili grammatikasida ko’plab uchratishimiz mumkin. Ular konteksda o’zlari bilan turli xil ma’nolarni tashishda yordam beradi.
Inkor  yuklamasi
Na……..na,   hech,   sira    inkor yuklamalari hisoblanadi.
Masalan : U  vazifani  na  o’qidi  na yozdi.
U uyidan  hech  kelavermadi.
Sira  dars tayyorlamaydi.
Yuklamalarning gapdagi vazifasidan ko’rinib turibdiki, ularning gap qurilishidagi vazifasi benihoya katta. Demak, yuklamalarning qo’shma gap tarkibiy qismini o’zaro bog’lash vazifasi keng uchraydigan hodisa va bu tilshunosligimizda ma’lum darajada o’rganilgan va yana o’rganishni talab etadi. 
応答助詞 ya’ni tasdiq va inkor yuklamalari
はい、ええ、はい、そうです、うん、いいえ、ううん so’zlaridir.
はい-stilistik- xolis tasdiq yuklama.
Aloqani tasdiqlovchi ma’noga ega tasdiq ahamiyatidan tashqari.
ええ- stilistik- xolis tasdiq yuklama.
はいdan ko’ra kamroq muloyimlik ohangiga ega.
はい、はい,そうです- stilistik- xolis tasdiq yuklama.
うん-rasmiy tilga xos.
いいえ-stilistik-xolis inkor yuklama.
ううん-inkor yuklama,rasmiy tilga xos.
E’tiborga olish lozimki はい va いいえ har doim ham o’zbek tiliga “ha” va “yo’q” deb tarjima qilinmaydi. Javob sifatida inkor va savol gaplarda quyidagicha  tugaydi ではありませんか、ませんか、 ko’pincha o’zbek tilida amal qilinadigan savol javob uslubining aksi bo’yicha javob berish lozim.
山田先生はいませんか。
はい、山田先生はまだいません。
倉沢さんもいませんか。
いいえ、倉沢さんはもう来ました。
-O’qituvchi Yamada yo’qmi?
-Ha,o’qituvchi Yamada yo’q.
-Janob Kurasawa ham yo’qmi?
-Yo’q, janob Kurasawa kelgan.
Biroq ko’pincha ませんか bilan tugaydigan inkor so’roq gaplar taklif yoki birgalikdagi harakat uchun taklif ma’nosiga ega bo’ladi va bunda tasdiq yuklama o’zining odatiy vazifasida qo’llaniladi.
-一緒に行きませんか。
-はい。(いいですよ) 何時にあいましょか。
Men bilan bormaysanmi?
-Boraman. Qachon uchrashamiz?
Shunday qilib, biz yapon tilidagi yuklamalar tasnifini ko’rib chiqdik.Yapon tilidagi yuklamalarni o’zbek tiliga tarjima qilganimizda aynan yuklama bo’lib keladigan so’zlarni ham uchratamiz albatta, lekin ayrim yapon tili yuklamalari o’zbek tilida boshqa vazifalarda kelishi mumkin.

2.2 O’zbek va Yapon tilida yuklamalarning o’xshash va farqlari
Yapon tili grammatikasi murakkab va munozarali mavzularga boydir. Unda mavjud ayrim grammatik qonunlar boshqa til shu jumladan, o`zbek tili grammatikasiga yaqin tursa ham, ularning hammasi bir-birga ayni o`xshash deb bo`lmaydi. 
Ma`lumki, yapon tili Oltoy tillar oilasiga kiradi. Lekin hech qanday guruh hamda turkum tarkibiga kirmaydi. Buning sababini esa, uni birinchi navbatda grammatik qoidalaridan bilish mumkin. Shuningdek, yapon tili etnik tarkibini ham  chuqur o`rganish muammo  bo`lib kelmoqda va bu katta izlanishlarni talab etadi.
Yapon tilida so`zlar hamda gaplar orasida bog`lanish anchayin murakkab hisoblanadi. Bu vazifani bajaradigan yordamchilardan biri albatta bog`lovchilar hisoblanadi. Yapon tilida bog`lovchilar umumiy qilib  接続詞  deb yuritiladi.
Yapon tili so`z turkumlari o`zbek tili so`z turkumlaridan ancha farq qiladi. Yapon tilida  so`z turkumlari  品詞  deb atalib,  u  2 ga bo`linadi:
自立語mustaqil so`z turkumi bo`lib, uning tarkibiga 名詞（ot）、動詞（fe`l）、形容詞（sifat）、形容動詞（yarim kesimlik sifat）、代名詞（olmosh）、副詞（ravish）、感動詞（undov so`zlar）、接続詞（bog`lovchi）
付属語yordamchi so`z turkumi bo`lib, unga 助動詞（yordamchi fe`l）hamda 助詞（yordamchi so`z, qo`shimchalar） kiradi.
Ko`rinib turibdiki, o`zbek tili grammatikasidan farqli ravishda yapon tilida 助詞 lar ma’lum bir tartibda  yani jadval shaklida ko’rastilmagan. Bog’lovchi, ko’makchi yuklamalar aralash tarzda berilgan. Biz ayrim 助詞 larni o’zbek tiliga tarjima qilganimizda bog’lovchi yoki modal so’z bo’lib keladi. 
Albatta yapon tilidagi yuklamalarning ko’pgina qismi o’zbek tilida ham xuddi yapon tilidagidek o’xshashdir. Yapon va o’zbek tillaridagi yuklamalarning ayrim farqlari va o’xshash jihatlari haqida  fikr yuritganda aytish kerakki, yapon tilidagi qo’shimchalar ya’ni ot so’z turkumidagi (taigen) 助詞Ї jyoushi so’zlarga qo’shilib turli ma’nolarni beradi. O’zbek tiliga tarjima qilish jarayonida ayrim farqlar va o’xshash tomonlar bor. yapon tilidagi ayrim qo’shimchalarning o’zbek tilidagi o’xshash va farqli jihatlarini ko’rib o’tsak. Yapon tilidagi qo’shimchalar yuqorida ta’kidlaganilganidek yuklamalardan tashqari boshqa ma’nolarda kelishi mumkun. Shunday ma’nolardan biri o’zbek tilida yapon tilidagi yuklama bo’lib tarjima qilinadigan – ko’makchi yordamchi so’z yoki so’z gap, madal so’z ma’nosida ishlatiladigan gap shakllari bor. Masalan Yapon tilida ham yuklamalarning bir nechta turlari mavjud bo’lib, ular konteksda turli vazifani bajarib keladi. Ulardan ba’zilarining qo’llanilishini ko’rib chiqamiz:
Kuchaytiruvchi yoki ta’kidlovchi yuklamalar.
Quyidagi yuklamalarning vazifalarini ko’rib chiqamiz.
は、も、でも、さえ、こそ
1.は-tematik yuklama.
Bosh kelishik vazifasida kelsa,ikkinchi vazifasi so’zning ikkinchi darajali yuklamasini kuchaytirish yoki ma’noni umumlashtirishga xizmat qiladi. Masalan: 
日本では季節ごとに決まったお祭りがおこのわれます。
Yaponiyada yilning har bir fasliga ma’lum bayramlar to’g’ri keladi.
は-yapon tilida yuklama sifatida qaralsada o’zbek tilida chiqish kelishigiga to’g’ri keladi.
     O’zbek tili ta’kid yuklamalari bir nechtasini ko’rishimiz mumkin. Masalan:
“Ham”, “esa”-ta’kid eslatish ma’nosida, “hatto”-ta’kid kuchli, “-ku” ta’kid hissiyot, “da “ta’kid pisanda ma’nolarini ifodalaydi. O’zbek tilidagi “hatto” kuchli ta’kid yuklamasi yapon tilida ikkita so’z ya’ni ikkita yuklama bilan ifodalanadi. Bular でも、さえ so’zlariga to’g’ri keladi. Lekin でも-hatto yuklamasi gapda qo’llanilishiga qarab gapda turli ma’nolarda kelishi mumkin.Hatto ma’nosida kelishini ko’ramiz.  先生でも間違えることがあります。 
Hatto o’qituvchi ham adashadi.
Ikkinchi ma’nosi “hech bo’lmasa” ma’nosida kelishini ko’rib chiqamiz.
お茶でも飲みませんか。
Hech bo’lmasa choy ichmaysizmi?
でも yuklamasi bilan almashtirib yubormaslik lozim:
a)	birgalik kelishiga ko’rsatkichlari で+も 
あそこへはバスでも行けます。
U yerga aftobusda ham borish mumkin.
b)	 fe’l qo’shimchasidagi ravishdosh で＋も
いくら読んでも分からない。
c)	bog’lovchi lekin vazifasida ham kelishi mumkin.
明日試験があります。でも、ぜんぜんよんでいません。
Ertaga imtixon bor. Lekin umuman o’qimayapman.
Biz yana o’zbek tili va yapon tilidagi yuklamaning farqli jixatlarini ko’rib chiqamiz. Yapon tilida tasdiq va inkor yuklamari 応答助詞 deb atalib ular quyidagilardan iborat.
はい、ええ、はい、そうです、うん、いいえ、ううん kabilardir. Biroq o’zbek tiliga bu so’zlar modal va so’z gaplarga to’g’ri keladi. Bu yapon tilidagi o’ziga xos yuklamadir. Yapon tilida joshi 助詞 deb ataluvchi qo’shimchalar faqatgina yuklama emas, balki, ko’makchi, bog’lovchi, modal so’z, undov so’zlar ham kirib ketadi.
O’zbek va yapon tilidagi cheklovchi va ayiruvchi yuklamalarni bir biriga qiyoslagan xolda ko’rib chiqamiz. Quyida biz yapon tilidagi ayiruv va cheklovchi yuklamalarni ma’no turlari bilan tanishib biz ikki til qiyoslab o’rganib chiqamiz.
だけ、ばかり、まで、のみ、しか、
O’zbek tili ayiruv chegaralov yuklamalari: faqat, gina, (kina, qina), atigi. Bulardan tashqari faqat sof yuklama, -gina, (qina, gina) vazifadosh yuklamalar bo’lib, yapon tili ayiruv va chegaralov yuklamalari bilan o’xshashdir. Masalan:
だけ va ばかり のみ yuklamalari “faqat” cheklovchi yuklama bo’lib tarjima bo’ladi. Lekin yapon tilidagiばかり yuklamasi faqatgina “faqat” ma’nisida kelmay qolmay, balki boshqa ma’noda ham kelishi mumkin.
Bu た(ている)shakldagi fe’ldan so’ng, vaqtinchalik yuklama vazifasida kelib, “hozir” ni ifodalaydi.
食べたばかりです。
Hozir ovqatlandim.
O’zbek tilida bir so’z “faqat” bilan ifodalansa yapon tilida uch so’z bilan ifodalanadi.
しか –cheklovchi yuklama “faqat” bu so’zda umumiy ijobiy ma’no holida,kesim inkor shakliga ega. Masalan:
ひらがなしかよめません。
Hiragananigina o’qiy olaman.
Yapon tilida kesim inkor shaklida bo’lsada ijobiy ma’no beradi. しか-cheklovchi yuklama birikma sifatida bo’lib o’z qolibi bor. Agar qolib asosida gapni tuzmasa gapimiz xato hisoblanadi. Qoidasi quyidagicha tartibga ega.
Olmosh+は＋to’ldiruvchi+しか+可の計＋ません。
Yakuniy va undov yuklamalarini yapon tilida 終助詞 deb atalib o’zbek tilidagi
affiks (qo’shimcha) yuklamalarga to’rg’i keladi. 終助詞-shuujoshilar gap oxirida kelib gapda yakunlashni va undashni ifodalab keladi. Ular quyidagilardir
わ、さ、ね、よ、な、ぜ、ぞ、の、もの、か、かい、かしら
O’zbek tili yuklamasi bilan qiyoslab ko’rilsa so’roq taajjub va kuchaytiruv-ta’kid yuklamariga to’g’ri keladi. Lekin sezilarli darajada farq seziladi.
Masalan: わ-“sizni ishontirib aytamanki, albatta” degan ifodani bildirib faqatgina ayollar tilida ishlatiladi. Bu o’zbek tilidagi –a, (-ya) yuklamalariga to’g’ri keladi, lekin –a, (-ya) yuklamalari faqatgina ayollar tilida emas, balki erkaklar tilida ham ishlatiladi.
ぜ、ぞ-yuklamalari faqatgina erkaklar tilida qo’llanilib qa’tiy da’voni, ayrim xollarda tanbex oxangida ifodalanadi. Masalan:
風邪をひくぜ。
Qara, shamollab qolasan!
あぶないぞ。
Ehtiyot bo’l!
ぜ、ぞ-yuklamalarini aniq o’zbek tilida tarjimasini so’z yoki qo’shimcha bilan ifodalab bo’maydi.
よ-“sizga aytaman quloq soling”, shuningdek iltimosni yengillashtiradi,buyruqni ifodalaydi. Masalan:
 忘れるよ。
Unutma!
 Bundan tashqari o’zbektildagi –ku yuklamasi ma’nosini ham ifodalab keladi.
もういったよ。
Allaqachon ketdi-ku.
ね-“shunday emasmi” ma’nosini ifodalab kelib, o’zbek tilida aniq bir qo’shimcha bilan ifodalanmagan. Masalan:
いいお天気ですね。
Ob-havo yaxshi, shunday emasmi?
な (なあ)- erkaklar tilida bo’lib o’zbek tiliga aniq bir tarjimaga emas.
きれいだなあ。
Naqadar go’zal! 
Yapon tilidagi bu qo’shimchalar har doim kontestga qarab tarjima qilinadi. Qo’shimchalar mustaqil ma’no kasb etmasada, ular so’zga qo’shilib ma’lum bir ahamiyat kasb etadi. Garchi qo’shimchalar har qanday tilda kichik bo’lib ko’rinsada u bajaradigan funksiya katta sanaladi. Yapon tili yuklamalari o’zbek tili yuklamalari bilan bir qancha o’xshash va noo’xshash ya’ni farqli jixatlari bor. Yapon tilida qo’shimchalar ma’no jihatidan juda o’xshganligi va biri-ikkinchisining o’rniga qo’llanila olishi mumkin bo’lgani bois, o’zlashtirishda qator savollarga duch kelinadi. Shuning uchun yapon tilidagi qo’shimchalarning o’zbek tilidagi mos muqobilini variantlarda tarjima qilib, istisno holatlari so’zga birikib ma’no o’zgarib kelishi kabi jihatlar keng yoritilsa maqsadga muvofiq bo’ladi.
2.3 .Yapon tilida  gaplar bog`lanishida yuklamalar o`rni .
     Yapon tilida gaplar bog’lanishida yuklamalar vazifasi muhim ahamiyat kasb etib yapon tilida keng qo’llaniladi. Yapon tilida yuklamalar 助詞 qo’llanish usuli turli xil hisoblanadi. Asosan yuklamalarning ko’pchiligi og’zaki nutqda ko’p qo’llaniladi. Masalan:
わ、さ、ね、よ、な、ぜ、ぞ、の、もの、か、かい、かしら kabi yakuniy undov yuklamalari asosan og’zaki nutqda qo’llaniladi. 
Yuklamalar qo’shma gaplarni ham bog’lashda katta ahamiyatga ega hisoblanadi.
Masalan:
-か、-か、-が、kabi yuklamalar qo’shma gaplarni bog’lashda keng qo’llaniladi.
くるかこないかわかりません。
Keladimi kelmaydimi bilmayman.
明日がっこへいきますが、せんせいとあいません。
Ertaga maktabga boraman-u Yamada ustoz bilan uchrashmayman
      Yapon tili matnlarida biz yuklamalarning ishtiroki va ahamiyatini ko’rib chiqamiz. 
                ある婚約者
ピヨ以前投稿しました『ある夫婦』のスピンオフですおそらく、こちら単品でも大丈夫です。僕は叔母上が苦手だった。僕が五歳の頃に嫁いでいった叔母上は美しく聡明で、僕にとっての祖父であり、叔母上にとっては父である偉大なる国王陛下に、誰よりも似ていた。馬を駆り、兵法を理解し、槍を振るわせても陛下の面影を感じさせた。誰もが嘆いた事だ。何故、かように優秀な者が『姫』だったのだろう、と僕は生まれたときから身体が丈夫ではなく、血気盛んな国風も、戦を好む王家の性質も馴染めないでいた。いずれ貴方も父上のような王になるのですよ、そう言う叔母上のお言葉は幼いながらに重荷でしかなかったのだ。僕の目には、陛下に心酔し戦事以外にはまるで心を見せない叔母上が、奇異に映った。女性らしい趣味を持つ事もなく、あの感情を見せない面で兵法書ばかり読んでいた記憶しかない。おかげで、僕は部屋で静かに刺繍でもしているような女の子に惹かれるようになったほどだ。だから、叔母上が嫁ぎ先の王と共に果てたと聞いたとき、俄かには信じ難かった。僕の知っている叔母上は、夫と言えど祖国の為ならば躊躇いなく斬り捨てる、そういう心無い人だったのだから。けれど、もっと信じられなかったのはその三年後。父上から至極当然のように告げられた言葉だった。「隣国の民を鎮める為にも、彼の国との友好の証が必要となる。よって、あれの姫をおまえに嫁がせる事にした」僕を呼ぶ声が遠くから聞こえてきて、咄嗟に物陰に隠れる。見付かってしまえば厄介だ。きっとまたお説教を喰らうに違いない。何が哀しくて七歳も下の女の子に叱られないといけないのか。「見付けましたよ、殿下！」しかし、僕の気持ちとは裏腹に、彼女はあっさりと僕を見付けてしまう。どうしてだか、彼女からは逃げ切れた試しがないのだ。「や、やあ、姫。どうかしたのかい？」どうかではありませぬ！騎士団長がお探しでしたよ。剣術の訓練をなさると言う事で」僕は形振り構わず逃げ出したい気持ちになった。騎士団長に対し、恨み節が浮かぶ。きっと彼は、僕が彼女からは逃げられないと分かった上で彼女に行き先を聞いたのだ。「さあ、行きますよ！剣術も次期国王陛下には必要となる技能の一つです」まるで教師のように澄ました顔で僕の手を引く彼女に、僕はようやく逃亡を諦めた。初めて引き合わされたあのときから、僕は彼女のこの手だけは拒めないのだ。それはこの国の王となる者として、略奪者としての罪悪感。彼女は僕が未だに誰よりも苦手だと感じる叔母上の娘にして、隣国の滅んだ王家の唯一の生き残り。僕の祖父と父上によって故国も家族も自由も奪われた被害者であり、僕の婚約者でもある。それを拒む権利など、彼女にあろうはずも無かった。国の姫君は、活発な少女だった。彼女もまた身軽だったが、叔母上のように触れれば切れてしまいそうな覇気も冷気もなく、ただ明るいばかりの元気の良い女の子だった。少々強引な所も、愛嬌と呼べる範囲だろう。とても、両親も祖国も戦によって奪われたとは思えない、まるで陰の無い素直な心を持っていた。
Biz bu matnda ishlatilgan yuklamalarni ko’rib chiqdik. Turli yuklamalar qo’llanilib Gapdagi vazifasi muhim ahamiyat kasb etgan. ある婚約者 –aru konyakusha, “Bir fotixali” hikoyaning bir qisminigina ko’rib chiqib bir qancha yuklamalar vazifasini ko’rib chiqmiz も “ham” yuklamasi bir muncha ko’p ishlatilgan. のか muloyimlik ohangida savol berilgani va yakuniy の yuklamasi bir vaqtda ishlatilib gapning chiroyliligini oshirgan. よ-iltimosni yengillashtirgan hamda buyruq shakllari ham mavjud. –ku, yuklamasi vazifasini ham bajargan. 見付けましたよ、殿下！
       Matnda “go’yo” “xuddi” o’xshatish yuklamasining bir nechta turi qo’llanilib, qayta tokrorlanishni oldi olingan. Bular ように、ような、ほど、まるで yuklamalari qo’llanilib, matning bo’yoqdorligini oshirgan. かい- erkaklar tilidagi savolni ifodalovchi yuklama ham ishlatilib, suxbat vaqtida ishlatilganini ko’ramiz.
ばかり、だけ- “faqat” cheklovchi yuklamalar ham gapda ishtirok etib, bir so’zning qayta takrorlanishiniga yo’l qo’yilmagan.
     Yuklamalarni gaplarda ishtiroki tufayli matnni yoki oddiygina suxbat bo’lmasin, ta’sirchanligini oshiradi. Yuklamalar gapda qo’shimcha ma’no yuklab, gapni bog’lashda katta ahamiyatga egadir.

Xulosa
Yuqorida keltirib o`tilgan ma’lumotlardan xulosa chiqarib shuni aytish mumkinki, til islohoti har bir tilda mavjud bo`lgan muammoli masalalarni hal qilishda, ularning yechimini topish maqsadida amalga oshiriladi. Boshqacha qilib aytganda – til islohoti tilda yangi narsani kashf etish emas, balki tilga o`zgartirish olib kirishdir. Bu islohotlardan asosiy maqsad – shu tilda so`zlashuvchi millat vakillari uchun so`zlashuv va yozma til tushunarli, qo`llanishi oson bo`lishiga erishishdir. Ammo islohotlar mavjud muammoni hal qilish bilan bir qatorda boshqa bir yangi masala paydo bo`lishiga sabab bo`lishi ham mumkin. Ko`pgina davlatlar o`zlarida sodir bo`layotgan siyosiy, iqtisodiy, madaniy o`zgarishlar natijasida boshqa sohalardagi kabi tilda ham islohotlarni amalga oshiradilar. Tildagi islohotga ayniqsa demografik o`zgarish katta ta’sir qiladi. Chunki tilda so`zlashuvchilarning hammasi – xalq vakillaridir. Mamlakat hududiga ko`chib keluvchi boshqa millat vakillari, aksincha mamlakatdan chiqib ketish hollari ham tilda islohot amalga oshirishga turtki bo`lishi mumkin. Hech bir til islohotdan mustasno emas. Dunyoda mavjud yuzlab tillarda hanuzgacha islohotlar olib borilishi davom etmoqda. Ular orasida Grammatik islohotlar, o`zlashma so`zlar islohoti, punktuatsion islohotlar bilan bir qatorda yordamchi so’zlar haqidagi islohotlar muhim ahamiyat kasb etadi. Til faoliyat mahsuli sifatida asrlardan asrlarga o`tib boruvchi, jamiyat taraqqiyoti bilan barobar qadam tashlovchi taraqqiy mezonidir, muayyan tarixiy normadir. Til kishilarning o`zaro fikr almashish vositasi, shuningdek, fikrni shakllantirish, ifodalash va o`zgalarga yetkazish quroli ekan, uni bir butun murakkab sistema sifatida o’rganish hozirgi zamonning barcha talablariga javob bera oladigan yangi ilmiy metodlarning yaratilishini taqozo qiladi. Shunday qilib, til - ijtimoiy xarakterga ega. Chunki u jamiyat taraqqiyoti, mehnat faoliyati jarayonida yuzaga keladi. Til faqat jamiyatda, odamlar orasida mavjud bo’ladigan ijtimoiy quroldir. Til jamiyat aloqa quroli vazifasini bajarishi uning kommunikativ vazifasini tashkil qiladi. Tilning taqdiri, uning yashashi, rivojlanishi faqat shu tilda gaplashuvchi jamiyatga bog’liq.
Hozirgi zamonamiz texnika taraqqiyoti rivojlanib borayotgani va ulkan sivilizatsiyalashuvi jarayoni bo`layo’tgan bir paytda tilga ehtiyoj bo’lmay qolmaydi.
Hozirgi kunda dolzarb muammolardan biri yosh o’sib kelayotgan yosh avlodga  nafaqat xorijiy tilni, balki sharq tillarining grammatikasini mukammal o’rgatib va tilga bo’lgan ehtiyojni yanada  oshirish, shularni hisobga olgan holda bitiruv malakaviy ishi uchun yapon tilida yuklamalarning ma’noviy guruhlari haqida  misol, masalalar keltirish orqali o’zbek tilidan farqli jihatlarini ochib bera olish va uni boshqa tillardagi o’xshashlik tomonlarini o’rganish va taqqoslagan holda chuqur mulohaza qilishdir. Tilning grammatik nazariyasining asosiy muammolaridan biri  bo’lgan yapon tili va o’zbek tilidagi tafovutni uslubiy jihatdan talqin qilgan holatda va boshqa umumjahon tillarida taqqoslab ulardan kerakli xulosalar chiqarib, keng ommaga kerak bo’lsa qo`lyozma sifatida taqdim etishdir. Mengacha o’rganilgan ilmiy ishlarda yordamchi so’z turkumiga doir izlanishlarda umumiy ma’lumot bilan cheklanishgan. Ushbu bitiruv malakaviy ishining ahamiyatli jihati shundaki, yapon tilida ham qisqacha bo’lsada, yuklamalarning ma’noviy guruhlar mavjud ekanligi o’rganilgan. Bundan tashqari yuklamalarning tuzulishiga ko’ra xususiyatlari, hamda yozilishiga ko’ra xususiyatlari, ularning omonimlik, sinonimlik xususiyatlari ham borligi isbotlab berishdir.
Hozirda olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlarning, metodlarning turlicha va keng ko’lamliligini hisobga olib tadqiqot qilingan ilmiy ishlarning yuqori darajada baholay olamiz. Chunki, ularda qaysidir ma’noda til grammatikasining ayrim yechilmay qolgan muammolar yechimini topa olganligi bilan tahsinga sazovordir.
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, yuqorida tadqiq qilganimizdek va hozirgi kunda dolzarb vazifalaridan biri yosh avlodga xorijiy tilning barcha jihatlarini yoritib berishdan iborat. Ushbu bitiruv malakaviy ishida yapon tilshunosligida yuklamalar mavzusidan  kelib chiqqan natijalar quyidagilardan iborat:
O’zbek tilida yuklamalar haqida umumiy ma’lumot berildi.
O’zbek tillarida yuklamalarning umumiy, xususiy jihatlari o’rganildi va
yuklamalarning ma`noviy guruhlari haqida yaqqol tushuncha berildi.
Yuklamalarning tuzilishi va yozilishiga ko’ra, yapon va o’zbekcha variantlari haqida ma`lumot berildi.
Yapon tili yuklamalarning ifodalanishi va ahamiyati haqida batafsil ma’lumot berilgan.
Yapon tilida yuklamalarning gaplarni bog’lashdagi o’rni va ahamiyati.
Bitiruv malakaviy ishning natijalari haqida batafsil so’z yuritadigan bo’lsak, dastlab o’zbek tilida ushbu mavzu bo’yicha ma’lumot berildi. Va masalani qiyosiy tahlil qilish orqali yapon tilidagi yuklamalarning xususiyatlari hamda o’zbek tilining o’ziga xos yutuqlari oson tushuntirishga erishildi. O’zbek tilida yuklamalarning ma’no xususiyatlarining qo’llanishini misollar ko’rinishida ilmiy tahlil qilib o’rganish bo’yicha avvalo  ushbu bitiruv malakaviy ishida dastlab bir til bo’yicha mavjud bo’lgan yuklamalarga oid ma’lumotlarning misollar orqali shu vaqtga qadar yapon  tilshunosligida yordamchi so’z turkumiga doir ilmiy tadqiqot ishlarini, ingliz, rus, yapon tilidagi kitoblarni  o’rganib fikrlarni umumlashtirgan holatda mazkur  mavzu yoritib berishga harakat qilindi. Mavzuni yoritib berishda kundalik hayotimizda qo’llaniladigan gaplardan foydalanildi. Bu esa, o’z navbatida o’rganuvchiga tushunishga mushkullik tug’dirmaydi. Ushbu bitiruv malakaviy  ishini o’rganuvchilar uchun  qo’shimcha manba bo’lishiga umid qilamiz.
Yapon tilini o`rganuvchi va qiziquvchilar va bizlar uchun til o’rganish vaqtida yapon tilining o’ziga xos xususiyati o’zbek tilida mavjud emasligi ba’zi bir qiyinchiliklarni tug’dirishi mumkin.
Yuqorida ko’rsatilgan muammolarni yechimini topish uchun, bitiruv malakaviy ishida imkon qadar qiyosiy tahlil orqali o’zbek va yapon tilini chog’ishtirgan holatda yoritib berishga harakat qilindi. Har bir o’rganuvchi o’z ona tili qoidalari bo’yicha boshqa chet tilini o’rganadi. Ammo o’z ona tilidagi qonuniyatlari o’zga tilda bo’lmasligi tabiiy.  Ikkita bir xil tilning o’zi mavjud emas
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
Prezident  asarlari, qarorlari va farmonlari
1. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat-yengilmas kuch.-T.: Ma’naviyat, 2008. 172 b.
2.I.A. Karimovning 2012-yil, 10-dekabrdagi  PQ-1875-sonli “Chet tillari o’rganish tizimini yanada takomillashtirish chora- tadbirlari to’g’risida” gi qarori. 
3. Karimov I.A. Bizdan ozod va obod vatan qolsin.- T. : O’zbekiston, 1996.381 b. 
4. Karimov I.A. Biz tanlagan yo’l – demokratik taraqqiyot va ma’rifiy dunyo bilan hamkorlik yo’li. – T. : O’zbekiston, 2003. 324 b.
Foydalanilgan ilmiy adabiyotlar ro’yxati
Abdug’afforov I. F.  O’zbek tili gramatikasi  -T.: Mehnat, - 1999. 238 b.
Abduazizov A.  O’zbek tili fonologiyasi va morfologiyasi, -T.: Ijod Dunyosi,1992. 196 b .
Abduazizov A. O’zbek tilining asosiy imlo qoidalari. –T. : O’qituvchi,1995.198 b.
Muhammedova D., Shodmonqulova D., Maqsudova M. Hozirgi o’zbek adabiy tilidan ma’ruza matnlari (Kirish, fonetika, grafika va orfografiya, leksikologiya, frazeologiya, leksikagrafiya). –T.: O’qituvchi, 2001.397 b.
Otamirzayеva Z., Yusupova M. O`zbеk tili. – T. : O`AJBNT markazi, 2004.175 b.
Safaev K.,Yunusov R. Hozirgi o’zbek adabiy tilidan  ma’ruza matnlari (Morfologiya). –T.: G’afur G’ulom, 2000. 256 b.
Asqarova M. Hozirgi o’zbek adabiy tilidan ma’ruza matnlari (Sintaksis). –T.: O’qituvchi, 2000. 318 b.
Rasulov R. Umumiy tilshunoslik. –T.:O’zbekiston,  2007.  252 b.
Yunusov R. Hozirgi o’zbek adabiy tilidan ma’ruza matnlari (Leksikologiya, frazeologiya, leksikografiya)  -T.: O’qituvchi, 2000.258 b.
Ikromova R., Muhammedova D., Shodmonqulova D., Maqsudova M., G’ulomova X.. Hozirgi o’zbek adabiy tilidan ma’ruza matnlari (Morfemika. So’z yasalishi. Morfologiya). –T.: O’zbekiston, 2001.453 b.
Ikromova R. , Muhamedova D., Shodmonqulova D., G’ulomova X. Hozirgi   o’zbek adabiy tilidan ma’ruza matnlari (Sintaksis). –T.: Sharq, 2001. 278 b.  
Fayzullayev  R. O’zbek tili grammatikasi 1- tom  -T. : O’zbekiston,1992. 126 b.
 Rahmatullayеv. Sh. Hozirgi adabiy o`zbеk tili.–T.: Univеrsitеt nashriyoti, 2006.145 b.
Turniyozov  B. Umumiy tilshunoslik.  -T.: O’qituvchi, 2009. 112 b.
Tursunov U., Muxtorov J., Rahmatullaev Sh.. Hozirgi o’zbek adabiy tili. –T.: O’zbekiston, 1992. 396 b.
Jamolxonov H. Hozirgi o’zbek adabiyot tilidan ma’ruza matnlari (Kirish. Fonetika va fonologiya. Grafika va orfografiya).  –T.:  Sharq, 2000. 183 b.
Jamolxonov H.  Hozirgi o`zbеk adabiy tili. –T.: Talqin,  2005. 102 b.
 Xolmirzayeva N. Yapon tili. –T. : O’zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2006. 212 b.
  Hamroyev M. A.. O’zbek tilidan ma’ruzalar majmuasi  Rasulov M. O ‘zbek tili. Oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik .- T.: O ‘qituvchi,  1967.380 b.
                                  Yapon tilidagi ilmiy adabiyotlar.
北原保雄1981『日本語の文法』(『日本語の世界６』中央公論社) 450 p.
久野ｽｽﾑ1973『日本文法研究』(大修館)＃ｽｽﾑ＝日＋章 318 p.
小矢野哲夫「ことばの意味の記述をめぐって──「飛切り」「底抜けに」「滅法」「途轍もなく」を例として──(大阪外大『日本語・日本文』1980.567 b
鈴木重幸1972『日本語文法・形態論』(むぎ書房) 348b
Sherov S.X. Yaponcha-o ‘zbekcha-ruscha lug‘at.  -Т. : Toshkent Davlat 
Sharqshunoslik  Instituti, 2004. 250 b.  
1.	  鈴木重幸1972『日本語文法・形態論』(むぎ書房) 1996.  348 p.
2.	庵　功雄・高梨信乃・中西久美子・山田敏弘『中上級を教える人のための日本語ハンドブック』2001．600 p.
3.	竹内美智子1973「副詞とは何か」(『品詞別日本文法講座５』明治書院)
1.	丹保健一1981「程度副詞と文末表現」(金沢大『語学・文学研究 1998.112 p
2.	時枝誠記「語の意味の体系的組織は可能であるか」(京城帝大『日本文学研究』後『言語本質論』岩波書店に所収) 『日本文法口語篇』(岩波書店) 2003.784 p.
3.	忠1979「『副詞と動詞とのくみあわせ』試論」(『言語の研究』むぎ書房)
4.	どんな時どう使う日本の文保 1998. 500 p.
5.	日本語大和辞典 .2006. 1348 p.
6.	庵　功雄・高梨信乃・中西久美子・山田敏弘『初級を教える人のための日本語ハンドブック』2000. 443 p.
7.	宮島達夫・仁田義雄　『日本語流儀表現の文法（下）複文・連体』くろしお出版、1995.775 p.
8.	石神照雄「比較表現から程度性副詞へ」(『島田勇雄先生古稀記念ことばの論文集』明治書院) 1981. 675 p.
Foydalanilgan internet saytlari.
1.	.www. google.com.jp 
2.	 www. yahoo. com
3.	 lextures.ndpi.uz
4.	 www.referat.uz
5.	 www.karsu.uz 
6.	 www.dissercat.com
7.	 www.til va adabiyot.uz
8.	 www.ru wikipedia.org
9.	 www.krokozyabr.ru
10.	 www.samdu.uz  .
11.	 www.uzvi