An’anaviy avgust kengashlarining sho‘ba va yalpi yig‘ilishlarini
tashkil etish hamda o‘tkazish bo‘yicha tavsiyalar 
Ona tili 
An’anaviy avgust kengashlarining ona tili fani bo‘yicha sho‘ba yig‘ilishlarida Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-apreldagi “Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 187-sonli qarori mazmun-mohiyatini tushuntirish, kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan davlat ta’lim standartlari va o‘quv dasturlarini amaliyotga samarali joriy etish yuzasidan zarur tavsiyalar berish muhim. Shuningdek, Ilg‘or tajribalarni namoyish etish va ommalashtirish, bilimlar bellashuvi hamda fan olimpiadasi natijalari tahlili yuzasidan fikr-mulohazalar umumlashtirilib, tavsiyalar ishlab chiqilishi, kelgusidagi rejalar belgilab olinishi kerak. Umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida o‘quv, ilmiy-metodik, ma’naviy-axloqiy tarbiya faoliyatida samarali natijalarga erishayotgan, kasbiy mahorati yuqori bo‘lgan o‘qituvchilarning ish tajribalarini aniqlash, o‘rganish, ommalashtirish maqsadida tashkil etilgan “Mahorat maktablari”da o‘quv yili davomida amalga oshirilgan ishlar, ilg‘or tajribalarning o‘rganilishi sho‘ba ishlari samaradorligini oshiradi. 
Ona tili fanidan o‘quvchilarda kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan DTSga muvofiq umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida ona tili fanini o‘qitish quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 4-sinf bitiruvchilari bilim darajasi A1, ona tili fani chuqur o‘rganiladigan sinflar va ixtisoslashtirilgan maktablarning 4-sinfi A1+, umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi A2, ona tili fani chuqur o‘rganiladigan sinflar va ixtisoslashtirilgan maktablarning 9-sinfi A2+ daraja deb belgilangan. Kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan DTS o‘quvchilarda fanga oid nutqiy va lingvistik kompetensiyalarni shakllantirishni nazarda tutadi. 
Nutqiy kompetensiya (tinglab tushunish, so‘zlash, o‘qish, yozish) – o‘quvchi shaxsini fikrlashga, o‘zgalar fikrini anglashga, o‘z fikrini og‘zaki hamda yozma shaklda savodli bayon qila olishga va uni rivojlantirishga qaratilgan.
Lingvistik kompetensiya – o‘quvchilarda grammatikaga oid o‘zlashtiriladigan bilimlarni (fonetika, leksikologiya, so‘zning tarkibi, so‘z yasalishi, morfologiya, sintaksis, yozuv va imlo, tinish belgilari, nutq uslublari, stilistikaga oid tushunchalarni) rivojlantirish hamda bunday keng imkoniyatlardan unumli foydalangan holda fikrni to‘g‘ri va ravon bayon eta olishga qaratilgan. 
 Maktab bitiruvchilariga qo‘yilgan malaka talablaridan kelib chiqib o‘quv dasturlarining mazmuni ham o‘quvchilarda kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirildi. 
 5–9-sinf o‘quv dasturlari amaldagi o‘quv dasturlari bilan qiyosiy tahlil qilinganda qator o‘zgarishlar bo‘ldi. Xususan, o‘quv dasturida keltirilgan “Uqtirish xati”ga ona tili fanini o‘qitishning ahamiyati va unga zamonaviy yondashuvlar, fanni o‘qitishning maqsad va vazifalari, bitiruvchilarga qo‘yiladigan malaka talablari kiritildi. Har bir sinf uchun o‘quvchilarda shakllantirilishi lozim bo‘lgan shu sinfga xos tayanch kompetensiya elementlari berildi. Shunihgdek, o‘rganiladigan bo‘lim va mavzular nomi hamda ularga ajratilgan soatlar ko‘rsatildi. Bunda har bir bo‘lim mazmuni va fanga oid kompetensiyalar elementlari ochib berildi. Ona tili fanining xususiyatidan kelib chiqib o‘quvchilarda fanga oid kompetensiyalar elementlarining shakllanganlik darajasini aniqlash maqsadida nazorat ishi qo‘yildi va  mustahkamlash, takrorlash soatlari hajmi belgilandi. A2 va A2+ daraja (9-sinf) yakunida o‘quvchilarda shakllangan tayanch hamda fanga oid kompetensiyalar elementlari keltirildi. 
A2 bosqichi o‘quvchilarda kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan dasturga 4 tadan yangi mavzu (5-, 6-, 7-, 9-sinflar) kiritildi va 5-sinfda 34 foiz, 6-sinfda 2,3 foiz, 7-sinfda 6 foiz, 8-sinfda 3 foiz, 9-sinfda 10 foiz o‘zgarish bo‘ldi. 5-sinf o‘quv dasturida “Leksikologiya” bo‘limidagi soatlar kengaytirilib, 37 soat qo‘shildi. Dasturdagi “Morfologiya” bo‘limiga amaldagi dasturda ajratilgan 40 soat 17 soatga, “Sintaksis” bo‘limiga ajratilgan 35 soat 17 soatga, “Fonetika” bo‘limi 46 soatdan 33 soatga, 9-sinfda esa “Ergashgan qo‘shma gaplar” mavzusi uchun ajratilgan 16 soat 11 soatga qisqartirildi. Ixtisoslashtirilgan davlat umumta’lim maktablari uchun esa “Nutq madaniyati” yondosh o‘quv dasturi keltirildi. 
Sho‘’ba yig‘ilishlarida darsliklardagi o‘zgarishlar xususida ham to‘xtalib o‘tish zarur. Jumladan, 2017-2018-o‘quv yili uchun chop etilishi rejalashtirilgan 6-, 7-sinf “Ona tili” darsliklari (mualliflar N.Mahmudov va boshqalar, “Tasvir”, “Ma’naviyat” nashriyotlari) kompetensiyaviy yondashuv asosida takomillashtirilgan o‘quv dasturlariga muvofiq qayta ishlandi. Bunda o‘quvchilarda kommunikativ, axborot bilan ishlash, o‘z-o‘zini rivojlantirish hamda milliy va umummadaniy kompetensiyalarni shakllantirish, o‘rganilishi rejalashtirilgan lingvistik vositalarni nutqda o‘rinli qo‘llashga yo‘naltiriladigan mashq hamda topshiriqlarga o‘zgartirishlar kiritildi. 
6-sinf darsligidagi o‘zgarishlar 18 foizni tashkil qiladi. Jumladan, darslikka matn yo‘nalishidagi quyidagi yangi mavzular – “Matn va mavzu” “Matnning turlari. Hikoya matni”,  “Tasviriy matn”, “Muhokama matni” kiritildi. Darslikdagi 55 ta mashq va topshiriq (11,2 foiz) talablari ham o‘zgartirildi. Darslikning 9 ta rasmi 4 xil rangda qayta ishlandi. 7-sinfda esa 51 foiz o‘zgarish bo‘lib, bunda 4 ta yangi mavzu “Matnda ko‘p ma’noli, ma’nodosh so‘zlardan foydalanish”, “Shakldosh, qarama-qarshi ma’noli so‘zlardan foydalanish”, “Matndagi asosiy fikrni aniqlash. Matnni o‘qish va qayta hikoya qilish”, “Tasviriy matnni qayta hikoya qilish” kiritildi. Darslikdagi 140 ta mashq va topshiriq, ularga qo‘yilgan talablar o‘zgartirildi. 7 ta rasm 4 xil rangda berilib, qayta ishlandi. 
 “Ona tili” darsliklari bilan ishlashda o‘qituvchilarning o‘quv dasturi talablarini teran anglashi, dastur materiallari asosida darslarni rejalashtirish, amaliy mashq va topshiriqlar yordamida o‘quvchilarda mustaqil va ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish, dars jarayonida pedagogik va axborot texnologiyalaridan o‘rinli foydalanish mahoratiga ega bo‘lish talab etiladi.

O‘quvchilarda tayanch va fanga oid kompetensiyalarni shakllantirish bo‘yicha darsning texnologik xaritasini tuzish yuzasidan namunaviy mashg‘ulot
(7-sinflar uchun)

Mavzu: “Matnda shakldosh, qarama-qarshi ma’noli so‘zlardan foydalanish”.
Darsning loyihasi: 
Ta’limiy maqsad: matndagi shakldosh, qarama-qarshi ma’noli so‘zlar haqidagi axborot bilan ishlash, ularni saralash va samarali foydalanish. 
Tarbiyaviy maqsad: muomala madaniyatiga ega bo‘lish, milliy urf-odatlarga e’tiqodli bo‘lish, o‘zaro kamtarlik xislatlarni tarbiyalash.
Rivojlantiruvchi maqsad: kognitivlik ko‘nikmalarini oshirib borish, nutqiy kompetensiya(tinglab tushunish, o‘qish, so‘zlash, yozish)ni rivojlantirish.
 Vazifalar: o‘quvchilarni mavzuga qiziqtirish, bilim, ko‘nikma va malakalarni shakllantirish, kengaytirishga erishish. Mavzu yuzasidan o‘quvchilarda kompetensiyalarning shakllanganlik holatini tekshirish va ularni baholash. 
O‘quv jarayonining mazmuni. Matnda shakldosh, qarama-qarshi ma’noli so‘zlardan foydalanish, nutqning ta’sirchanligini oshirish, berilgan matndan shakldosh, qarama-qarshi ma’noli so‘zlarni aniqlash. 
O‘quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
Dars turi: yangi bilim berish. 
Dars usuli: induktiv (amaliyotdan nazariyaga qarab borish). 
Metod: savol-javob, aqliy hujum. 
Vosita: darslik, multimedia vositalari (videoproyektor, kompyuter), audio matnlar. 
Nazorat turi: saylanma diktant, savol-javob, test. 
Baholash: 5 balli tizim asosida. 
Dars bosqichlari taqsimoti 
Tashkiliy qism: 5 daqiqa.
Uy vazifasining nazorati: 15 daqiqa. 
Mavzu ustida ishlash: 10 daqiqa. 
Mavzuni mustahkamlash: 13 daqiqa.
Uyga vazifa: 2 daqiqa.
O‘qituvchi tomonidan kutilayotgan natija: O‘quvchilar faolligini oshirish, mustaqil bilim egallashga yo‘naltirish, axborot bilan ishlashga, adabiy til me’yorlariga amal qilishga o‘rgatish, nutqiy va lingvistik kompetensiya elementlarini egallashiga erishish, ularda fanga nisbatan qiziqishni kuchaytirish. 
O‘quvchi tomonidan kutilayotgan natija: mustaqil va ijodiy ishlashga o‘rganish, og‘zaki va yozma nutqning rivojlanishi, shakldosh va qarama-qarshi ma’noli so‘zlarni nutq jarayonida o‘rinli qo‘llashga erishish. Qisqa vaqt ichida mavzuga oid ko‘p ma’lumotga ega bo‘lish. 
Yuqoridagi loyiha asosida o‘quvchilarning yangi mavzuni o‘zlashtirish bosqichida dars jarayoni quyidagicha olib borilishi mumkin. 
Darsning borishi: 1-bosqich. O‘quvchilarga audio matn eshittiriladi. Ular tinglagan she’riy matndan shakldosh so‘zlarni aniqlaydi. 
Namuna:
Idish nuqsonlidir, gar bo‘lsa qadoq,
Aslo ayb bo‘lmas qo‘ldagi qadoq. 
Ilmga bag‘ishlab o‘tkaz har onni, 
Aqling botmon bo‘lsin, vazning bir qadoq.
 (A.Shukurov)

2-bosqich: lug‘at bilan ishlash. 
Namuna:
Qadoq (ot) — idishning qadoqlangan, yamalgan joyi. 
Qadoq (ot) — terida ishqalanish natijasida paydo bo‘lgan qabariq. 
Qadoq (ot) — 400 grammcha keladigan og‘irlik o‘lchovi.
Yuqoridagi mashqlar orqali o‘quvchilarda nutqiy kompetensiya shakllantiriladi.
3-bosqich. Darsni mustahkamlash. Test ustida ishlash jarayonida o‘quvchilarning lingvistik vositalarni egallaganlik darajasi tekshiriladi. 
A. Yoshliging g‘animat, bolam, o‘sib, un, Chiqarma behuda sado hamda un. 
B. Do‘st achitib gapiradi – dushman kuldirib. 
D. Yomonni tanqid qil, yaxshiga taqlid qil!
1	Qaysi gapda shakldosh so‘zlar qo‘llangan? 	A 	

2	Ot so‘z turkumiga mansub qarama-qarshi ma’noli so‘zlar
	qo‘llangan gapni belgilang.	B 	

3	Qaysi gapda sifat so‘z turkumiga oid qarama-qarshi
	ma’noli so‘zlar berilgan? 	D	

4	Fe’l so‘z turkumiga oid qarama-qarshi ma’noli so‘zlar
	qo‘llangan gap qaysi qatorda berilgan? 	B 	

5	Undalma qo‘llangan gapni aniqlang. 	A 

Uyga vazifa berish. Adabiyot darsida o‘rganilgan badiiy asardan parcha yozish va undan shakldosh so‘zlarni topish.
Ta’lim muassasalarida erishilgan yutuqlarni mustahkamlash hamda yo‘l qo‘yilgan kamchiliklarning oldini olish maqsadida yangi o‘quv yilida ta’lim sifatini oshirish yuzasidan quyidagi vazifalarni belgilash maqsadga muvofiq:
1. An’anaviy avgust kengashlari yalpi va sho‘ba yig‘ilishlaridan kutilayotgan asosiy maqsad –o‘qitish mazmunini takomillashtirish, Xalq ta’limi vazirligi tomonidan chiqarilgan qaror va buyruqlar ijrosini ta’minlashga yo‘naltirilgan vazifalarni belgilab olish.
2. O‘qitishning zamonaviy usullari va ilg‘or pedagogik texnologiyalarni o‘quv-tarbiya jarayoniga joriy etish orqali ta’lim sifatini oshirish, samarali tajribalarni ommalashtirish. 
3. Masofaviy metodik xizmat ko‘rsatish bo‘yicha taqdim etilgan materiallardan unumli foydalanish. 
4. Pedagoglarning malakasi va kasbiy mahoratini oshirish, umumta’lim fanlarining maktablarda sifatli o‘qitilishini ta’minlash maqsadida “Mahorat maktablari” faoliyatini takomillashtirish, oliy ta’lim muassasalari, malaka oshirish institutlari professor-o‘qituvchilari bilan hamkorlikda ishlarni tubdan qayta tashkil etish. 
5. O‘quv muassasalarida mavjud bo‘lgan axborot-kommunikatsiya vositalaridan samarali foydalanish, barcha pedagog xodimlarning internet tarmog‘idan, mediaresurslardan keng va unumli foydalangan holda, bilim va malakalarini oshirishlari uchun sharoit yaratish. 
6. Umumta’lim maktablarida o‘tkazilgan ta’lim sifati monitoringi natijasida o‘quvchilar bilimida aniqlangan  bo‘shliqlar ustida ishlash metodikasini o‘rgatishga doir mavzular kiritish va ularni o‘qitishni tashkil etish. 
Avgust kengashlarining sho‘ba yig‘ilishlari amaliyotchi va metodistlar uchun asosiy metodik yordam va yo‘llanma berishini hisobga olib, yig‘ilishlarning noan’anaviy usullarda qiziqarli va mazmunli tarzda o‘tkazilishi maqsadga muvofiq.

Adabiyot  
Adabiyot fani bo‘yicha an’anaviy avgust kengashlarida pedagoglarning kasb mahorati va madaniyatini oshirishga, bugungi islohotlarning ta’lim tizimi rivojidagi ahamiyatiga e’tibor qaratiladi.
Jumladan, Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-apreldagi “Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 187-sonli, 15-martdagi “Umumiy o‘rta ta’lim to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 140-sonli qarorlarining qabul qilinishi pedagoglar zimmasiga yanada mas’uliyat yukladi. Shundan kelib chiqqan holda, avgust kengashlarining sho‘ba yig‘ilishlarida takomillashtirilgan DTS va nizomning mazmun-mohiyati, o‘quv dasturida adabiyot faniga ham bir qator o‘zgarishlar kiritilgani tushuntiriladi. Ya’ni oltita tayanch (kommunikativ, axborot bilan ishlash, o‘zini o‘zi rivojlantirish, ijtimoiy faol fuqarolik, milliy va umummadaniy, matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish) kompetensiyalari va adabiyot faniga oid adabiy-nutqiy kompetensiyalar (tinglab tushunish, fikrni og‘zaki bayon qilish, o‘qish, fikrni yozma bayon qilish), badiiy asarni tahlil qilish kompetensiyasi bo‘yicha bitiruvchilarga qo‘yiladigan malaka talablarini batafsil tushuntirish, muhokama qilish o‘qituvchilar yangi o‘quv yilida faoliyatini samarali tashkil etishida muhim omil bo‘ladi.
Adabiyot o‘quv dasturlaridagi (boshlang‘ich, 5–9-sinflar, o‘rta maxsus ta’lim bosqichi) adabiy mavzular tahlil qilinib, takrorlar, murakkabliklar bartaraf etilgani ham ta’kidlab o‘tiladi. Misol uchun, ba’zi adiblarning bir nechta sinflarda berilgan bir-biriga yaqin asarlari asosidagi mavzular o‘quvchilarning psixofiziologik xususiyatlarini hisobga olgan holda bitta sinfga jamlandi, ayrim yozuvchi va shoirlarning hayoti va ijodi bir bosqichda: umumta’lim yoki o‘rta maxsus ta’lim bosqichida o‘rganilishi maqsadga muvofiq deb topildi. Bu o‘quv dasturlarida ham o‘z aksini topdi. 
Har bir sinf o‘quvchilarida shakllantirilishi lozim bo‘lgan shu sinfga xos tayanch kompetensiya elementlari berildi. O‘rganiladigan (rukn) mavzular nomi va ularga ajratilgan soatlar ko‘rsatilib, shu bo‘yicha mavzular (rukn) mazmuni va fanga oid kompetensiya elementlari ochib berildi. A2 (9-sinf) bosqich yakunida o‘quvchilarda shakllangan tayanch va fanga oid kompetensiya elementlari keltirildi. 
Adabiyot o‘quv dasturida quyidagi o‘zgarishlar amalga oshirildi:
 5-sinfda jami 20 soatlik 12 ta mavzu o‘zgardi. Ya’ni, Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy to‘plagan hadislar, Jonatan Sviftning “Gulliverning sayohatlari” asari, Muqimiyning “Sayohatnoma” asari, Usmon Nosirning “Yur, tog‘larga chiqaylik”, “Yo‘lchi”, “Bolaligimga”, “Yoshlik”, “Yurganmisiz birga oy bilan”, “Gulzor – chaman...” she’rlari, A.Sent-Ekzyuperining “Kichkina shahzoda” qissasi, Asqad Muxtorning “Hafta”, “Po‘latjon yuz tup ko‘chat ekmoqchi” she’rlari, Mirtemirning “Bulut”, “Shudring”, “To‘rg‘ay”, “Baliq ovi”, “Qishlog‘im” she’rlari dasturdan chiqarilib, o‘rniga Shukrulloning “Umr haqida ertak”, Daniel Defoning “Robinzon Kruzo” asari, aka-uka Grimmlarning “Botir tikuvchi” ertagi, Herman Hessening “Oy shu’lasi (Bo‘ri)” hikoyasi, Anvar Obidjonning “Hayotning har lahzasi go‘zal”, “Vatanjon”, “Tinch kun”, “Yer” she’rlari kiritildi. Bo‘sh qolgan soatlar hisobidan Navoiy ijodini o‘rganishga 1 soat va Bobur ijodini o‘rganishga 2 soat qo‘shib berildi.
6-sinfda jami 7 soatlik 3 ta mavzu o‘zgardi. Bular Pirimqul Qodirovning “Nizomning tantiligi” (“Avlodlar dovoni” romanidan), Hamid Olimjonning “O‘zbekiston” she’ri, Zulfiyaning “Nevara”, “Men o‘tgan umrga” she’rlari dasturdan chiqarilib, o‘rniga Pirimqul Qodirovning “Yulduzli tunlar” asari, Zulfiyaning “Baxtim bor, ajoyib kishilar aro...”, “Bog‘lar qiyg‘os gulda”, “Bahor keldi seni so‘roqlab”, “O‘g‘lim, sira bo‘lmaydi urush” she’rlari kiritildi.
7-sinfda jami 4 soatlik 2 ta mavzu o‘zgartirildi. Turdi she’rlari dasturdan chiqarilib, ajratilgan 2 soatning 1 soati Mirmuhsinning “Me’mor” va Chingiz Aytmatovning “Oq kema” asarini o‘rganishga qo‘shib berildi, Maxtumqulining “Namasan” she’ri o‘rniga “Aytishuv” she’ri kiritildi. 
 8-sinfda jami 14 soatlik 4 ta mavzu almashdi. Yusuf Xos Hojibning “Qutadg‘u bilig” asari, Abdurauf Fitratning “Mirrix yulduziga”, “O‘git”, “Go‘zalim bevafo gulistonim” she’rlari, Maqsud Shayxzodaning “Mirzo Ulug‘bek” tragediyasi, Robindranat Thakurning “Nur va soyalar” hikoyasi dasturdan chiqarilib, o‘rniga Shukur Xolmirzayevning “Ot egasi”, “Omon ovchining o‘limi”, “Xumor” hikoyalari, Shavkat Rahmonning “Tungi manzara”, “Tong ochar ko‘zlarin...”, “Oy sinig‘i”, “Anorga qasida”, “Muhabbat”, “Jangda o‘lgan emas biror bahodir”, “Qodiriy va yoshlar”, “Baxt so‘zi” she’rlari, Maqsud Shayxzodaning “Jaloliddin Manguberdi” dramasi, Robindranat Thakurning “Suba” hikoyasi, G‘afur G‘ulomning “Bilib qo‘yki, seni Vatan kutadi” she’ri, Sergey Yeseninning “It haqida qasida”si yangidan kiritildi.
9-sinfda jami 29 soatlik 7 ta mavzu o‘zgartirilib, unga ko‘ra, Nosiriddin Rabg‘uziyning “Qisasi Rabg‘uziy” asari, Boborahim Mashrab g‘azallari, Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar” romani, Cho‘lponning “Kecha va kunduz” asari, Oybekning “Qutlug‘ qon” romani, Vilyam Shekspirning “Otello” fojiasi, Henrix Heyne she’rlari o‘quv dasturidan chiqarilib, o‘rniga Imom Buxoriy to‘plagan hadislar, Izzat Sultonning “Imon” dramasi, Rauf Parfi she’riyati, Oybek lirikasi, Vilyam Shekspirning “Gamlet” fojiasi, O‘ljas Sulaymonovning “Arg‘umoq”, “Maxambetga” she’rlari va “Qoyilmisan insonga zamin” dostonidan parcha yangidan kiritildi. Bo‘sh qolgan soatlar “Alpomish” dostoni va Mustaqillik davri adabiyotini o‘rganishga qo‘shib berildi.
2017-yilda qayta nashr etilib, yangi o‘quv yilidan pedagogik amaliyotga joriy etiladigan 6-sinf “Adabiyot” (mualliflar S.Ahmedov, R.Qo‘chqorov, Sh.Rizayev, “O‘zbekiston” nashriyoti. 2017), 7-sinf “Adabiyot” (mualliflar: Q.Yo‘ldoshev, B.Qosimov, V.Qodirov, J.Yo‘ldoshbekov, “Sharq” 2017) darsliklari amaliyotchi o‘qituvchilar, ekspertlar guruhi, metodist olimlar va boshqa mutaxassislar tomonidan o‘rganildi. Ularning taqrizlari, taklif-mulohazalari mualliflar bilan nashriyot hamkorligida mazmunan va dizayn jihatdan takomillashtirilib, chop etildi. Sho‘ba yig‘ilishlarida mazkur o‘zgarishlar amaliyotchilarga yetkazilishi va muhokama uyushtirilishi maqsadga muvofiq. 
6-sinf darsligida o‘zgarishlar va yangi mavzular bo‘yicha badiiy matnlar kiritilib, ular asosida tayanch va fanga oid kompetensiya elementlarini shakllantirishga yo‘naltirilgan savol va topshiriqlar ham tuzildi. Darslik ilk bor to‘rt xil rangda chop etildi. Shu munosabat bilan undagi jami 135 ta rasm va illyustratsiya qayta ishlandi. Darslikning dizayni o‘zgardi.
7-sinf darsligiga ham o‘zgarishlar asosida badiiy matnlar kiritilib, tayanch va fanga oid kompetensiya elementlarini shakllantirishga yo‘naltirilgan savol va topshiriqlar shunga monand yangilandi. Bu darslik ham birinchi bor to‘rt xil rangda chop etilishi munosabati bilan 105 ta rasm va illyustratsiya qayta ishlandi. Dizayni toliq o‘zgardi. 
Har ikkala darslikdagi badiiy asarlarni o‘rganish jarayonida o‘quvchilarda tayanch va fanga oid kompetensiyalarni shakllantirish bosh maqsad bo‘lmog‘i zarur.
Shuning uchun mazkur darslik bilan ishlashda o‘qituvchilar o‘quv dasturi talablarini teran anglashi, mavzular mazmun-mohiyatiga ko‘ra mashg‘ulotlarni rejalashtirish, o‘rganishga berilgan asarlar yuzasidan o‘quvchini o‘qishga, mustaqil mutolaaga qiziqtirish, matn ustida ishlashga o‘rgatish, o‘quv filmlari, videodarslar, shoir va yozuvchilar hayoti, ijodi, asarlari asosida yaratilgan audio, video materiallar, multimedia vositalaridan, ilg‘or pedagogik texnologiyalardan o‘rinli foydalanish mahoratiga ega bo‘lishlari talab etiladi.
Respublikamiz Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2017-yil 12-yanvardagi “Kitob mahsulotlarini chop etish va tarqatish tizimini rivojlantirish, kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshirish hamda targ‘ibot qilish bo‘yicha komissiya tuzish to‘g‘risida”gi farmoyishiga ko‘ra, bolalarni kitob mutolaasiga qiziqtirish zarur. Bunda darslarni interfaol tarzda tashkil etish muhim hisoblanadi. Jumladan, kitob o‘qish yoki she’r yodlashni musobaqa tarzida tashkil etish yaxshi samara beradi. “Kim ko‘p badiiy asar o‘qigan?”, “Kim ko‘p she’rni ifodali yoddan aytadi?”, “Kim ko‘p dostondan parcha yod olgan?”, “Kim ko‘p g‘azalni yod biladi?”, “Kimning shaxsiy ijodiy ishlari chop etilgan?” mavzularida sinfda qatorlararo, maktabda sinflararo musobaqalar tashkil etilsa, o‘quvchilar, albatta, o‘z iqtidorini namoyish etishga harakat qiladi. Yakunda o‘quvchilar rag‘batlantirib borilsa, yanada ruhlanadi. 
O‘quvchilarni fanga, badiiy asar mutolaasiga qiziqtirishda, mashg‘ulotlarni tashkil etishda har bir muallim o‘z tajribasidan kelib chiqib, quyidagi jihatlarga asoslansa, kutilgan natijaga erishish osonlashadi:
–Adabiyot darslarida nasriy, nazmiy va dramatik matnlarni ifodali o‘qishga katta e’tibor qaratish lozim. O‘qituvchining matnni bolalarning qalbini jizillatib yuboradigan darajada his qildirib (ovozni balandlatish, pasaytirish, to‘xtash o‘rinlarini belgilash, vazni, ritmi, diksiyasini to‘g‘rilash, obrazga kirish), ularni hayratga sola oladigan tarzda ifodali, ta’sirchan o‘qishi, o‘quvchi hissiyoti, tuyg‘ularini qo‘zg‘ata olishi, atoqli san’atkorlar ijrosida o‘qilgan, ertak qahramonlari ovozi yozilgan matnlarni magnit lentasidan eshittirishi va shunday o‘qishga bolalarni o‘rgatishi nafaqat fanga qiziqishni orttiradi, balki bola qalbiga ruhiy orom beradi, estetik didini o‘stiradi, she’riyatga, kitob mutolaasiga mehr uyg‘otadi;
— dars mashg‘ulotlarini rang-barang, an’anaviy va noan’anaviy tarzda tashkil etish (pedagogik va axborot texnologiyalari, media darslar, muzey darslari, ijodkorlarning uy-muzeylarida mashg‘ulot);
— o‘quvchilarni dars jarayonining faol ishtirokchilariga aylantira olish. Bolalarga mustaqil fikr bildirish, rad etish, isbot qilish, o‘z fikrini himoya qilish imkonini yaratish;
— mustaqil hamda sinfdan tashqari o‘rganishga berilgan asarlarni o‘qish, chuqur tahlil hamda muhokama qilish, ular yuzasidan bahs-munozara, debatlar uyushtirish; 
— bolalar yosh xususiyatiga, ruhiyatiga, tabiatiga yaqin asarlardan namunalarni, eng qiziq, dramatizmga boy bo‘limlaridan parchalarni o‘qib berish yoki shunday qiziqarli joyida to‘xtatib, uni o‘qishga tavsiya etish;
— sinfdan tashqari tadbirlarda o‘rganilgan asarlardan parchalarni sahnalashtirish, rollarga bo‘lib o‘qish, she’rxonlik, g‘azalxonlik, ruboiyxonlik kabi adabiy kecha va musobaqalar, uchrashuvlar tashkil etish (tadbirlarga yozuvchi-shoirlar, mualliflar, sahna ustalari, ota-onalar va mehnat faxriylarini taklif etish);
— o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirish maqsadida hikoyani davom ettirishga, asarni bo‘limlarga bo‘lib, sarlavha topishga, kichik badiiy matn, ertak, she’r, ocherk yozishga o‘rgatish va dastlabki ijod namunalarini kichik kitobcha shakliga keltirib, bezatish. «Birinchi kitobcham» sarlavhali mazkur ijod mahsullarini ko‘rib chiqib, eng yaxshilarini taqdirlash.	 
Badiiy asar o‘qish, she’r, g‘azal yodlash kabi o‘quvchilarga topshiriqlar beruvchi o‘qituvchining o‘zi tomonidan bu asarlar o‘qilgan, namuna ko‘rsatib aytadigan darajada qiyomiga yetkazib yod olingan bo‘lishi kerak. Agar shunday bo‘lmasa, buni o‘quvchilar sezgirlik bilan fahmlab oladi. Bu esa o‘qituvchi obro‘siga va o‘quvchilarning fanga, kitob mutolaasiga bo‘lgan qiziqishlariga putur yetkazadi. 
Bolalar mutolaasi va oilaviy kitobxonlikni yo‘lga qo‘yishda adabiyot o‘qituvchilari ota-onalar bilan hamkorlikda ishlashi talab etiladi. Oilada qaysi yoshdan va qanday kitob o‘qish, muhokama o‘tkazish, natijani kuzatish kabi masalalarda hamkorlikda ishlashlari yaxshi natija beradi. Bugungi kunda ham kitobxonlik kechalari o‘tkazayotgan oilalar, farzandini yoniga olib unga kitob o‘qib beradigan, farzand tarbiyasida kitobning ahamiyati benihoya katta ekanini yaxshi tushunadigan ota-onalar ko‘p. Ularni barchaga namuna qilib ko‘rsatish kerak. 
Ta’lim muassasalarida sinfdan tashqari o‘qish yaxshi yo‘lga qo‘yilsa, maktabda o‘quv-tarbiya ishlari muvaffaqiyatli boradi. Sho‘ba yig‘ilishlarida o‘quvchilarni kitob mutolaasiga qiziqtirish masalasi muhokama etilishi shu yo‘nalishdagi muammolarning yechimini topishga yordam beradi.
Avgust kengashlarining sho‘ba yig‘ilishlarida muhokama qilish va tajriba almashish uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi: 
1.	“Mustaqillik darslari”da O‘zbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti Islom Karimovning Vatanimiz taraqqiyotini yuksaltirishga qo‘shgan hissasini xotirlashda media vositalardan foydalanish. 
2.	Adabiyot fanidan yangi tasdiqlangan davlat ta’lim standartining mazmun-mohiyati, bitiruvchilarga qo‘yilgan malaka talablari.
3.	O‘quvchilarda tayanch va fanga oid kompetensiyalarni shakllantirishda ta’lim texnologiyalaridan foydalanish – samaradorlik omili.
4.	Adabiyot o‘quv dasturining o‘ziga xos xususiyatlari va undagi o‘zgarishlar.
5.	6—7-sinf “Adabiyot” darsliklarining yangi nashri va undagi yangilanishlar.
6.	O‘quvchining mustaqil mutolaasida maktab kutubxonasi va kutubxonachining o‘rni.
7.	O‘quvchini kitob mutolaasiga qiziqtirishda o‘qituvchi va oila hamkorligi.
8.	O‘quvchini badiiy adabiyotga qiziqtirishda fan to‘garaklarining o‘rni.
9.	Adabiyot fanini o‘qitishdagi ilg‘or tajribalarni ommalashtirish va kelgusidagi vazifalar.
10.	 Fan oyliklari — mahorat maktabi.
11.	Zamonaviy dars o‘tishda o‘qituvchiga qo‘yiladigan talablar.
 Berilgan mavzular yuzasidan bahs-munozaralar, mavzu himoyasi hamda davra suhbatlari tashkil etilishi mumkin.
O‘zbеk tili  
Bugungi kun o‘quvchilariga zamonaviy ta’lim-tarbiya bеrish o‘qituvchilardan yuksak kasbiy salohiyat, fidoyilik talab etadi. Jumladan, o‘zbеk tili fanini o‘qitishda ham yosh avlodga ona tilimizning bor go‘zalligini tushuntirib bеrish lozim. Bunda zamonaviy darsliklar, etimologik va qiyosiy lug‘atlar yaratish, bugungi tеz o‘zgarayotgan, globallashuv davrida o‘zbеk tili va adabiyotining o‘ziga xos, bеtakror xususiyatlari, jozibasini, tarixiy taraqqiyot bosqichlari va uning bugungi holati, istiqboli bilan bog‘liq masalalarni chuqur o‘rganish kеrak. 
Aytish joizki, O‘zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2017-yil 12-yanvardagi “Kitob mahsulotlarini chop etish va tarqatish tizimini rivojlantirish, kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshirish hamda targ‘ibot qilish bo‘yicha komissiya tuzish to‘g‘risida”gi farmoyishi o‘zbеk tili fani o‘qituvchilari uchun dasturilamal bo‘lib xizmat qilmoqda. Qardosh tillar (qozoq, qirg‘iz, qoraqalpoq, turkman, tojik) va boshqa millat farzandlarining til o‘rganishida kitob mutolaasini asosiy omil dеb bеlgilab olish zarur. Shuni hisobga olgan holda, ta’lim boshqa tillarda olib boriladigan maktab o‘quvchilarining o‘zbеk tilini mukammal egallashlari, so‘z boyligini oshirish, o‘zbеk milliy qadriyat va an’analari bilan tanishtirish, kitob o‘qish ko‘nikmalarini rivojlantirish maqsadida kompеtеnsiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan o‘quv dasturida ifodali o‘qish uchun soatlar ajratildi. Foydalanish uchun o‘zbеk va jahon adabiyotining eng sara asarlaridan namunalar bеrildi. 
O‘quvchi-yoshlarda kitobga mеhr uyg‘otish, kitobning shaxs shakllanishidagi, til o‘rganishida, intеllеktual rivojlanishidagi ahamiyatini tushuntirish, kitob o‘qish madaniyatini yanada yuksaltirishda fan o‘qituvchilariga quyidagi tavsiyalar beriladi:
— sinflar kеsimida o‘quvchi-yoshlar orasida kitob o‘qishga qiziqish muhitini yaratish;
— boshqa millat vakillarini o‘zbеk adabiyotining sara namunalari bilan tanishtirish orqali oilada, mahalla va jamoatchilik orasida kitob o‘qishni umuminsoniy va milliy qadriyat sifatida shakllantirish, an’analarga hurmat tuyg‘ularini rivojlantirish;
— o‘quvchi-yoshlarning mutolaaga intilishini doimiy qo‘llab-quvvatlash va rag‘batlantirib borish. 
Avgust kеngashlarida o‘qituvchilarni DTSga kiritilgan yangiliklardan xabardor etish maqsadga muvofiq. 
Yangi DTSning A1 darajasi umumiy o‘rta ta’limning boshlang‘ich – 2–4-sinflari, A2 darajasi – 5–9-sinflar uchun mе’yor hisoblanadi. O‘zbеk tili fani ta’lim boshqa tillarda olib boriladigan umumta’lim maktablarida ikkinchi til sifatida o‘qitiladi. Shu sababli asosiy maqsad 2–4-sinflarda o‘quvchilarning lug‘at boyligi ustida ishlash, o‘zbеk tilini amaliy egallash ko‘nikmalarini hosil qilishdan iborat. Nutqiy mavzular bo‘yicha lug‘at, nutq namunalari, tinglab tushunish va so‘zlash, o‘qish va yozish amallari ustida ishlash ko‘zda tutilgan. 5–9-sinflarda esa o‘zbеk tili yuzasidan nazariy bilimlarni bеrish, o‘quvchilarga so‘z tarkibi va yasalishi, so‘z turkumlari va ularning o‘zgarishi, so‘zlarning o‘zaro bog‘lanishi, so‘z birikmasi hamda gap tuzish qonuniyatlarini o‘rgatishga e’tibor qaratilgan. 
O‘quvchilarda o‘zini o‘zi rivojlantirish va ijtimoiy faol fuqarolik kompеtеnsiyalarini shakllantirishda muomala odobi va adabiy o‘qish bo‘yicha bеriladigan matеriallarning o‘rni nihoyatda muhim. Shunga ko‘ra, 5-sinfda adabiy o‘qish uchun ertak, shе’r, topishmoq, tеz aytishlar kiritilgan bo‘lsa, 6-7-sinflarda hikoya, rivoyat va shе’riy asarlar, o‘zbеk bolalar adabiyoti namunalari, 8-9-sinflarda esa o‘zbеk yozuvchilarining asarlaridan parchalar ustida ishlash rеjalashtirilgan. 
O‘quv dasturida har bir sinfga xos tayanch kompеtеnsiyalar o‘quvchining yoshi, psixofiziologik xususiyatidan kеlib chiqib taqsimlangan. Fanga oid kompеtеnsiyalar sinflar kеsimida ochib bеrilgan. Kompеtеnsiyning shakllanganlik darajasini aniqlash maqsadida nazorat ishi (1 soat), nazorat ishi natijasida aniqlangan bo‘shliqlarni to‘ldirish va o‘quvchilar bilimini mustahkamlash uchun o‘tkaziladigan xatolar ustida ishlashga (1 soat) ajratilgan soatlar hajmi ko‘rsatildi.
Har bir sinfning yakunida o‘rganilgan mavzular, nazorat ishlari, xatolar ustida ishlash, takrorlash uchun ajratilgan umumiy soatlar hajmi bеrildi.
O‘quv dasturida A1, A1+ (4-sinf bitiruvchilari) va A2, A2+ daraja (9-sinf bitiruvchilari) yakunida o‘quvchilarda shakllanishi zarur bo‘lgan tayanch va fanga oid kompеtеnsiyalar bеrildi.
O‘zbеk tili fanidan amaldagi o‘quv dasturi hamda o‘quvchilarda kompеtеnsiyalarni shakllantirishga yo‘naltirish asosida ishlab chiqilgan o‘quv dasturining qiyosiy tahliliga ko‘ra, 2-sinfda uchta — “O‘zbеkiston”, “O‘yinchoqlar”, “Qiziqarli harakatli o‘yinlar” mavzulari o‘quv dasturidan chiqarildi. Oltita — “Maktabim”, “Onajonlar bayrami”, “Assalom, Navro‘z!”, “Mеvalar”, “Sabzavotlar”, “Uy hayvonlari” mavzulari 3-sinfga, “Ko‘chamiz va uyimiz” mavzusi 4-sinfga ko‘chirildi. Uchta yangi — “O‘quv qurollari”, “Hafta kunlari”, “Idishlar” mavzulari kiritildi. 
3-sinfdan uchta mavzu o‘quv dasturidan chiqarildi. “Bahorgi ishlar”, “Ona shahrim”, “Yo‘l harakati” mavzulari 4-sinfga ko‘chirildi. “8-mart bayrami” va “Assalom, Navro‘z!” mavzulari umumlashtirilib, “Bayramlar” dеb bеrildi. 
4-sinfda ikkita — “Salom, yangi yil”, “Qish o‘yinlari” mavzusi o‘quv dasturidan chiqarildi. “Bizning sinfimiz”, “Qushlar va hashoratlar” mavzulari 3-sinfga, “Xotin-qizlar bayrami”, “Oila a’zolarining bir kuni” 5-sinfga, “Kasblar” mavzusi 6-sinfga ko‘chirildi. 
5-sinfda “Mеning do‘stim”, “Mеning darsxonam”, “Uy jihozlari”, “Odobli bo‘l”, “Transportda”, “Ta’til rеjasi” mavzulari o‘quv dasturidan chiqarildi. “Kun tartibim” (4-sinfga), “Mashhur kishilar” mavzulari (6-sinfga) ko‘chirildi. O‘quv dasturiga yangi “Kim bo‘lsam ekan?” mavzusi kiritildi. 
6-sinf o‘quv dasturidan “Oromgohda”, “Sinf rahbari”, “Mеn sеvgan ko‘rsatuv”, “Kuzgi nе’matlar”, “Yangi yil rеjasi”, “O‘quvchining kun tartibi” mavzulari chiqarildi. “Qadimiy va navqiron shaharlar” mavzusi 5-sinfga, “Sport – salomatlik garovi”, “Salomatlik – tuman boylik” mavzulari 7-sinfga, “Buyuk allomalarimiz” mavzusi 8-sinfga ko‘chirildi. “Tabiatni asrang”, “Qish manzarasi” mavzulari o‘quv dasturiga kiritildi. 
7-sinf o‘quv dasturidan “Do‘stlar davrasida”, “Toshkеntning yangi inshootlari”, “Tabiatni asrang”, “Donolar bisotidan”, “Shahrimiz obod bo‘lsin” mavzulari chiqarildi. “Mo‘jizalar olamida”, “Milliy hunarmandchilik”, “Bug‘doy rizqu-ro‘zimiz”, “Mardlik – mangulik” mavzulari 8-sinfga, “Kuch bilimda” mavzusi 9-sinfga ko‘chirildi. O‘quv dasturiga “O‘zbеkiston tog‘lari”, “Vatan sarhadlari”, “Adabiyot muzеyida”, “O‘zbеkistonning suv havzalari” mavzulari kiritildi. 
8-sinf o‘quv dasturidan “Til – millat ko‘zgusi”, “Tabiat va biz”, “Bizning burchimiz”, “Ma’naviyatimiz durdonalari”, “O‘lkamizda Navro‘zi olam” mavzulari chiqarildi. “Mеhnat baxt kеltirar”, “Ayol — oila ko‘rki”, “O‘zbеkiston sporti”, “Axborot-rеsurs markazida”, “O‘zbеkiston transporti”, “San’at olamida” mavzulari 9-sinfga ko‘chirildi, “Hosil bayrami”, “O‘zbеk yozuvchilari” mavzulari 9-sinfdan olindi. 
9-sinf o‘quv dasturidan “O‘zbеkiston sanoati yuksalishda”, “Barkamollik”, “Abu Ali ibn Sino”, “Allomalarimiz hayotidan”, “O‘zbеkiston tabiati”, “Musiqa olamida”, “Sog‘lom bo‘lay dеsang” mavzulari chiqarildi. Yangi “O‘zbеk tilshunoslari” mavzusi kiritildi. “Insondan xotira qoladi” mavzusi “Yaxshilik unutilmaydi” mavzusiga singdirildi. 
Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-aprеldagi 187-sonli qaroriga muvofiq 2017-2018-o‘quv yilida 4-, 6-, 7-sinf o‘zbеk tili darsliklari takomillashtirilib, qator o‘zgartirishlar kiritildi. Darslikdagi 24 nutqiy mavzu takomillashtirilib, o‘quv dasturi asosida 18 taga kеltirildi. Ekspеrt guruhi, amaliyotchi o‘qituvchilar, mutaxassis olimlarning taklif va mulohazalari asosida mualliflar bilan nashriyot muharrirlari hamkorligida qayta ishlanib, mazmunan va dizayn jihatdan takomillashtirildi. Grammatik qoidalar, darslikdagi mashq va topshiriqlar, suhbatlar va adabiy o‘qish uchun tavsiya etilgan matеriallar qayta ishlandi, darslikning illyustratsiyasi yangilandi.
4-sinfdagi avval ikki soat belgilangan 9 ta mavzuga (“Vatan”, “Qadrdon maktabim”, “Bog‘da”, “Kuzgi ishlar”, “Bozorda”, “Do‘konda”, “Kitob”, “Yil fasllari va ob-havo”, “Bahor kеldi”, “Assalom, Navro‘z!”) qo‘shimcha bir soatdan ajratildi. Har bir soatga “Uyga vazifa”, “Mustaqil ish” ruknlari bеrildi. Darslik to‘rt xil rangda ishlandi. Qoida, lug‘at, mashq ichida bеrilgan dialoglar rangli ramkalarga olindi. 
6-sinf darsligining avvalgi variantida har biri ikki soatlik 14 ta mavzuga (“Obod o‘lkam”, “Bilim — xazina”, “Muzеyda”, “Kutubxonada”, “Tabiat va iqlim”, “Chimyon tog‘larida”, “Ona yurt posbonlari”, “Bahorgi ishlar”, “Milliy taomlar”, “Navro‘z udumlari”, “Dam olish rеjasi”, “Ona shahrim”, “Buyuk astronom”, “Bobom xotiralari”) qo‘shimcha bir soatdan ajratildi. Grammatik mavzular o‘zgargani sababli darslik matеriallarini qayta ishlash jarayonida 137 ta mashqdan 57 tasi, 103 ta topshiriqdan 18 tasi yangilandi. Amaldagi darslikda bеrilgan jami 75 ta rasmdan 38 tasi yangi ko‘rinishga ega bo‘ldi. Nutqiy mavzular rasmlari rangli bеrildi. Dialoglarning dizayni o‘zgartirildi. 
7-sinf darsligidagi 14 ta ikki soatlik mavzuga (“Poytaxtim — faxrim”, “Ustozlar”, “Insoniy fazilatlar”, “Til bilgan – el biladi”, “Shifobaxsh o‘simliklar”, “Mahallam”, “Sport — salomatlik garovi”, “Vatanga sadoqat”, “Alishеr Navoiy”, “Ona — ulug‘ zot”, “Milliy urf-odatlarimiz”, “Suv — hayot manbayi”, “Amir Tеmur”, “Mеning orzularim”) qo‘shimcha bir soatdan ajratildi. Darslik matеriallarini qayta ishlash jarayonida 135 ta mashqdan 76 tasi, 111 ta topshiriqdan 31 tasi, 53 ta rasmdan 31 tasi yangilandi. Mashq va topshiriqlarning sharti mazmunan soddalashtirildi, lug‘atlardagi takrorlar bartaraf etildi, suhbat namunalari takomillashtirildi, imloviy, uslubiy va tеxnik kamchiliklar bartaraf etildi. Darslikni yangi o‘quv dasturlari asosida takomillashtirish jarayonida adabiy matnlar, shе’rlar yangilandi, ular yuzasidan suhbat matnlari, o‘quvchini mustaqil fikrlashga yo‘naltiradigan mantiqiy savol va topshiriqlar bеrildi. 
Sho‘ba yig‘ilishlarida mazkur o‘zgarishlar amaliyotchilarga yеtkazilishi va muhokama uyushtirilishi lozim. Darsliklar bilan ishlashda, avvalo, o‘quvchilarda kompеtеnsiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan DTS va o‘quv dasturida bеlgilangan talablarni jiddiy o‘rganib chiqish, nutqiy mavzular va grammatik bilimlarning mazmun-mohiyati orqali darslarni rеjalashtirish, suhbat namunalari bo‘yicha o‘quvchini o‘zaro muloqotga yo‘llash, matn ustida ishlashda mantiqiy savol va topshiriqlarni o‘rtaga tashlash, lug‘at bilan ishlashga o‘rgatish kеrak. Dars va darsdan tashqari mashg‘ulotlarda slaydlar, vidеolavhalar, multimеdia, elеktron darsliklar va qo‘llanmalardan foydalanishni yo‘lga qo‘yish ham o‘ta muhim. 
O‘qituvchilar “Kuzgi ishlar” (4-sinf), “Mashhur kishilar”, “Shahar bo‘ylab sayohat” (5-sinf), “O‘zbеkistonning tarixiy shaharlari” (6-sinf) mavzusidagi vidеodarslardan, 2-, 3-, 4-sinflar uchun yaratilgan multimеdia vositalaridan unumli foydalanishi mumkin. 
Ta’lim rus va qardosh tillarda olib boriladigan maktablarning 4-sinflariga o‘qituvchilar uchun “O‘zbеk tili” (H.Bakiyеva va b.) mеtodik qo‘llanmasi multimеdia vositasi bilan chop etildi. Mеtodik qo‘llanma qayta ishlanib, takomillashtirilgan 4-sinf “O‘zbеk tili” (A.Rafiyеv, G.Muhammadjonova) darsligi asosida ishlab chiqilgan. Unda o‘zbеk tilini o‘qitishda ilg‘or pеdagogik va axborot tеxnologiyalaridan foydalanishning maqsad va vazifalari, o‘quv dasturida bеlgilangan nutqiy mavzular bo‘yicha namunaviy dars ishlanmalari joy olgan. Mеtodik qo‘llanmada tavsiya etilgan animatsiyalar orqali o‘quvchilarga havola qilinayotgan turli mavzudagi tasvirlar matnda o‘qitiladigan so‘z va gaplarni talaffuz qilish, gap ichida qo‘llash mumkin bo‘lmagan so‘zlarni rasm orqali nutqiga kiritish imkonini bеradi. Ko‘rilgan diafilm, tinglangan hikoya va ertaklar, kuzatilgan rasmlar o‘quvchilarda so‘zlovchi nutqini diqqat bilan tinglash va fikrning nima haqida ekanligini tushunish ko‘nikmasini o‘stirishga yordam bеradi. Qo‘llanmada foydalanilgan “Intеraktiv mashq”, “Tеst” kabi ta’limiy o‘yinlar, nutqiy mavzular asosida vidеorolik, boshqotirmalarning bеrilishi o‘quvchilarning o‘zbеk tilini o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini o‘stiradi. 
Avgust kеngashlarining sho‘ba yig‘ilishlarida muhokama qilish va tajriba almashish hamda kеlgusidagi vazifalarni bеlgilab olish uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi: 
1. Kompеtеnsiyaviy yondashuvga yo‘naltirilgan DTS va o‘quv dasturlarining mazmun-mohiyati. 
2. Tayanch va fanga oid kompеtеnsiyalarning dars ishlanmasiga singdirilishi yuzasidan muhokama.
3. “Mustaqillik darslari”ni tashkil etishda o‘qituvchining mahorati.
4. O‘quvchilarda kitobxonlik madaniyatini shakllantirish — davr talabi.
5. Boshlang‘ich sinflarda ertaklar orqali o‘quvchilarni kitob o‘qishga qiziqtirish yo‘llari. 
6. O‘quvchilarda tayanch kompеtеnsiyalarni shakllantirish yo‘llari.
7. Fikrni yozma bayon qilish orqali savodxonlikka erishish.
8. Takomillashtirilgan darsliklarning o‘ziga xos jihatlari.
9. Matn bilan ishlashda axborot tеxnologiyalarining o‘rni.
O‘zbеk tili fani o‘qituvchilari zimmasiga ertangi kunimizning tayanchi va suyanchi bo‘lmish yosh avlodni yangicha, mustaqil fikrlaydigan, zamonaviy bilim va kasb-hunarlarni puxta egallagan, Vatanimiz taqdiri va kеlajagi yo‘lida mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishga qodir insonlar etib tarbiyalashdеk mas’uliyatli vazifa yuklangan. Anjumanlarda shu mas’uliyat sezilib turishi lozim.
Boshlang‘ich ta’lim
Boshlang‘ich ta’lim umumiy o‘rta ta’limning poydevori hisoblanadi. Shu bois mamlakatimizda boshlang‘ich ta’lim sifatini oshirishga alohida e’tibor berilmoqda. O‘qituvchilar darsda ilg‘or pedagogik texnologiyalar va o‘qitishning interfaol usullaridan keng foydalanmoqda. Har bir ta’lim muassasasida boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun qiziqarli o‘quv-metodik adabiyotlar, jumladan, elektron resurslarning katta zaxirasi mavjud.
Sifatli ta’limiy faoliyatni multimedia materiallari orqali tashkil etish an’anaviy uslublarga nisbatan afzalligini o‘qituvchilar anglab yetdi. Noan’anaviy dars olib borish natijasida o‘quvchilarning fikrlash qobiliyati o‘sadi; bir vaqtning o‘zida ham ko‘radi, ham eshitadi; o‘quvchilarga ko‘proq bilim beriladi; darslarning samaradorligi oshadi; boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining kompyuter savodxonligi shakllanadi; darslarda toliqib qolmasligi uchun didaktik materiallarni animatsiyalar orqali ko‘rsatish imkoniyati mavjud; o‘rganilayotgan materiallarni kichik lavhalarga ajratgan holda yoki qayta namoyish etish mumkin.
Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining kasbiy salohiyati va ma’lumot darajasi, zamonaviy ta’lim metodikasini bilishi ta’lim sifatini oshirishda muhim ahamiyatga ega. Afsuski, ayrim o‘qituvchilar hali ham dars jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va multimedia vositalaridan, ta’lim tizimiga oid saytlarda berilgan metodik tavsiyalardan yetarlicha foydalanmayapti.
Yangi o‘quv yilida boshlang‘ich ta’limni takomillashtirish orqali o‘quv-tarbiya jarayoni sifati va samaradorligini oshirishga oid bir qator dolzarb muammolarga yechim topishimiz kerak. Bular:
— boshlang‘ich ta’limning kompetensiyaviy yondashuv asosida ishlangan o‘quv dasturlarini bosqichma-bosqich amaliyotga tatbiq etish, ya’ni 2017-2018-o‘quv yilidan 1—4-sinflarda va 2018-2019-o‘quv yilidan 2—3-sinflarda amaliyotga joriy qilish;
—2017-2018-o‘quv yilidan 1—4-sinf va 2018-2019-o‘quv yilidan 2—3-sinf darslik va o‘quv qo‘llanmalarining mazmuni kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan davlat ta’lim standarti va o‘quv dasturiga mos bo‘lishini ta’minlash hamda o‘qituvchilarni bu jarayonga o‘quv seminarlari va malaka oshirish kurslari orqali tayyorlash;
— kasbiy kompetentliligini, bolalar psixologiyasi, hozirgi zamon boshlang‘ich ta’lim pedagogikasi va bu sohadagi ilg‘or tajribalar, boshlang‘ich ta’lim konsepsiyasi hamda kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan DTS va o‘quv dasturlari talablarining bajarilishiga erishish;
— dars jarayonida ilg‘or pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida 1—4-sinf o‘qituvchilari uchun yaratilgan metodik qo‘llanmalar hamda darsliklarning multimedia ilovalaridan barcha boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining samarali va to‘liq foydalanishiga erishish; 
— ta’lim-tarbiya jarayoni, dars mashg‘ulotlarining sifatli tashkil etilishini ta’minlash maqsadida o‘qituvchining kasb mahoratini oshirish;
— joylarda oliy ta’lim muassasalari hamda hududiy xalq ta’limi xodimlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish institutlari professor-o‘qituvchilarini biriktirgan holda umumiy o‘rta ta’lim muassasalari negizida boshlang‘ich ta’lim sifat-samaradorligini oshirishga qaratilgan “Mahorat maktablari” faoliyatini takomillashtirib borish. To‘plangan samarali ish tajribalarini va ilg‘or pedagogik texnologiyalarni barcha umumta’lim maktablari boshlang‘ich sinf o‘qituvchilariga harakatdagi o‘quv seminarlari orqali yetkazish.
Avgust kengashining boshlang‘ich ta’lim bo‘yicha sho‘ba yig‘ilishlarida quyidagi mavzularda bahs va munozaralar o‘tkazish tavsiya etiladi: 
1.	2017-2018-o‘quv yilida boshlang‘ich ta’limda kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan DTS va o‘quv dasturlari asosida boshlang‘ich ta’limni tashkil etishning dolzarb masalalari.
2.	1-sinf o‘quvchisining o‘quv jarayoniga moslashuvini ta’minlash.
3.	Boshlang‘ich sinflarda iqtidorli bolalar bilan tizimli ishlash yo‘llari.
4.	Boshlang‘ich sinflarda matematika faniga dasturlashning sodda elementlarini singdirib o‘qitish masalalari.
5.	Ona tili darslarida o‘quvchilarning yozma nutq malakalarini rivojlantirish.
6.	“Atrofimizdagi olam” va “Tabiatshunoslik” fanlarini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarda tayanch va fanga oid kompetensiyalarni shakllantirish.
7.	Kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan DTS va o‘quv dasturlari asosida 1—4-sinf darslik va o‘quv qo‘llanmalariga kiritilgan o‘zgarishlar haqida.
8.	4-sinf o‘qituvchilari uchun yaratilgan 7 nomdagi metodik qo‘llanma va darsliklarning multimedia ilovalaridan foydalanish yo‘llarini o‘rgatish. 
9.	Boshlang‘ich ta’limning ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha vazifalari va tarbiyaviy soatlarni sifatli tashkil etish.
10.	O‘z ustida ishlash — o‘qituvchining kasbiy pedagogik mahoratini oshirishning asosiy omili.
11.	Boshlang‘ich sinflarda fanlararo integratsiya masalalari.
12.	Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kitobxonlik madaniyatini shakllantirish.
13.	O‘quvchilar bilimidagi bo‘shliqlarni aniqlash va ularni bartaraf etish yo‘llari.
14.	O‘quvchilarning og‘zaki nutqini rivojlantirishda “O‘qish kitobi” darsliklari multimediali ilovalarining o‘rni.
15.	Masofaviy videoseminarlar orqali fanga tegishli bo‘lgan ma’lumotlardan foydalanish.
16.	O‘quvchilarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etishning samarali usullari.    
Shuningdek, ijodkor boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari hamda “Yilning eng yaxshi fan o‘qituvchisi” ko‘rik-tanlovi g‘oliblarining ilg‘or ish tajribasidan keng foydalanish maqsadga muvofiqdir.

Informatika va axborot texnologiyalari
Yangi o‘quv yilida informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘qitishda 2016-2017-o‘quv yilida amalga oshirilgan ishlarni xulosalash, yutuq va kamchiliklarni e’tiborga olish, yangi o‘quv yilida amalga oshirilishi zarur bo‘lgan vazifalarni rejalashtirish, avgust kengashi sho‘ba yig‘ilishini yuqori saviyada tashkil etish yaxshi samara beradi. 
O‘qituvchilar umumta’lim fanlarini o‘qitishning uzluksizligi va izchilligini ta’minlash, zamonaviy metodologiyasini yaratish, majmualarning yangi avlodini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish, Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-apreldagi 187-sonli qarori haqida to‘liq tasavvurga ega bo‘lishlari kerak. Mazkur fan “Informatika va axborot texnologiyalari” deb nomlangani, o‘quv rejaga 5—7-sinflar uchun dars soatlari davlat ixtiyoridagi soatdan ajratilgani, sinflarni ikki guruhga bo‘lib o‘qitish imkoniyati yaratilganligini o‘qituvchilar his etishi kerak. Ularni fan va texnika olamida ro‘y berayotgan so‘nggi yangiliklar bilan tanishtirish zarur. 
Yuqoridagilardan kelib chiqib, avgust kengashlari sho‘ba yig‘ilishida quyidagilarga alohida e’tibor qaratishni tavsiya etamiz:
— umumiy o‘rta ta’limning tayanch o‘quv rejasi;
— umumiy o‘rta ta’limning o‘quv dasturi;
— umumiy o‘rta ta’limning malaka talablari;
—	baholash tizimi.
Umumiy o‘rta ta’lim maktablari informatika va axborot texnologiyalari ta’limida o‘rganilgan o‘quv materiallarining 2017-2018-o‘quv yilidan 10—11-sinflardagi hamda akademik litsey va kasb-hunar kollejlaridagi informatika va axborot texnologiyalari ta’limida takrorlanmasligi, o‘quvchilarning yosh va psixologik xususiyatlari, umumiy o‘rta ta’lim tayyorgarligiga mos kelishi hamda informatikaga oid tushunchalarning asta-sekin oddiydan murakkabga shakllantirilishi e’tiborga olingan. 
Fanni o‘qitishda rivojlangan davlatlarda keng qo‘llanilayotgan STEM (siene, technology, engeenering and mathyematis — fan, texnologiya, muhandislik va matematika) o‘qitish konsepsiyasiga hamda dasturlashning tayanch tushunchalarini (mantiqiy amallar, algoritmlar, blok-sxemalar va hokazo) shakllantirish metodologiyasiga tayanish maqsadga muvofiq. 
O‘quv dasturida fanlararo integratsiyaga katta ahamiyat berilgan. Informatika va axborot texnologiyalari fanini “Iqtisodiy bilim asoslari”, “Tejamkorlik saboqlari” kurslaridagi misol va topshiriqlarni yechish orqali o‘zaro integrallab o‘rgatish mumkin. 
O‘qituvchilar taqvim mavzu reja tuzishda quyidagilarga e’tibor berishi tavsiya qilinadi:
— mavzular ketma-ketligi;
— mavzudagi bilim, ko‘nikmalarni ajratilgan vaqtda to‘liq bayon etib berish imkoni;
—	topshiriqlarda kompetensiya elementlarini shakllantirilishga.
Kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan o‘quv dasturini jarayonga tatbiq etishga e’tibor qaratilishi sho‘ba yig‘ilishida o‘qituvchilarning o‘zaro fikr almashishi orqali ma’lumot jamlash va yo‘riqnoma shakllantirilishiga olib keladi. Yig‘ilishda ko‘pi bilan ikkita asosiy masalani kun tartibiga qo‘yish va qolgan masalalarni muhokama davomida muammo ko‘rinishida kiritish va yechimiga o‘zaro bahs-munozara orqali erishilishi kerak. Sho‘ba yig‘ilishi qiziqarli o‘tishi uchun ko‘proq o‘qituvchi fikrini tinglash va olib borilayotgan ijodiy yangiliklarni qo‘llab-quvvatlash katta ahamiyatga ega. 
Dunyo sanoatining 1980- yildan elektronika, mikrosxemalarga o‘tishi va yangi operatsion sistemalar joriy etilishi, rivojlangan davlatlarda elektron hukumatning jadal qo‘llanishi muhandislik ta’limiga ehtiyojni oshirib yubordi. Shuning uchun yangi o‘quv yilidan boshlang‘ich sinflarning matematika darslarida dasturlash elementlaridan ilk saboqlar kiritilmoqda. 
Fan mazmunini yoritishda elektron axborot-ta’lim resurslaridan foydalanib dars samaradorligiga erishgan o‘qituvchilarning ishlarini sho‘ba yig‘ilishlarida o‘rganish va doimiy uchrab kelayotgan muammolarni bartaraf etishga qaratilgan masalani muhokamaga qo‘yish maqsadga muvofiq. 
Sho‘ba yig‘ilishlarida o‘quvchilarning darslikdagi mavzularni to‘liq o‘zlashtirishida qanday to‘siq yoki sabablar mavjudligini ham muhokama qilish muhim. 2017-2018-o‘quv yilida 6—7-sinf darsliklari yanada takomillashtirilib, unda o‘quvchi yosh xususiyati hisobga olingani, bu darslik amaldagi DTS va o‘quv dasturiga mosligi haqida fikr almashiladi. 
Umumta’lim maktablarida mavjud texnika vositalaridan o‘quv jarayonida oqilona foydalanishni yo‘lga qo‘yish, qolaversa, soha xodimlari boshqa fanlarda ham AKTni qo‘llash bo‘yicha targ‘ibotchi bo‘lishini tushuntirib berish kerak. 
Hozirgi yosh avlod zamonaviy texnika va texnologiyalarni yaxshi biladi. Ular an’anaviy uslublarda emas, balki audio, video, animatsiyalarga boy multimediali, turli axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida ta’lim olishni istashmoqda. Mana shu talablardan kelib chiqqan holda, respublikamizda elektron darsliklar va qo‘shimcha adabiyotlar hamda elektron resurslarni ishlab chiqish, ularni ta’lim jarayoniga tatbiq etish yo‘lga qo‘yilgan.
Elektron axborot-ta’lim resursi (EATR) zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida o‘quv uslubini, mustaqil ta’lim olishning samarali usullarini qo‘llash orqali o‘quv materiallari va ilmiy ma’lumotlarni har tomonlama chuqur o‘zlashtirishga mo‘ljallangan elektron manbadir. U o‘quvchida mustaqil ta’lim olish, ijodiy fikrlash malaka va ko‘nikmalarini shakllantiradi. 
Bugungi kunda EATRlar nafaqat soha mutaxassislari tomonidan, balki o‘quvchi va o‘qituvchilar tomonidan ham yaratilayotgani kishini quvontiradi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev joriy yil 30-iyun kuni «O‘zbekiston Respublikasida axborot texnologiyalari sohasini rivojlantirish uchun shart-sharoitlarni tubdan yaxshilash chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi farmonni imzoladi. 
Mazkur farmon sohada qator imkoniyatlarni yaratadiki, uning mazmun-mohiyatini avgust kengashlarida atroflicha o‘rganish maqsadga muvofiq.
Ushbu talablardan kelib chiqib, dastur tuzishga layoqatli o‘quvchilarni ajratib olish, ularning iqtidorlarini ro‘yobga chiqarishlariga ko‘maklashish, munosib rag‘batlantirish kerak. 
Sho‘ba yig‘ilishlarida fanni o‘qitishdagi muammolar, ularning yechimi, darslarni tajriba-tadqiqotdan o‘tgan ilg‘or pedagogik texnologiyalar asosida tashkil qilish, o‘quv jarayonida o‘quvchilarda mustaqil fikrlash kompetensiyasini shakllantirishga yo‘naltirilgan masalalarni kompyuter yordamida yechish mashqlarini o‘tkazish, elektron axborot-ta’lim resurslari, multimediali o‘quv filmlari hamda qo‘shimcha qo‘llanmalardan oqilona foydalanish maqsadga muvofiq.
Yangi o‘quv yilida informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘qitishda 2016-2017-o‘quv yilida amalga oshirilgan ishlarni xulosalash, yutuq va kamchiliklarni e’tiborga olish, yangi o‘quv yilida amalga oshirilishi zarur bo‘lgan vazifalarni rejalashtirish, avgust kengashi sho‘ba yig‘ilishini yuqori saviyada tashkil etish yaxshi samara beradi. 
O‘qituvchilar umumta’lim fanlarini o‘qitishning uzluksizligi va izchilligini ta’minlash, zamonaviy metodologiyasini yaratish, majmualarning yangi avlodini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish, Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-apreldagi 187-sonli qarori haqida to‘liq tasavvurga ega bo‘lishlari kerak. Mazkur fan “Informatika va axborot texnologiyalari” deb nomlangani, o‘quv rejaga 5—7-sinflar uchun dars soatlari davlat ixtiyoridagi soatdan ajratilgani, sinflarni ikki guruhga bo‘lib o‘qitish imkoniyati yaratilganligini o‘qituvchilar his etishi kerak. Ularni fan va texnika olamida ro‘y berayotgan so‘nggi yangiliklar bilan tanishtirish zarur. 
Yuqoridagilardan kelib chiqib, avgust kengashlari sho‘ba yig‘ilishida quyidagilarga alohida e’tibor qaratishni tavsiya etamiz:
— umumiy o‘rta ta’limning tayanch o‘quv rejasi;
— umumiy o‘rta ta’limning o‘quv dasturi;
— umumiy o‘rta ta’limning malaka talablari;
—	baholash tizimi.
Umumiy o‘rta ta’lim maktablari informatika va axborot texnologiyalari ta’limida o‘rganilgan o‘quv materiallarining 2017-2018-o‘quv yilidan 10—11-sinflardagi hamda akademik litsey va kasb-hunar kollejlaridagi informatika va axborot texnologiyalari ta’limida takrorlanmasligi, o‘quvchilarning yosh va psixologik xususiyatlari, umumiy o‘rta ta’lim tayyorgarligiga mos kelishi hamda informatikaga oid tushunchalarning asta-sekin oddiydan murakkabga shakllantirilishi e’tiborga olingan. 
Fanni o‘qitishda rivojlangan davlatlarda keng qo‘llanilayotgan STEM (siene, technology, engeenering and mathyematis — fan, texnologiya, muhandislik va matematika) o‘qitish konsepsiyasiga hamda dasturlashning tayanch tushunchalarini (mantiqiy amallar, algoritmlar, blok-sxemalar va hokazo) shakllantirish metodologiyasiga tayanish maqsadga muvofiq. 
O‘quv dasturida fanlararo integratsiyaga katta ahamiyat berilgan. Informatika va axborot texnologiyalari fanini “Iqtisodiy bilim asoslari”, “Tejamkorlik saboqlari” kurslaridagi misol va topshiriqlarni yechish orqali o‘zaro integrallab o‘rgatish mumkin. 
O‘qituvchilar taqvim mavzu reja tuzishda quyidagilarga e’tibor berishi tavsiya qilinadi:
— mavzular ketma-ketligi;
— mavzudagi bilim, ko‘nikmalarni ajratilgan vaqtda to‘liq bayon etib berish imkoni;
—	topshiriqlarda kompetensiya elementlarini shakllantirilishga.
Kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan o‘quv dasturini jarayonga tatbiq etishga e’tibor qaratilishi sho‘ba yig‘ilishida o‘qituvchilarning o‘zaro fikr almashishi orqali ma’lumot jamlash va yo‘riqnoma shakllantirilishiga olib keladi. Yig‘ilishda ko‘pi bilan ikkita asosiy masalani kun tartibiga qo‘yish va qolgan masalalarni muhokama davomida muammo ko‘rinishida kiritish va yechimiga o‘zaro bahs-munozara orqali erishilishi kerak. Sho‘ba yig‘ilishi qiziqarli o‘tishi uchun ko‘proq o‘qituvchi fikrini tinglash va olib borilayotgan ijodiy yangiliklarni qo‘llab-quvvatlash katta ahamiyatga ega. 
Dunyo sanoatining 1980- yildan elektronika, mikrosxemalarga o‘tishi va yangi operatsion sistemalar joriy etilishi, rivojlangan davlatlarda elektron hukumatning jadal qo‘llanishi muhandislik ta’limiga ehtiyojni oshirib yubordi. Shuning uchun yangi o‘quv yilidan boshlang‘ich sinflarning matematika darslarida dasturlash elementlaridan ilk saboqlar kiritilmoqda. 
Fan mazmunini yoritishda elektron axborot-ta’lim resurslaridan foydalanib dars samaradorligiga erishgan o‘qituvchilarning ishlarini sho‘ba yig‘ilishlarida o‘rganish va doimiy uchrab kelayotgan muammolarni bartaraf etishga qaratilgan masalani muhokamaga qo‘yish maqsadga muvofiq. 
Sho‘ba yig‘ilishlarida o‘quvchilarning darslikdagi mavzularni to‘liq o‘zlashtirishida qanday to‘siq yoki sabablar mavjudligini ham muhokama qilish muhim. 2017-2018-o‘quv yilida 6—7-sinf darsliklari yanada takomillashtirilib, unda o‘quvchi yosh xususiyati hisobga olingani, bu darslik amaldagi DTS va o‘quv dasturiga mosligi haqida fikr almashiladi. 
Umumta’lim maktablarida mavjud texnika vositalaridan o‘quv jarayonida oqilona foydalanishni yo‘lga qo‘yish, qolaversa, soha xodimlari boshqa fanlarda ham AKTni qo‘llash bo‘yicha targ‘ibotchi bo‘lishini tushuntirib berish kerak. 
Hozirgi yosh avlod zamonaviy texnika va texnologiyalarni yaxshi biladi. Ular an’anaviy uslublarda emas, balki audio, video, animatsiyalarga boy multimediali, turli axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida ta’lim olishni istashmoqda. Mana shu talablardan kelib chiqqan holda, respublikamizda elektron darsliklar va qo‘shimcha adabiyotlar hamda elektron resurslarni ishlab chiqish, ularni ta’lim jarayoniga tatbiq etish yo‘lga qo‘yilgan.
Elektron axborot-ta’lim resursi (EATR) zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida o‘quv uslubini, mustaqil ta’lim olishning samarali usullarini qo‘llash orqali o‘quv materiallari va ilmiy ma’lumotlarni har tomonlama chuqur o‘zlashtirishga mo‘ljallangan elektron manbadir. U o‘quvchida mustaqil ta’lim olish, ijodiy fikrlash malaka va ko‘nikmalarini shakllantiradi. 
Bugungi kunda EATRlar nafaqat soha mutaxassislari tomonidan, balki o‘quvchi va o‘qituvchilar tomonidan ham yaratilayotgani kishini quvontiradi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev joriy yil 30-iyun kuni «O‘zbekiston Respublikasida axborot texnologiyalari sohasini rivojlantirish uchun shart-sharoitlarni tubdan yaxshilash chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi farmonni imzoladi. 
Mazkur farmon sohada qator imkoniyatlarni yaratadiki, uning mazmun-mohiyatini avgust kengashlarida atroflicha o‘rganish maqsadga muvofiq.
Ushbu talablardan kelib chiqib, dastur tuzishga layoqatli o‘quvchilarni ajratib olish, ularning iqtidorlarini ro‘yobga chiqarishlariga ko‘maklashish, munosib rag‘batlantirish kerak. 
Sho‘ba yig‘ilishlarida fanni o‘qitishdagi muammolar, ularning yechimi, darslarni tajriba-tadqiqotdan o‘tgan ilg‘or pedagogik texnologiyalar asosida tashkil qilish, o‘quv jarayonida o‘quvchilarda mustaqil fikrlash kompetensiyasini shakllantirishga yo‘naltirilgan masalalarni kompyuter yordamida yechish mashqlarini o‘tkazish, elektron axborot-ta’lim resurslari, multimediali o‘quv filmlari hamda qo‘shimcha qo‘llanmalardan oqilona foydalanish maqsadga muvofiq.

Geografiya  
Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-apreldagi “Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 187-sonli qarori asosida geografiya fanini o‘qitishga ham bir qator o‘zgarishlar kiritildi. O‘quv dasturi takomillashtirildi. Avgust kengashlarida o‘qituvchilarni quyidagi yangiliklardan boxabar etish kelgusi o‘quv yilida dars sifatini oshiradi:
	umumiy o‘rta ta’limda geografiya o‘quv fanini o‘qitishning asosiy maqsad va vazifalari, o‘quvchilarda tayanch hamda fanga oid umumiy kompetensiyalarni shakllantirish; jamiyat va tabiatning o‘zaro bog‘liqligi, geografik obyektlar, jarayon va hodisalar, yer yuzining tabiiy manzarasi, aholisi, xo‘jaligi, tabiatdan oqilona foydalanish, global ekologik muammolar haqida fikr-mulohaza yuritishga o‘rgatish, tabiatni qadrlash va muhofaza qilish orqali o‘quvchilarda ekologik madaniyatni, olgan nazariy bilimlarini amalda qo‘llash mahoratini oshirish; 
	o‘quvchilar qalbida Vatanga muhabbat hissini uyg‘otish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni tarkib toptirish, mustaqil o‘qib-o‘rganish, muomala, huquqiy va media madaniyatga, kasbiy hamda iqtisodiy rejalarni tuza olish, fan va texnika yangiliklaridan foydalana olish layoqatini shakllantirish;
	ta’lim sohasidagi jahon andozalari va milliy rivojlanish manfaatlariga mos bilimlarni egallash va ulardan kundalik hayotida foydalana olishga o‘rgatish. 
Geografiya fanidan takomillashgan DTS asosida 5—9-sinflarning o‘quv dasturlariga ayrim yangi mavzular hamda amaliy mashg‘ulot darslari kiritilib, takror mavzular chiqarildi.
Har bir sinfda o‘rganiladigan bo‘lim, bob va mavzular ketma-ketlikda alohida soatlarda berilib, fanga oid kompetensiyalarning shakllanganlik darajasini aniqlash maqsadida mavzular kesimida nazorat ishi hamda takrorlash soatlari berildi. “Hayot xavfsizligi asoslari”, “Tejamkorlik saboqlari” va “Iqtisodiy bilim asoslari” kurslarining mavzulari singdirildi.
Geografiya ta’limida o‘rganiladigan tabiiy va ijtimoiy hodisalar, tushunchalar, qonuniyatlarni maktab darsliklarida sodda va aniq bayon etish kerak. Bunda asosiy e’tiborni o‘quvchilarning yosh va psixologik xususiyatlarini hamda bilim olish, o‘quv materialini tushunish, o‘zlashtirish imkoniyatiga qaratish lozim.
Yangi darsliklar o‘quvchilarda bilim, malaka va ko‘nikmalar bilan birga kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgani uchun 2017-2018-o‘quv yilidan bosqichma-bosqich joriy etilayotgan DTSga mos ravishda tegishli sinflar uchun darsliklar yaratildi. 
Yangi o‘quv yilida 6-7-sinflar uchun tayyorlangan “Geografiya” darsliklari qayta ishlanib, 7 tilda chop etildi. Ularga kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan savol va topshiriqlar, xaritalar, rasmlar kiritildi. Multimedia umumta’lim dasturlarini rivojlantirish markazi bilan hamkorlikda 6-7-sinflarda mavzular kesimida multimedia ilovalari ham yaratildi (ilovalar www.multimedia.uz saytiga joylashtirilаdi).
 Yangiliklarni o‘qituvchilarga yetkazish, ta’lim sifatini oshirish, o‘quvchilarda kompetensiyalarni shakllantirish maqsadida mavzularga doir amaliy mashg‘ulotlar, geografik o‘quv atlaslari va xaritalar bilan ishlashni yo‘lga qo‘yish, darsdan tashqari to‘garak mashg‘ulotlarini jonlantirish lozim.
 Avgust kengashlarining sho‘ba yig‘ilishlarida o‘qituvchilar bilan quyidagi vazifalarni muhokama qilish tavsiya etiladi:
	 geografiya fanidan kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan o‘quv dasturidagi o‘zgarishlar haqida fikrlashish. Jumladan, 6-sinf o‘quv dasturida ko‘proq mavzular ketma-ketligiga amal qilindi. “Amaliy mashg‘ulot” darsi uchun ajratilgan 7 soat hisobidan 9-10-mavzu: “Atmosfera. Yerning iqlim mintaqalari”, “Yer yuzi aholisi, irqlar”, “Dunyo okeani tubining relyefi”, “Afrika materigi aholisi va uning tabiatga ta’siri”, “Avstraliya materigi aholisi va uning tabiatga ta’siri”, “Janubiy Amerika aholisi”, “Shimoliy Amerika aholisi”, “G‘arbiy va Sharqiy Sibir” mavzulari kiritildi. “Okeaniya” mavzusi takrorlash darsi hisobidan 2 soatga ajratib berildi va hokazo. 
7-sinf o‘quv dasturida “Geografik xaritalar. Vaqt hisobi” nomli 7 soatdan iborat 2-bobning 1 soati amaliy mashg‘ulot uchun berildi. “O‘rta Osiyoning hududiy tavsifi” nomli 7-bobning 3 soatidan 1 soati “O‘rta Osiyoning ekologik muammolari va tabiatini muhofaza qilish” mavzusiga berildi. “O‘zbekistonning tabiiy geografik o‘lkalari tavsifi”ga ajratilgan 3 soat hisobidan esa “Yil fasllari”, “Iqlim resurslari”, “Orol tabiiy geografik okrugi”, “Amaliy mashg‘ulot” mavzulari kiritildi. 

Avgust kengashlarida quyidagilarga e’tibor qaratish maqsadga muvofiq.
	kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan o‘quv dasturlari asosida o‘quvchilarda shakllantiriladigan kompetensiyalarga e’tibor qaratish;
	fan yo‘nalishi bo‘yicha respublikamizdagi  tajribali o‘qituvchilar bilan hamkorlikda o‘quvchilarda kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan ochiq darslar tashkil etish; 
	2017-2018-o‘quv yilidan umumta’lim maktablari uchun kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan DTS va o‘quv dasturi asosida qayta ishlanib, nashrdan chiqarilgan 6-7-sinf “Geografiya”  darsliklaridagi o‘zgarishlar va undan amaliyotda foydalanishni yo‘lga qo‘yish haqida davra suhbati tashkil etish; 
	kompetensiyaviy yondashuv asosida o‘quvchilarning fanga qiziqishini oshirish va kurs materiallarini o‘zlashtirishini osonlashtirish maqsadida darslarni zamonaviy shaklda tashkil etish, aniq va tabiiy fanlar yo‘nalishida o‘tkazilgan respublika forumi tavsiyalari asosida bilimlar bellashuvi monitoringida aniqlangan bo‘shliqlarni to‘ldirish;
	dars jarayonida o‘quvchilarni atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy boyliklarni asrab-avaylashga o‘rgatish, suv, gaz va elektr energiyasini tejab ishlatishning ahamiyati to‘g‘risida ma’lumotlar berib borish maqsadida 5—9-sinf o‘quvchilari uchun “Tejamkorlik saboqlari” nomli o‘quv-tarbiyaviy mashg‘ulotlarni tashkil etish. Dastur va tavsiyalar asosida namunali dars ishlanmalari tayyorlash va ochiq darslar tashkil etish. 
O‘quvchilar bilimidagi bo‘shliqlarni to‘ldirish uchun quyidagi mavzular bo‘yicha amaliy mashg‘ulotlarni tashkil etish va ochiq darslar o‘tkazish tavsiya etiladi:
	“Yo‘nalish azimuti va masofani o‘lchash”, “Havo harorati va bosimi”, “Havo namligi va yog‘inlar”, “Soat mintaqalari va vaqt hisobi”, “Aholi”, “Yoqilg‘i-energetika va kimyo majmuasi”, “Rangli metallurgiya” mavzulari yuzasidan zamonaviy usullar va AKT yordamida amaliy mashg‘ulotlar va ochiq darslar tashkil etish; 
 	“Dunyo okeani, iqlimiy, kosmik, biologik va rekreatsion resurslar, atrof-muhitning ifloslanishi”, “Jahon aholisi soni va uning ko‘payishi, urbanizatsiya jarayoni va shaharlarning rivojlanishi”, “Sanoat tarmoqlari geografiyasi”, “Xalqaro iqtisodiy aloqalar” kabi mavzularda ilg‘or ish tajribaga ega bo‘lgan o‘qituvchilar tomonidan bo‘shliqlarni to‘ldirish bo‘yicha tavsiyalar, namunali dars ishlanmalari tayyorlashni  yo‘lga qo‘yish;
	dars jarayonida darslik hamda geografiya fanidan yaratilgan videodarslar, o‘quv filmlari, multimedia resurslaridan oqilona foydalanish;
	o‘z o‘lkasining tarixi, tabiiy va iqtisodiy geografiyasi, madaniy yodgorliklari, tabiatini muhofaza qilish, madaniy va milliy merosini o‘rganishda ekologik madaniyatni shakllantirish maqsadida o‘quvchilarni o‘z ustida ishlashga, bo‘sh vaqtdan unumli foydalanishiga qaratilgan “Yosh o‘lkashunos”, “Yosh sayyoh”, “Muzeyshunoslik” to‘garaklariga jalb etish yuzasidan o‘qituvchilarga tavsiyalar berish. 

Ushbu vazifalarni amalga oshirish maqsadida avgust kengashlarida quyidagi mavzularda sho‘ba yig‘ilishlarini o‘tkazishni tavsiya etamiz:
1.	Kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan o‘quv dasturlariga kiritilgan o‘zgarishlar va uning asosida taqvim-mavzu rejalar tuzishda o‘quvchilarda shakllantiriladigan kompetensiyalar.
2.	Kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan darslarni tashkil etish va uning texnologik xaritasini tuzish bo‘yicha tavsiyalar berish.
3.	Yangi o‘quv dasturi asosida chop etilgan darsliklar va ulardan samarali foydalanishni tushuntirish.
4.	Geografiya fanini o‘qitishning sifat-samaradorligini oshirishda o‘qituvchilarning asosiy vazifalari haqida ma’lumot berish.
5. O‘quvchilarda globus, geografik atlas va xaritalardan foydalana olish kompetensiyasini shakllantirishda o‘qituvchining kasbiy mahoratini oshirish.
6. O‘quvchilar bilimidagi bo‘shliqlarni to‘ldirish borasida mavzularni o‘qitishda fan yo‘nalishi bo‘yicha yaratilgan metodik qo‘llanmalar va multimedia resurslaridan foydalanish yo‘llari.
7. 5-, 7-sinf geografiya darslarida amaliy mashg‘ulotlarni tashkil etish bo‘yicha ko‘rsatmalar berish. 
8. “Tejamkorlik saboqlari” mavzulari singdirilgan o‘quv-tarbiyaviy mashg‘ulotlarni tashkil etish.
9. Fan to‘garaklarining samaradorligini oshirish maqsadida tashkil etilgan innovatsion laboratoriyalardan samarali foydalanish yo‘llarini ko‘rsatish. 
Berilgan mavzular yuzasidan sho‘ba yig‘ilishlarida davra suhbatlari, bahs-munozaralar, taqdimot darslarini o‘tkazish maqsadga muvofiq.

Fizika 

Vazirlar Mahkamasining “Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 187-sonli qaroriga ko‘ra,  fizika fanidan umumiy o‘rta ta’limning 6—9-sinflari uchun o‘quv dasturlari ishlab chiqildi va amaliyotga bosqichma-bosqich joriy etiladi. 
Fizika fani eksperimental fan bo‘lganligi bois, nazariy bilimlar amaliyotda sinab ko‘riladi. Shu sababli, umumiy o‘rta ta’lim tizimida fizika fanini o‘qitish,  tajribalar ko‘rsatish, laboratoriya mashg‘ulotlarini o‘tkazish bilan chambarchas bog‘liq. Fizika darslarida zamonaviy o‘quv-laboratoriya jihozlaridan samarali foydalanishga e’tiborni kuchaytirish, to‘garak mashg‘ulotlari va tadbirlarni o‘tkazishda kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan topshiriqlardan foydalanish, muammoli masalalarni hal etish, sohada olib borilayotgan tadqiqotlar va yangiliklar bilan o‘qituvchilarni tanishtirish maqsadida avgust kengashlarining sho‘ba yig‘ilishlarida o‘qituvchilar bilan quyidagi masalalarni fikrlashib olishni tavsiya etamiz:
	fizika fanidan o‘quvchilarda kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan 6—9-sinf o‘quv dasturlarida umumiy o‘rta ta’lim maktablari va fizika fanini chuqur o‘rganishga ixtisoslashtirilgan maktablar uchun ham mavzular ketma-ketligi, soatlar, tayanch va fanga oid kompetensiyalarni tushuntirish; 
	 fizika fani o‘quv dasturi mazmunida aks etgan mavzularni yoritishda “Hayot xavfsizligi asoslari”, “Tejamkorlik saboqlari” va “Iqtisodiy bilim asoslari” kurslarining mazmunini singdirib o‘qitish lozim.
2017-2018-o‘quv yilida 6-7-sinflar bo‘yicha takomillashtirilgan o‘quv dasturi amaliyotga joriy etiladi. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 6-7-sinflar o‘quv dasturiga quyidagi o‘zgartirishlar kiritildi: 
— 6-sinf: “Fizikada ishlatiladigan ayrim atamalar”, “Kuzatishlar va tajribalar”, “Fizik kattaliklar va ularni o‘lchash”, “O‘lchashlar va o‘lchash aniqligi”, “Jismlarning elektrlanishi”, “Elektr toki haqida tushuncha. Tok manbalari”, “Turmushda elektr tokining ahamiyati. Oddiy elektr zanjiri”, “Xonadondagi elektr asboblar. Elektr energiyasini tejash” mavzulari yangidan kiritildi. “Ichki energiya va o‘zgartirish usullari”, “Ichki yonuv dvigatellari. Bug‘ trubinasi, Reaktiv dvigatel, issiqlik mashinalari va tabiatni muhofaza qilish”, “Linzalarda tasvir yasash” mavzulari o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olib, 9-sinfga ko‘chirildi. “Suyuqlik va gazlarda harakatlanuvchi jismga ta’sir qiluvchi kuchlar” mavzusi kasb-hunar kolleji o‘quv dasturiga o‘tkazildi. “Massa va uning birliklari”, “Laboratoriya ishi. Shayinli tarozi yordamida jism massasini o‘lchash”, “Zichlik va uning birliklari. Beruniy va Xozinning zichlikni aniqlash usullari”, “Laboratoriya ishi. Qattiq jismning zichligini aniqlash” mavzulari “Mexanik hodisalar” bobidan olinib, “Modda tuzilishi haqida dastlabki ma’lumotlar” bobiga o‘tkazildi; 
— 7-sinf: “Jism tezlanishining massasiga va qo‘yilgan kuchga bog‘liqligini o‘rganish”, “Mexanik energiyaning aylanish va saqlanish qonunini o‘rganish” mavzusidagi laboratoriya ishlari, “Potensial energiya va kinetik energiyalarning aylanishi” mavzulari o‘quv dasturidan chiqarildi. “Jism kinetik energiyasining uning tezligi va massasiga bog‘liqligini aniqlash”, “Jismni ko‘tarishda va shu masofaga gorizontal ko‘chirishda bajarilgan ishni o‘lchash” laboratoriya ishlari va masalalar yechish yangidan kiritildi; 
— 2017-2018-o‘quv yilida o‘quv dasturiga kiritilgan o‘zgarishlar asosida 6-, 7-sinf fizika darsliklari qayta ishlandi. Darsliklarga kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan savol va amaliy topshiriqlar kiritilib, rasmlari rangli ko‘rinishda nashr etildi. 6-sinf darsligidagi 40 ta,  7-sinf darsligidagi 36 ta mavzuga multimedia ilovalari yaratildi (ilovalar www.multimedia.uz saytiga joylashtiriladi);
— 2017-2018-o‘quv yilida umumiy o‘rta ta’lim maktablarida P.Habibullayev va boshqalar muallifligidagi 8-, 9-sinf «Fizika» darsliklaridan foydalaniladi; 
— 2017-2018-o‘quv yilida ixtisoslashtirilgan davlat umumta’lim maktablarida N.Turdiyev muallifligidagi 6-, 7-, 8-, 9-sinf «Fizika» darsliklaridan foydalaniladi;
— Xalq ta’limi vazirligi, Respublika Ta’lim markazi, Multimedia umumta’lim dasturlarini rivojlantirish markazi hamkorligida o‘qituvchilarga axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanib darslarni tashkil etish maqsadida 8-sinf “Iste’molchilarni ketma-ket ulash”, “Iste’molchilarni parallel ulash”, 9-sinf “Atom yadrosining tuzilishi” mavzularida videodarslar yaratilib, www.multimedia.uz elektron saytiga joylashtirildi.
Fizika fanidan o‘quvchilarining DTSni o‘zlashtirish monitoringi o‘tkazilganda, o‘quvchilar bilimida quyidagi mavzularda bo‘shliqlar aniqlandi: 
	6-sinfda: “Jismlarning bosib o‘tgan yo‘lga ketgan vaqti”, “Qattiq jism, suyuqlik va gazlarning molekulalar tuzilishi”, “Molekulalar va ularning o‘lchamlari”;
	7-sinfda: “To‘g‘ri chiziqli tekis harakat tezligi”, “Harakatning grafik tasviri”, “Kinematikaning asosiy tushunchalari”, “Aylanma harakatni tavsiflaydigan kattaliklar orasidagi munosabatlar”; 
	8-sinfda: “Elektr toki ta’sirida o‘tkazgichlarning qizishi”, “Joul-Lens qonuni”, “Zanjirning bir qismi uchun Om qonuni”, “Tok kuchi va uni o‘lchash”, “Elektr maydoni”, “Elektr kuchlanish va uni o‘lchash”, “Elektr zaryadining o‘zaro ta’siri”, “Kulon qonuni”, “Rezistorlar, reostatlar, potensiometr”;
	9-sinfda: “Kristall va amorf jismlar”, “Temperatura”, “Ideal gaz molekulyar-kinetik nazariyasining asosiy tenglamasi”, “Modda miqdori”, “Ko‘zning optik xossalari”, “Ho‘llash va kapillyar hodisalar”, “Yorug‘likning kimyoviy va biologik ta’siri”, “Suyuqlik va ularning xossalari”.

Ta’lim sifati monitoringi natijalariga ko‘ra, quyidagilar aniqlandi:
	 fizika darslarida va to‘garak mashg‘ulotlarida murakkab mavzularga doir masalalar yechishga e’tibor qaratilmayotganligi;
	 darslarda o‘quv-laboratoriya jihozlaridan samarali foydalanilmayotgani, yetarli darajada tajriba ko‘rsatilmayotganligi, laboratoriya ishlari talab darajasida bajarilmayotganligi;
	 dars jarayonida axborot ta’lim resurslaridan, ilg‘or pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish malakalari yetarli emasligi. 
Tahlillardan ko‘rinadiki, o‘quvchilar mavzularga oid masalalar, laboratoriya ishlari, test topshiriqlarini yechishda qiyinchilikka duch kelishgan. Fizika amaliyot bilan chambarchas bog‘langan fan bo‘lgani uchun har bir mavzu o‘tilgandan so‘ng, nazariy bilimlarni mustahkamlash va amalda sinab ko‘rish zarur. Shuning uchun dars jarayonida masalalar yechish, zamonaviy o‘quv-laboratoriya jihozlaridan samarali foydalanish talab etiladi. Masala yechish va laboratoriya tajribalarini o‘tkazish, o‘quvchilarni mustaqil ishlashga, o‘rganilayotgan fizik hodisalarni to‘g‘ri tahlil qilishga, ularning ijodiy qobiliyatini oshirishga hamda kompetensiyalarni shakllantirishga imkon yaratadi. 
Shuni inobatga olgan holda, avgust kengashlarida quyidagilarga e’tibor qaratish tavsiya etiladi:
	 Oliy va o‘rta maxsus ta’lim, Xalq ta’limi, Madaniyat vazirliklarining qo‘shma buyrug‘i bilan tasdiqlangan “Ta’lim muassasalaridagi mebel, o‘quv-laboratoriya asbob-uskunalari, kompyuter texnikasi, sport anjomlari va boshqa inventarlardan samarali foydalanish hamda ularni saqlash to‘g‘risida”gi yo‘riqnoma talablariga ijodiy yondashgan holda samarali foydalanish; 
	malaka oshirish institutlari va metodika markazlari tomonidan o‘qituvchilarning metodik ehtiyojlarini aniqlash, o‘quv-laboratoriya jihozlaridan samarali foydalanish va laboratoriya mashg‘ulotlari o‘z vaqtida, sifatli o‘tkazilishi yuzasidan, o‘zlashtirilishi qiyin mavzularga oid masalalarni yechishning turli usullari ustida fikr almashish hamda hududlarda doimiy jadval asosida kaskad usulida o‘quv-seminarlarni tashkil etish;
	 Fizika fanidan o‘quv laboratoriya jihozlaridan samarali foydalanish, asbob-uskunalar, kimyoviy reaktivlarni inventarizatsiyadan o‘tkazish va ularni saqlash hamda sarflangan va ishlatish uchun nosoz jihozlar o‘rnini qayta to‘ldirish ishlarini tashkil etish;
	 “Mahorat maktablari”da o‘quvchilar bilimida aniqlangan bo‘shliqlarni to‘ldirish va ularni bartaraf etish yo‘llari, kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan darslarni tashkil etish va uning texnologik xaritasi bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish, dars jarayoniga tatbiq etish yuzasidan ma’lumot berish va ochiq darslar tashkil etish; 
	 Fizika fani yo‘nalishida yangilik yaratgan, shu sohada ish olib borayotgan, ijobiy natijalarga erishgan tajribali o‘qituvchilar va “Yilning eng yaxshi fan o‘qituvchisi”, “Eng yaxshi biologiya, kimyo, fizika fan kabineti mudirlari”, “Eng yaxshi dars ishlanmasi”, “Eng yaxshi elektron axborot-ta’lim resurslari” ko‘rik-tanlovlari g‘oliblari bilan davra suhbatlari tashkil etish. Ko‘rik-tanlov g‘oliblarining ilg‘or pedagogik ish tajribasini o‘rganish va ularni ommalashtirish yuzasidan fikrlashish.

Matematika 
Mamlakatimizning dunyo hamjamiyatiga integratsiyalashuvi, fan-texnika va texnologiyalarning rivojlanishi, yosh avlodning o‘zgaruvchan dunyo mehnat bozorida raqobatbardosh bo‘lishi umumta’lim fanlaridan mukammal bilimlarni egallashni talab etadi. Bu esa ta’lim tizimida, xususan, matematikani o‘rgatishda ilg‘or milliy va xalqaro tajribalardan foydalanib, darslarni samarali tashkil etishni taqozo etadi.
Vazirlar Mahkamasining “Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 187-sonli qaroriga asosan davlat ta’lim standartlarini kompetensiyaviy yondashuv asosida takomillashtirish uchun o‘quvchining kundalik hayotida matematik bilimlarni tatbiq eta olish salohiyatini shakllantirish va rivojlantirishga erishish, o‘quvchilarning mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini namoyon qilish va faollashtirishga e’tibor kuchaytirildi. 
Matematika ta’limiga kompetensiyaviy yondashuv, o‘quvchilarda kasbiy, shaxsiy va kundalik hayotda uchraydigan holatlarda samarali harakat qilishga imkon beradigan amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish va rivojlantirishni hamda matematika ta’limining amaliy, tatbiqiy yo‘nalishlarini kuchaytirishni nazarda tutadi. 
Shuningdek, o‘quvchilarning hayotiy tasavvurlari bilan amaliy faoliyatini umumlashtirib borib, matematik tushuncha va munosabatlarni ular tomonidan ongli o‘zlashtirishga hamda hayotga tatbiq eta olishga intilishni o‘rgatish, o‘quvchilarda izchil mantiqiy fikrlashni shakllantirib borish natijasida ularning aql-zakovati rivojiga, tabiat va jamiyatdagi muammolarni hal etishning maqbul yo‘llarini topa olishlariga ko‘maklashish nazarda tutiladi. Insoniyat kamoloti, hayotning rivoji, texnika va texnologiyaning takomillashib borishini hisobga olgan holda allomalar va olimlarning maktab matematika kursining rivojiga qo‘shgan hissalaridan o‘quvchilarni xabardor qilish hamda umuminsoniy madaniyatning tarkibiy qismi sifatida matematika to‘g‘risidagi tasavvurlarni shakllantirish maqsadga muvofiq. 
Matematik masalalarga o‘qitishning vositasi sifatida quyidagicha yondashish mumkin:
1. Masalaga an’anaviy yondashish usuli: tayyor masala shartlarini tahlil qilish  masala yechilishining usulini aniqlash  yechish jarayoni  olingan natijani etalon javob bilan formal solishtirish. 
2. Masalaga muammo sifatida yondashish usuli: muammoli vaziyatni tahlil qilish  muammo qo‘yilishi  yetishmaydigan ma’lumotlarni izlash va gipotezalarni (ilmiy taxminlarni) shakllantirish  gipotezalarni tekshirish va muammoli vaziyatga oid yangi bilimlarga ega bo‘lish  muammoni masalaga aylantirish  masala yechilishining usulini izlash  yechish jarayoni  olingan natijani tekshirish  yechimning to‘g‘riligini asoslash. 
An’anaviy yondashuvda o‘quvchining masala yechish bilan bog‘liq o‘quv faoliyati reproduktiv xarakterga ega bo‘lib, u o‘zini bajaruvchi sifatida namoyon etadi. Tadqiq etish elementlari faqat masala shartlarini tahlil qilgandagina namoyon bo‘ladi. Standart masalalarni yechish —tabiati nostandart bo‘lgan, kundalik hayotda kam uchraydigan masalalarni yechishga aylangan. Shuning uchun ham ayrim o‘quv va ayniqsa, amaliy masalalarga muammoli masala sifatida yondashish lozim. 
8-, 9-sinflarda matematika fanidan o‘quvchilarning DTSni o‘zlashtirish monitoringi natijalariga ko‘ra, quyidagi mavzularda o‘quvchilar bilimida bo‘shliqlar vujudga kelgan: 
	 8-sinfda “Qo‘shtengsizliklarning butun yechimlarini topish”, “Koordinata boshiga nisbatan simmetrik nuqtani topish” va “Tekislikda to‘g‘ri burchakli koordinatalar sistemasiga doir masalalar”;
	 9-sinfda “To‘g‘ri burchakli uchburchaklarning o‘xshashlik alomatlariga oid”, “Aylanani kesuvchi to‘g‘ri chiziqlardan hosil bo‘lgan burchaklarni o‘lchash”, “Funksiyalarning juftligi va toqligi”, “Arifmetik ildizning xossalari”, “Tenglamalar sistemasi yordamida masalalarni yechish”, “Kvadrat funksiyasiga doir masalalarni yechish”, “Daraja qatnashgan tengsizliklarni yechish”. 
 O‘quvchilar o‘rtasida ta’lim sifati yuzasidan o‘tkazilgan monitoring natijalariga ko‘ra, matematika fani yo‘nalishi bo‘yicha tahlil qilinganda, matematika darslarida va to‘garak mashg‘ulotlarida murakkab mavzularga doir masalalar yechishga e’tibor qaratilmayotganligi, dars jarayonida axborot ta’lim resurslaridan, ilg‘or pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish malakalari yetarli emasligi aniqlandi.
O‘quvchilar mavzularga oid masalalar, test topshiriqlarini yechishda qiyinchilikka duch kelishgan. Matematikadan har bir mavzu o‘tilgandan so‘ng, nazariy bilimlarni mustahkamlash va amalda sinab ko‘rish zarur. Bu kamchiliklarni to‘ldirish uchun sho‘ba yig‘ilishlarida quyidagilarga e’tibor qaratish lozim:
	 malaka oshirish institutlari va metodika markazlari tomonidan o‘qituvchilarning metodik ehtiyojlarini aniqlash, o‘zlashtirilishi qiyin mavzularga  oid masalalarni yechishning turli usullari ustida fikr almashish hamda hududlarda doimiy jadval bo‘yicha kaskad usulida o‘quv-seminarlar tashkil etish maqsadga muvofiq;
	 matematika fanidan kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan darslarni tashkil etish va uning texnologik xaritasini tuzish yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqish, ularni dars jarayoniga tatbiq etish yo‘llari yuzasidan ma’lumotlar berish va joylarda ochiq darslar tashkil etish; 
	 “Mahorat maktablari”da o‘quvchilar bilimida aniqlangan bo‘shliqlarni to‘ldirish va ularni bartaraf etish yo‘llari bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish; 
	 tajribali o‘qituvchilar va o’qituvchilar ishtirokida ko‘rik-tanlov g‘oliblari bilan davra suhbatlari tashkil etish. Ko‘rik-tanlov g‘oliblarining ilg‘or pedagogik ish tajribasini o‘rganish va ommalashtirish yuzasidan fikrlashish. 
Matematika fani o‘quv dasturi mazmunida aks etgan mavzularni yoritishda tayanch o‘quv rejada keltirilgan “Iqtisodiy bilim asoslari va soliqqa tortish” kurslarining mazmunini singdirib o‘qitish lozim. Buning uchun o‘qituvchi mazkur o‘quv dasturi asosida taqvim-mavzu reja tuzishda hamda kundalik konspektida aks ettirishi kerak.
2017-2018-o‘quv yilida 6-7-sinflar bo‘yicha takomillashtirilgan o‘quv dasturi amaliyotga joriy etiladi. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 6-7-sinflar o‘quv dasturiga quyidagi o‘zgartirishlar kiritildi: 
	6-sinf: “Jadvallar”, “Diagrammalar”, “Kombinatorika elementlari”, “Sodda kombinator qoidalar(jamlash va ko‘paytirish)ga oid amaliy masalalarni yechish” mavzulari yangidan kiritildi;
	7-sinf: “Kombinatorikaning asosiy qoidalari”, “O‘rin almashtirish. Guruhlash” mavzulari yangidan kiritildi;
	o‘zgarishlar asosida 6-sinf “Matematika”, 7-sinf “Algebra”, 7-sinf “Geometriya” darsliklari qayta ishlandi. 
2017-2018-o‘quv yilida umumiy o‘rta ta’lim maktablarida 5-sinf «Matematika», 8-9-sinf «Algebra», 8-sinf “Geometriya”, 9-sinf «Geometriya» darsliklaridan foydalaniladi. Amaldagi darsliklarga ijodiy yondashgan holda o‘quvchilarda kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan topshiriqlardan foydalanish tavsiya etiladi. 
Ixtisoslashtirilgan davlat umumta’lim maktablarida M.A.Mirzahmedov (va boshqalar) muallifligidagi 5—9-sinf «Matematika(Algebra)» darsliklaridan foydalaniladi.
2017-2018-o‘quv yilida takomillashtirilgan o‘quv dasturi asosida qayta ishlangan 6-7-sinf “Matematika” darsliklariga kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan savol va amaliy topshiriqlar kiritilib, 6-7-sinf “Matematika” darsliklariga multimedia ilovalari yaratilgan. (ilovalar www.multimedia.uz saytiga joylashtiriladi).
Dars sifatini oshirish maqsadida o‘qituvchi va metodistlarga video metodik xizmat ko‘rsatish yo‘lga qo‘yildi va video- seminarlar o‘tkazib borilmoqda. Bular haqida ma’lumotlar Xalq ta’limi vazirligining www.uzedu.uz rasmiy saytiga joylangan. O‘qituvchilar ulardan ijodiy foydalanishi maqsadga muvofiq. 
Matematika fanini o‘qitishda ijobiy natijalarga erishgan tajribali o‘qituvchilar bilan davra suhbatlari tashkil etish, ilg‘or ish tajribalarini o‘rganish va viloyat, tuman miqyosida ommalashtirish haqida o‘zaro fikr almashishni tashkil etish lozim. Sho‘ba yig‘ilishlarida quyidagi mavzularda bahs-munozara yuritish tavsiya etiladi:
	matematika fanidan kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan DTS va o‘quv dasturlarini amaliyotga joriy etish;
	matematika fanini o‘qitishning sifat va samaradorligini oshirish va innovatsion ta’lim-tarbiya jarayonida o‘qituvchining vazifalari;
	matematika darslarida ko‘rgazmali, didaktik materiallardan foydalanishning ahamiyati;
	o‘quvchilarning matematik tafakkurini rivojlantirishda mantiqiy va harakatga doir masalalarning o‘rni;
	matematika darslarida iqtidorli o‘quvchilar bilan ishlash;
	darsdan tashqari mashg‘ulotlarda internet manbalaridan olingan matematika faniga doir materiallardan foydalanish;
	matematika fanidan murakkab mavzularni o‘qitishda zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalaridan foydalanish yo‘llari.

Ijtimoiy fanlar 
Globallashuv jarayonining ijobiy jihatlarini inkor etmagan holda, dunyo mafkuraviy va geosiyosiy maydonlarida gohida oshkora, gohida zimdan kuchayib borayotgan – inson ongi va qalbini zabt etish, zaharlashga qaratilgan tahdidlarni ham unutmaslik lozim.  Bunday sharoitda yuksak ma’naviyatgina o‘sib kelayotgan yosh avlodni geosiyosiy va mafkuraviy ziddiyatlarning salbiy ta’siridan, xavf-xatar va tahdidlardan munosib himoya qilish imkonini beradi.
 Mana shu hayotiy haqiqatdan kelib chiqib, 2017-2018-o‘quv yili oldidan tashkil etiladigan ijtimoiy (tarix,  davlat va huquq asoslari, milliy istiqlol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar turkumiga kiruvchi (odobnoma, Vatan tuyg‘usi, milliy istiqlol g‘oyasi va ma’naviyat asoslari) fanlar o‘qituvchilarining an’anaviy avgust kengashlarida asosiy e’tiborni yoshlarning ongi va tafakkuriga bevosita ta’sir etuvchi soha – ijtimoiy fanlar va ma’naviy-ma’rifiy ishlar jarayonining pirovard samaradorligiga qaratishi tavsiya etiladi. 
2017-2018-o‘quv yilida ijtimoiy fanlar ta’limini rivojlantirish, yangi bosqichga ko‘tarish, ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirishga qaratilgan tavsiyalarimiz Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi farmonida belgilangan maqsad va vazifalardan kelib chiqqanini ta’kidlash joiz. 
Anjumanlarda Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-apreldagi 187-sonli qarorining mazmun-mohiyatini tushuntirish, takomillashtirilgan DTS va o‘quv dasturlari haqida zarur ma’lumot berish lozim. Yangi DTSga fanga oid kompetensiyalar bilan birga kommunikativ, axborot bilan ishlash, o‘z-o‘zini rivojlantirish, ijtimoiy faol fuqarolik, milliy va umummadaniy, matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kabi tayanch kompetensiyalar ham kiritildi. 
Tarix fanining maqsadi o‘quvchilarda tarixiy ong va tarixiy tafakkurni shakllantirish, dunyo xalqlari hamda ko‘p millatli xalqimizning tarixi va bugungi kuniga, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat hissini tarbiyalash; o‘quvchilarga davlatchiligimiz tarixi jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi ekanligini anglatish; tayanch va tarix faniga oid umumiy kompetensiyalarni shakllantirish: tarixiy voqealarni idrok etishga yo‘naltirish orqali ularning o‘zligini anglash, shaxs sifatida kamol topishiga yordam beradigan tushunchalar, milliy, umuminsoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalashdan iborat ekanligi belgilangan.
Shuningdek, “tarixiy voqelikni tushunish va uni mantiqiy izchillikda tushuntira olish”, “tarixiy manba va adabiyotlar bilan ishlash” kompetensiyasi talablari belgilab berildi. Mazkur talablardan kelib chiqqan holda tarix fani o‘quv dasturlari mazmuniga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi. 2017-2018-o‘quv yilida nashr etiladigan 6-sinf “Tarix”, 7-sinf “Jahon tarixi”, 7-sinf “O‘zbekiston tarixi” darsliklari takomillashtirildi. 
DTS talabidan kelib chiqib, qator mavzular ixchamlashtirildi, soddalashtirildi, darslikdan chiqarildi yoki yangidan kiritildi.
Darsliklar kompetensiyalarni shakllantirishga oid savol va amaliy topshiriqlar bilan boyitildi.
Jahon tarixi fani VII va IX sinflarda 1-yarim yillikda haftasiga  2 soat, 2-yarim yillikda haftasiga 1 soat;
O‘zbekiston tarixi fani VII va IX sinflarda 1-yarim yillikda haftasiga  1 soat, 2-yarim yillikda haftasiga 2 soat;
VIII sinfda jahon tarixi fani 1 soat, O‘zbekiston tarixi fani 1 soat;
VIII va IX sinflarda dunyo dinlari tarixi fani haftasiga 1 soatdan o‘qitiladi. 
Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 22-avgustdagi “Din sohasidagi ma’naviy-ma’rifiy, ta’lim ishlarini va faoliyatni yanada takomillashtirishda ijtimoiy ko‘mak va imtiyozlar berish to‘g‘risida”gi 364-sonli qaroriga binoan “Dinlar tarixi” kursi I—IV sinflarda 17 soatdan o‘qish, atrofimizdagi olam, tabiatshunoslik, odobnoma, texnologiya; V sinfda 17 soat adabiyot, tarix, Vatan tuyg‘usi; VI sinfda 17 soat adabiyot, tarix, Vatan tuyg‘usi; VII sinfda 17 soat adabiyot, tarix, milliy istiqlol g‘oyasi va ma’naviyat asoslari fanlari va tarbiyaviy soatlar tarkibida o‘qitiladi.
Davlat va huquq asoslari fanining maqsad va vazifalari quyidagilar deb belgilandi:
– davlat va huquq asoslari fani orqali o‘quvchilarga huquqiy bilimlar berish va ularda huquqiy ong, huquqiy tafakkurni shakllantirish;
– huquqiy madaniyatni yuksaltirish, tayanch va fanga oid kompetensiyalarni shakllantirish;
–	tayanch huquqshunoslik faniga oid umumiy kompetensiyalarni shakllantirish;
– o‘quvchilarda konstitutsiyaviy burch va majburiyatlarga rioya etish ko‘nikmasini hosil qilish;
–umumiy o‘rta ta’lim muassasalari bitiruvchilariga “huquqiy ongga ega bo‘lish” hamda  “huquqiy madaniyatli bo‘lish” kompetensiyalari talablari qo‘yildi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2001-yil 4-yanvardagi “O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasini o‘rganishni tashkil etish to‘g‘risida”gi farmoyishi asosida I—IV sinflarda “Konstitutsiya alifbosi” kursi o‘qish, atrofimizdagi olam, tabiatshunoslik, odobnoma hamda tarbiyaviy soat tarkibida 10 soatdan o‘qitiladi. 
V-VI sinflarda “Konstitutsiya olamiga sayohat” kursi Vatan tuyg‘usi fanidagi mavjud takrorlanishlar hamda takrorlash va nazorat ishlarini o‘tkazish uchun ajratilgan soatlar hisobidan alohida dastur asosida 17 soatdan o‘qitiladi.
VII sinfda “Konstitutsiya olamiga sayohat” kursi 17 soat hajmida maktab komponenti hisobidan o‘qitiladi. 
Bu mashg‘ulotlar dars jadvaliga kiritilishi va V, VI, VII sinf jurnalida alohida sahifa ajratilib qayd etilishi lozim.
Mazkur darslarning mazmunida o‘quvchilarning yoshiga mos ravishda “Bola huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida”gi qonun, “Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi”, “Bolalar mehnatining og‘ir shakllarini taqiqlash va yo‘q qilishga doir shoshilinch choralar to‘g‘risida”gi 182-konvensiya, “Ishga qabul qilish uchun eng kichik yosh to‘g‘risidagi”gi 138-konvensiya to‘g‘risida tushunchalar berilishi lozim.
Iqtisodiy bilim asoslari fani o‘quvchilarda iqtisodiy savodxonlikni va iqtisodiy madaniyatni shakllantirish; ularni ijtimoiy-iqtisodiy faoliyat bilan bog‘liq muayyan hayotiy vaziyatlarda eng maqbul yechim topa olish va to‘g‘ri qaror qabul qilishga o‘rgatishi lozim.
O‘quvchilarda fanlarni o‘rganish va ta’lim olishni davom ettirish uchun zarur iqtisodiy bilimlarni shakllantirish; tabiiy-moddiy resurslardan oqilona foydalanish va asrab-avaylash, kasb tanlashga yo‘naltirish esa fanning asosiy vazifasi hisoblanadi. 
O‘quvchilarda “iqtisodiy savodxonlik” va “iqtisodiy madaniyatga ega bo‘lish” kompetensiyalari shakllanishi uchun: 
I—IV sinflarda “Iqtisod va soliq alifbosi” kursining o‘quv materiallari ona tili, o‘qish, matematika, atrofimizdagi olam, texnologiya fanlari tarkibida 10 soat;
V—VII sinflarda “Iqtisod va soliq saboqlari” o‘quv kurslari tarix, matematika, geografiya, Vatan tuyg‘usi, texnologiya fanlari tarkibida sinflar kesimida 17 soat;
VIII—IX sinflarda esa alohida fan sifatida o‘qitiladi. 
Milliy istiqlol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar turkumiga kiruvchi fanlarning maqsadi o‘quvchilarni Vatanga muhabbat va sadoqat ruhida tarbiyalash, ma’naviy dunyosini boyitish va mafkuraviy immunitetini, tayanch va fanga oid kompetensiyalarni shakllantirishdan iborat ekanligi qayd etildi. Mazkur fanlarni o‘qitishning vazifasi deb o‘quvchilarni milliy va umuminsoniy qadriyatlarni hurmat qilishga o‘rgatish, ularda faol fuqarolik nuqtayi nazarini, milliy g‘urur, bag‘rikenglik va sog‘lom e’tiqodni shakllantirishdan iborat ekanligi belgilab berildi. Mazkur maqsad-vazifalar “Ma’naviy-axloqiy madaniyatlilik” va “Mafkuraviy immunitetga ega bo‘lish” kompetensiyalari asosida amalga oshiriladi.
Shu ma’noda milliy istiqlol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar turkumiga kiruvchi fanlardan sho‘balarni tashkil etish yuzasidan quyidagi tavsiyalarni beramiz:
 — avgust kengashlari sho‘ba yig‘ilishlarida ta’lim muassasalari o‘quvchilari o‘rtasida terrorizm, ekstremizm va jinoiy faoliyatning oldini olishga qaratilgan kompleks profilaktik tadbirlarni o‘tkazish, yurtimizdagi tarixiy obidalar, muqaddas ziyoratgohlar haqida yoshlarning xabardorligini oshirishda tavsiya etiladigan metodlar va texnologiyalarni qo‘llash;
— umumta’lim muassasalarida ma’naviy-ma’rifiy ishlarni tashkil etishda sinf rahbarining o‘rni, bu sohadagi muammolarni bartaraf etishda ota-onalar, jamoatchilik bilan amalga oshiriladigan ishlar haqida ham to‘xtalib o‘tish maqsadga muvofiq. 
Sho‘ba yig‘ilishlarida ijtimoiy fanlar o‘qituvchilari, direktorning ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha o‘rinbosarlari faoliyatiga tanqidiy ko‘z bilan qaragan holda, muammo va kamchiliklarning sabab va oqibatlarini chuqur tahlil qilish, ularni bartaraf etish yuzasidan aniq tavsiyalar ishlab chiqish lozim. 
Ta’lim muassasalarining ichki nazoratiga hamda ichki ishlar idoralarining profilaktika ro‘yxatiga olingan o‘quvchilarni qiziqish va iqtidoridan kelib chiqib, to‘garaklarga va boshqa jamoat ishlariga jalb etish, ularga shaxs sifatida individual yondashgan holda ijobiy fazilatlarini rivojlantirishning metodik omillarini ishlab chiqish o‘quv yili samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. 
Ijtimoiy fanlarni o‘qitish va ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha alohida yutuqlarga erishgan ta’lim muassasalari va pedagog-xodimlar tajribasini ommalashtirish o‘qituvchilar mehnatini qo‘llab-quvvatlashning ma’naviy ko‘rinishi ekanligiga e’tibor qaratish lozim.
2017—2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini amaliyotga tatbiq etishda, ijtimoiy-ma’naviy muhitni sog‘lomlashtirishda ta’lim muassasasining o‘rni; odam savdosi, giyohvandlikning jamiyat barqarorligiga jiddiy xavfi; konfessiyalar va millatlararo totuvlikni mustahkamlash tadbirlari; ta’lim muassasalarida jinoyatchilikka qarshi kurash  va huquqbuzarlik hamda korrupsiyaning oldini olishga qaratilgan profilaktik tadbirlarni amalga oshirish tavsiya etiladi.
Shuningdek, ta’lim-tarbiya samаradorligi va sifatini oshirishga qaratilgan quyidagi mavzulardan foydalanish tavsiya etiladi:
— ijtimoiy fanlardan qabul qilingan yangi DTS va o‘quv dasturlarini amaliyotga joriy etish bilan bog‘liq dolzarb masalalar;
— 2017-2018-o‘quv yilida nashr etilgan darsliklar, ularga kiritilgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan ishlashga oid mavzular; 
— “O‘quvchilar bilimida aniqlangan bo‘shliqlar va ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiya etiladigan ta’lim texnologiyalari”.
Ijtimoiy fanlardan DTS va o‘quv dasturlariga kiritilgan o‘zgarishlar bo‘yicha quyidagi masalalar qo‘yiladi:
— ijtimoiy fanlardan kompetensiyalarni shakllantirishga qaratilgan darslarni tashkil etish;
—	o‘quvchilarda kompetensiyalarni shakllantirish uchun ta’lim texnologiyalarini tanlash;
—	ijtimoiy fanlardan takomillashgan DTS asosida yaratilgan darsliklar bilan ishlash.
Kommunikativ kompetensiya joriy nazoratlar davrida og‘zaki so‘rov, uy vazifalarini bajarganligi, sinfdoshlarining tushuntirishlarini anglay olishi, bahsga kirishish kabilar orqali shakllantirilsa, axborot bilan ishlash kompetensiyasini darslik va o‘quv qo‘llanmalar bilan ishlash, badiiy adabiyot, kinofilmlardan jarayon, hodisa, qonun-qoidalar qo‘llanilgan vaziyatlar to‘g‘risida axborotlarni izlab topish, ularni tushuntirish orqali shakllantirish mumkin. Shu bilan shaxs sifatida o‘z-o‘zini rivojlantirish kompetensiyasi ham shakllantirib boriladi.
Ijtimoiy faol fuqarolik  kompetensiyasiga oid ko‘nikmalarni guruhlarda ishlash, rolli o‘yinlar kabi usullarni qo‘llab hosil qilish mumkin. O‘quvchilarda milliy va umummadaniy kompetensiyani shakllantirish uchun milliy va umuminsoniy qadriyatlarni tarbiya mazmuniga singdirib borish, shaxsiy namuna ko‘rsatish, buyuk mutafakkirlar va allomalarning, zamonamiz qahramonlarining ilm-fan rivojiga qo‘shgan hissalarini anglatish orqali amalga oshirish mumkin. 
Tayanch kompetensiyalarni shakllantirishda ko‘pgina usul, metod va texnologiyalar mavjud. Ularning ayrimlarini keltiramiz.
Loyihalash metodi —o‘quvchilar uzluksiz ravishda murakkablashib boradigan amaliy topshiriqni rejalashtirish, konstruksiyalash va bajarish jarayonida bilim, ko‘nikma va malakaga ega bo‘ladigan o‘qitish usulidir. Ta’lim oluvchilar keng miqyosdagi muammoli (ijodiy, axborot, kommunikatsiya va hokazo) masalalar bilan bog‘liq  loyihalarni bajaradi.
O‘quvchilarda guruhda ishlash; ishchanlik; mas’uliyatni his etish; o‘ziga ishonch; tezkor fikrlash; jarayon rivojini ko‘ra bilish; mushohada qila olish; tashxislash; motivatsiya kabi kommunikativ va ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyalari shakllanadi.
Muammoli modulli ta’lim metodi — nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llashni nazarda tutadi. Turli o‘qitish modellarining didaktik asosini tashkil etib, o‘qitish vositalarini qo‘llash usullari bilan farqlanadi. U o‘quv predmetini nisbatan kichik bo‘laklarga — modullarga bo‘lishni ifodalaydi.
Modul nisbatan mustaqil va tugallangan ta’lim dasturi birligi bo‘lib, belgilangan kompetensiyani shakllantirishga qaratilgan. Har bir modul o‘qitish natijasini (o‘qiyotganlar faoliyati); ta’lim mazmunini (faoliyati va baholash kriteriylarini); shaklini va o‘qitish metodlarini; kompetensiyani rivojlantirish darajasi bilan aniqlanadigan modulning chegarasini aks ettiradi. Kompetensiyalarga asoslangan modulli ta’limning o‘ziga xos xususiyati shundaki, ta’lim jarayoni qatnashchilarining ta’lim sifatini baholashga va uning tutgan o‘rniga munosabati o‘zgaradi. Chunki bunda kompetensiyalarning shakllanganlik darajasi haqida ma’lumotlar to‘planadi hamda oldindan belgilangan etalon bilan solishtiriladi.
Modellashtirish metodi o‘quvchilarda o‘zlashtirilgan mavzu, masala yoki hal qilingan muammo yuzasidan mantiqiy fikrlash, mavzu, masala yoki hal qilingan muammoning umumiy mohiyatini model(shartli belgi)lar yordamida ifodalay olish ko‘nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Mazkur metoddan iqtisodiy bilim asoslari fanida foydalanish maqsadga muvofiq. Metodni qo‘llashda tanlangan obyekt mohiyatini, muhim xususiyatlarini, ustuvor jihatlarini to‘la ochib berishga alohida e’tibor qaratiladi.
   Iqtisodiy qaror qabul qilish metodi muayyan fan asoslari borasidagi murakkab mavzularni o‘zlashtirish, ma’lum masalalarni har tomonlama puxta tahlil etish asosida xulosaga kelish, bir muammo xususida bildirilayotgan bir nechta xulosa orasidan eng maqbul hamda to‘g‘risini topishga yo‘naltirilgan texnik yondashuvdir. Ushbu metod avvalgi vaziyatlarda qabul qilingan qarorlar mohiyatini yana bir bor tahlil etish va mukammal tushunishga xizmat qiladi. Muayyan muammo yuzasidan oqilona qaror qabul qilish- (xulosaga kelish)da o‘quvchilar tomonidan bildirilayotgan har bir variantning maqbul hamda nomaqbul jihatlarini to‘laqonli tahlil etish imkoniyatini yaratadi.
Qaror qabul qilishda guruhlarning har bir a’zosi tomonidan bildirilayotgan variantlarning maqbullik hamda nomaqbullik darajalari batafsil muhokama qilinadi, afzal va noafzal jihatlari yozib boriladi. Bildirilgan variantlar asosida muammoni ijobiy hal etishga xizmat qiluvchi usul xususida guruh a’zolari bir to‘xtamga kelib oladi.
      Barcha guruhlar muammo yuzasidan bir xil qarorga kelgan bo‘lsa, o‘qituvchi buning sababini izohlaydi. Mazkur metodlar orqali o‘quvchilarda ijtimoiy faol fuqarolik, matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi elementlarini shakllantirish mumkin. 
Sho‘ba ishlarida “SWOT-tahlil” metodidan foydalanishni tavsiya etamiz.
“SWOT-tahlil” (Kuchli va zaif tomonlar, imkoniyatlar va xatarlar) to‘siqlar va taklif qilingan imkoniyatlarni o‘rganish uchun vosita sifatida keng qo‘llanadi.
Quyidagi  savollarni tanlash tavsiya etiladi:
— bugun biz qanday ahvoldamiz? 
— kelgusida qayerda bo‘lishni istaymiz?  
— kelgusida istagan manzilda bo‘lishimiz uchun nimaga e’tibor berishimiz zarur? 
Ta’lim samaradorligi bo‘yicha muammolarni aniqlash va ishlarni to‘g‘ri rejalashtirish uchun quyidagi jadvallarni to‘ldirish ham maqsadga muvofiq. 

Kuchli tomonlar	Zaif tomonlar
          + 	       —

Imkoniyatlar	Xatarlar
         + 	       —
Kuchli tomonlarimizni aniqlashda quyidagi savollardan foydalanish mumkin:
— biz nimani yaxshi bajara olamiz?
— boshqalardan ustun jihatimiz nimada?
— qanday resurslardan foydalanishimiz mumkin?
— boshqalar kuchli taraflarimiz nimada deb bilishadi?
Zaif tomonlarni  aniqlash:
— biz nimani eplay olmaymiz?
— qanday sohalarda o‘z ustimizda ishlashimiz lozim?
— nimaga yo‘l qo‘ymasligimiz lozim?
— boshqalar zaif tomonlarimizni nimada deb bilishadi?
Imkoniyatlar-xatarlarni aniqlash uchun quyidagi savollardan foydalaniladi:
— bizga qanday voqealar ta’sir qilishi mumkin?
— qanday o‘zgarayotgan tendensiyalar, yangi voqealar (siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy) bizga ta’sir qilishi mumkin?
“SWOT-tahlil” yetarli darajada chuqur va puxta bo‘lishi zarur.
O‘qituvchilarning muvaffaqiyati quyidagi qobiliyatiga bog‘liq:
—	o‘zgaruvchan muhitga moslashish;
—	uning dolzarbligini namoyish etish;
—	zaif institutsiyaviy tomonlarini hal etish;
—	kuchli tomonlarni yanada mustahkamlash.
Guruhlarda ishlash uchun topshiriqlar (60 daqiqa):
—	mustaqil ravishda o‘z guruhingiz bilan fan samaradorligiga ta’sir etuvchi omillar bo‘yicha SWOT-tahlilini o‘tkazing;
—	juftliklarda o‘z tahlilingiz natijalari bilan o‘rtoqlashing;
—	kichik guruhingizda tahlilingiz natijalari bilan o‘rtoqlashing;
—	bu strategiyangiz tahliliga qanday ta’sir qiladi?
Mazkur metodlardan foydalanishda ijodiy yondashish tavsiya  etiladi.
Alohida ehtiyojli bolalarga ixti-soslashtirilgan ta’lim muassasalari uchun
Ijtimoiy himoya va doimiy e’tiborga muhtoj bolalarga har tomonlama yordam ko‘rsatish, ularning hayotda o‘z munosib o‘rnini topishi uchun barcha zaruriy chora-tadbirlarni ko‘rish davlatimiz siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri. Bag‘rikenglik va mehr-oqibat ustun bo‘lgan jamiyatimizda alohida ehtiyojli bolalarga ixtisoslashtirilgan o‘quv maskanlarida ta’lim-tarbiya beriladi. Nogiron bolalarning sog‘lom tengqurlari qatori tarbiyalanishlari, aqliy, axloqiy, jismoniy jihatdan kamol topishlari, ijtimoiy hayotga yetuk fuqaro darajasida kirib kelishlariga jiddiy e’tibor qaratilmoqda. 
Imkoniyati cheklangan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari yo‘nalishlari bo‘yicha sho‘ba yig‘ilishlarini quyidagi tartibda tashkil etish maqsadga muvofiq: 
1. Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar (kar va zaif eshituvchi) maktab-internatlari sho‘basi.
2. Ko‘zi ojiz va zaif ko‘ruvchi bolalar maktab-internatlari sho‘basi.
3. Yordamchi maktab, maktab-internatlar sho‘basi (aqliy rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalar).
4. Mehribonlik uyi tarbiyachilarining sho‘basi (mehribonlik uyi tarbiyalanuvchilarining ta’lim-tarbiya jarayoni umumiy o‘rta ta’lim maktablari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi). 
Avgust kengashlarining sho‘ba yig‘ilishlarida imkoniyati cheklangan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarining pedagog-defektologlari faoliyatiga ijodiy yondashib, o‘tgan o‘quv yilida amalga oshirilgan ishlarni tahlil qilishlari, yangi o‘quv yili uchun muhim  vazifalarni belgilab olishlari, zarur tavsiya va ko‘rsatmalarga ega bo‘lishlari lozim. 
Avgust kengashlarining sho‘ba yig‘ilishlarida muhokama qilish va tajriba almashish uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:    
1. Imkoniyati cheklangan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan (ko‘zi ojiz va zaif ko‘ruvchi, kar va zaif eshituvchi, tayanch-harakat a’zolari shikastlangan, nutqida nuqsoni bo‘lgan hamda aqliy rivojlanishi sustlashgan) ta’lim muassasalari uchun mo‘ljallangan o‘quv rejalarga kiritilgan o‘zgartirishlar, darslik va o‘quv qo‘llanmalar bilan ta’minlanishi, darslik bilan ishlash, o‘quv dasturi talablarini teran anglash, dastur materiallari asosida darslarni rejalashtirish, mavzu uchun berilgan amaliy mashq va topshiriqlar bilan ishlashga o‘rgatish, shu asosda o‘quvchilarda mustaqil va ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish. 
2. Uyda yakka tartibda ta’lim-tarbiyani tashkil etishda o‘quvchilarning shaxsiy yig‘ma jildlari va o‘qituvchining ish hujjatlari to‘g‘ri yuritilishini ta’minlash. 
3. O‘quvchilardagi  mavjud nuqsonlarni korreksiyalash, ularni bartaraf etish va texnologiya fani orqali kasbga yo‘naltirish hamda ijtimoiy hayotga tayyorlash.
4. O‘qituvchilarga axborot-kommunikatsiya va ilg‘or pedagogik texnologiyalardan samarali foydalanish bo‘yicha zarur tavsiyalar berish.
5. Zamonaviy dars o‘tishda o‘qituvchiga qo‘yiladigan talablar.
6. Xalq ta’limi vazirligi va Respublika ta’lim markazi elektron saytlari(www.uzedu.uz, rtm.uz)ga kiritilgan metodik material(DTS, o‘quv dasturlari, dars ishlanmalar, tavsiya)lar bilan tanishtirish va ulardan foydalanish yo‘llarini o‘rgatish. 
Avgust kengashlarida quyidagi  vazifalarni  belgilab olish tavsiya etiladi:
- ta’lim-tarbiya jarayonining sifat darajasiga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar (o‘qituvchining darsga tayyorligi, dars tahlili va hokazo) asosida joylardagi holatni tahlil qilish, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish bo‘yicha rahbar va xodimlarning shaxsiy mas’uliyatini oshirish;
— o‘qitishning zamonaviy usullari va ilg‘or pedagogik texnologiyalarni o‘quv-tarbiya jarayoniga joriy etish orqali ta’lim sifatini oshirishga erishish, sohadagi tajribalarni ommalashtirish; 
— axborot-kommunikatsiya vositalaridan samarali foydalanish, barcha pedagog-xodimlarning internet tarmog‘idan keng foydalanib, bilim va malakasini oshirishi uchun sharoit yaratish; 
— metodbirlashma faoliyati samaradorligini hamda ta’lim sifatini oshirish yuzasidan pedagoglarga amaliy yordam ko‘rsatish, ilg‘or o‘qituvchilar ish tajribalarini o‘rganish va ommalashtirishga alohida e’tibor qaratish;
— ta’lim muassasalarida sog‘lomlashtirish ishlarini amalga oshirish, umumiy o‘rta ta’lim maktablari bilan birgalikda o‘quvchilarni inklyuziv ta’limga yo‘naltirish;      
— alohida ehtiyojli o‘quvchilarni qobiliyati va individual xususiyatlarini e’tiborga olgan holda, texnologiya fani orqali kasbga yo‘naltirish va ijtimoiy hayotga tayyorlash;
— ularning jamiyatga moslashuvi va integratsiyalashuviga ko‘maklashish,  shaxsiy  huquqlarini ijtimoiy  himoyalash borasida davra suhbatlarini tashkil etish hamda kelgusida amalga oshiriladigan ishlarni rejalashtirish.
Avgust kengashlarining sho‘ba yig‘ilishlari amaliyotchi o‘qituvchilar va metodistlar uchun asosiy metodik yordam va yo‘llanma berishini hisobga olib, yig‘ilishlarni imkon darajasida noan’anaviy usullarda, qiziqarli, metodik tavsiyalarga boy tarzda o‘tkazishi zarur.

Xorijiy (ingliz, nemis va fransuz) tillar
Yangi o‘quv yilida chet tili fanidan yangi darslik va qo‘llanmalar o‘quvchilar qo‘liga yetkazilishi, yuqori sinfga o‘tgan o‘g‘il-qizlar xorijiy tilni o‘rganishning keyingi bosqichini davom ettirishi o‘qituvchilardan alohida mahorat talab etadi. Xorijiy (ingliz, nemis va fransuz) tillar bo‘yicha sho‘ba yig‘ilishlari chet tillarni o‘qitish sifati va samaradorligini oshirishga xizmat qilmog‘i lozim.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2012-yil 10-dekabrdagi PQ-1875-sonli “Chet tillarni o‘rganish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori asosida 2013—2016-o‘quv yillarida umumta’lim maktablarining boshlang‘ich 1–4-sinflari uchun chet tilidan darslik-majmualari (darslik, o‘qituvchi metodik qo‘llanmasi, mashq daftari va multimedia ilovasi) ta’lim jarayoniga tatbiq etilib, boshlang‘ich sinflardanoq chet tillarini o‘rganishga katta imkoniyat yaratilidi. 
5-sinflar uchun chet tili darslik- majmualari 2017-2018-o‘quv yili uchun nashrga tayyorlanib, belgilangan ta’lim muassasalarida tajriba-sinovdan o‘tkazildi. Jarayon davomida professor-olimlar, amaliyotchi o‘qituvchilar, o‘quvchilar, psixologlar va ota-onalar tomonidan bildirilgan takliflar asosida darslik- majmualarga 60 foizgacha o‘zgartirishlar kiritilib, takomillashtirildi.
5-sinf darslik-majmualari o‘quvchi darsligi, o‘qituvchi metodik qo‘llanmasi va multimedia ilovasidan iborat bo‘lib, mashq daftari darslikning ichiga singdirilgan. Darslik-majmualarga davlat ta’lim standarti va o‘quv dasturi asosida 102 soatlik mavzular va ularga oid mashq va topshiriqlar kiritilgan. 5–9-sinflarda har bir sinfda 150 tadan aktiv, 100 tadan passiv leksik birliklarni o‘zlashtirish belgilangan. Shuni inobatga olgan holda, darslikni takomillashtirish davomida 1–4-sinflarda egallangan bilim va ko‘nikmalarni chuqurroq o‘rgatish, mavzularni kengroq tushuntirish, mashq va topshiriqlar orqali o‘zlashtirilgan bilim, ko‘nikmalarni takrorlash orqali mustahkamlash, avvalgi sinflarda berilgan leksik birliklarning soni va osonlik darajasini hisobga olgan holda murakkablikka bosqichma-bosqich o‘tilishiga e’tibor qaratilgan.
5–9-sinf darslik-majmualarida audioresurs ilova qilingan bo‘lib, unda o‘quvchilar topshiriqlarni faqat audiolavhalar orqali bajarish imkoniga ega edilar. Qayta takomillashtirilgan darslik-majmualar multimedia ilovasi nafaqat audio, balki video, animatsiya, interfaol o‘yinlarga oid materillar bilan boyitildi.
Bundan tashqari, nashr rejasiga ko‘ra 2017-2018-o‘quv yili uchun qayta nashr etilishi rejalashtirilgan chet (ingliz, nemis va fransuz) tili darslik-majmualarining 1-, 3-sinf darsliklari, 2-, 3-, 4-sinf mashq daftarlari o‘tgan o‘quv yili davomida oliy o‘quv yurtlari, hududiy malaka oshirish institutlari va amaliyotchi o‘qituvchilardan olingan xulosalar asosida qayta takomillashtirilib, chop etildi.
Umumiy o‘rta ta’lim hamda ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarining 1–9-sinflari uchun chet (ingliz, nemis va fransuz) tili fanidan DTS va o‘quv dasturlari 2013—2016-o‘quv yillarida ta’lim jarayoniga tatbiq etildi. O‘quvchilarning qo‘yilgan talablarni bajarishi, fanni o‘zlashtirishi, chet tilini o‘rganishdagi nutqiy kompetensiyalari o‘rganib borildi. Shunga ko‘ra, o‘quv dasturidagi ayrim grammatik, fonetik topshiriqlar hamda mavzular ketma-ketligi qayta ko‘rib chiqildi. Xususan, ingliz tili fanining o‘quv dasturidagi 3-sinfga by+transport, on+foot predloglari, 5-sinfga otlarning ko‘plik shakli, “must” modal fe’li, sifatlar tartibi, so‘roq gaplarda so‘z tartibi, nemis va fransuz tili dasturlarida kundalik hayotda ko‘p foydalaniladigan ayrim fe’llar, konstruksiyalar yangidan kiritildi hamda  1–4-sinflardagi o‘quvchilar uchun o‘zlashtirilishi murakkab bo‘lgan ayrim mavzular murakkablik darajasiga ko‘ra sinflararo o‘zgartirildi. Sinflarda o‘tilishi lozim bo‘lgan mavzular ham o‘quvchilarning qiziqishlari, yosh psixofiziologik hususiyatlari hamda mavzularning grammatik va fonetik qoidalarni singdirgan holda o‘qitilishiga qarab takomillashtirildi. Xususan, “Hashoratlar va qushlar” mavzusi alohida bo‘limga ajratildi, 8-sinfda “Madaniyat. San’at” mavzusi “Fan va taraqqiyot” hamda “San’at” mavzulariga o‘zgartirilib, dars soatlarga bo‘lindi.
Amaldagi o‘quv dasturida ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari uchun dasturda alohida soatlar berilmagan bo‘lib, yangidan takomillashtirilgan o‘quv dasturida ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari va umumta’lim maktablarining chet tili fani chuqurlashtirib o‘qitiladigan sinflari uchun fanning o‘zlashtirish darajalariga qo‘yilgan talablar hamda o‘quv dasturida har bir sinf uchun o‘zlashtirilishi lozim bo‘lgan grammatik, fonetik va mavzular bo‘yicha qo‘shimcha talablar, 2–9-sinflar uchun leksik birliklarga qo‘yilgan qo‘shimcha me’yorlar kiritildi.
Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6- apreldagi “Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 187-sonli qarori asosida chet tillarga ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari va umumta’lim maktablarining chet tili fani chuqurlashtirib o‘qitiladigan sinflari uchun A1+ – chet tilini egallashning kuchaytirilgan boshlang‘ich darajasi, A2+ – chet tilini egallashning kuchaytirilgan tayanch darajasi kiritilgan holda takomillashtirildi. 
Umumta’lim maktablarining 10-11-sinflari uchun o‘quv dasturi ishlab chiqilib, unga ko‘ra, umumta’lim maktablarining 10-11-sinflarida haftasiga 3 soatdan 102 soat, ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalari hamda chet tili fani chuqurlashtirib o‘qitiladigan sinflarda haftasiga 5 soatdan 170 soat dars belgilandi.  DTS asosida 1–9-sinf o‘quv dasturiga uzviy holda chet tilining B1 darajasiga ko‘ra 10-11-sinf o‘quv dasturi loyihasi ishlab chiqildi. 
Sho‘ba yig‘ilishlarida yakuniy va bosqichli attestatsiya, fan olimpiadalari, bilimlar bellashuvining barcha bosqichi natijalari, 4-sinfni tamomlagan o‘quvchilarda chet tilini bilishning A1 darajasi o‘zlashtirilishi hamda umumta’lim maktablarida chet tili o‘qitilishini o‘rganish yuzasidan o‘tkazilgan monitoring natijalari, o‘tgan o‘quv yilida ta’lim tizimida chet tili fanining o‘qitilishida erishilgan natijalar, yo‘l qo‘yilgan xato va kamchiliklar muhokama qilinishi hamda kelgusi o‘quv yili uchun rejalar belgilab olinishi lozim. 
Sho‘ba yig‘ilishlarida davra suhbatlari yoki seminar-treninglar o‘tkazish bo‘yicha tavsiya etiladigan mavzular:
1.	Chet tili o‘qitilishida maktab metodbirlashmasi faoliyatining o‘rni.
2.	Chet tilni tinglab tushunish, gapirish, yozish va o‘qish kompetensiyalarini shakllantirishda innovatsiyaviy pedagogik texnologiyalarni samarali qo‘llash.
3.	Chet tili o‘qitilishining doimiy monitoringini olib borish; yuzaga kelgan bo‘shliqlarni to‘ldirishda fan metodistlari va maktab metodbirlashmalarining samarali hamkorligi.
4.	Chet tilidan fan to‘garaklari faoliyatini samarali tashkil etish.
5.	Chet tili o‘qituvchisining kasbiy mahoratini rivojlantirish.
6.	Hududiy fan metodistlarining metodik ishlarni tashkil etish va metodik yordam ko‘rsatishlarida dars kuzatuvi va tahlillarning o‘rni.